Opinie

Sylvana Simons: ‘Opstand is de taal van de ongehoorden, luister naar hen’

Beeld AP

De beelden van de door politiegeweld om het leven gekomen George Floyd vervulden Sylvana Simons met walging, woede en verdriet. De lijsttrekker van Bij1 schrijft: ‘Ook in Amsterdam is opstand onontkoombaar als er steeds weer wordt gekozen voor repressie.’

Afgelopen week zag ik online vele video’s van de opstand in Minneapolis in de Verenigde Staten. De opstand was een reactie op de zoveelste racistische moord door een politieagent op een zwarte man. De beelden van de koelbloedige en kalme manier waarop de agent zijn slachtoffer langzaam wurgt door minutenlang op zijn nek te zitten, terwijl het slachtoffer het helaas inmiddels welbekende ‘I can’t breathe’ uitbrengt, vervulden me met walging, woede en verdriet. 

En niet alleen mij, op sociale media en in zwarte gemeenschappen wereldwijd is met dezelfde emotie gereageerd. Bij het bekijken van de beelden drong zich een uitspraak van Dr. Martin Luther King in mijn hoofd op:“Riots are the language of the unheard.”

De opstand is namelijk niet slechts een reactie op deze moord. En ook niet op de vorige. Of die daarvoor. Ze is het gevolg van jarenlang etnisch profileren. Via de Civil Rights Act (1964), die een einde maakte aan de rassenscheiding (de Jim Crow-wetten), zijn de rechten van zwarte mensen in de Verenigde Staten bevochten en in theorie ook verworven. 

Maar wie naar het gevangeniswezen in de VS kijkt, zal overeenkomsten zien met lang vervlogen tijden. Zwarte mannen en zogenaamde etnische minderheden zijn oververtegenwoordigd als gevolg van etnisch profileren door politie, justitie en de overheid. Waar witte demonstranten de vrijheid wordt gegund om tot de tanden bewapend de macht uit te dagen, reageert de politie op zwarte demonstranten met grof geschut en zero tolerance

Dit machtsvertoon voedt het terechte gevoel van onmacht van een gemeenschap voor wie boodschappen doen, joggen of vogels spotten al een levensgevaarlijke daad kan zijn. En ja, dan begrijp ik dat die onmacht een uitweg zoekt. Dat gebeurde ook in Nederland, nadat Mitch Henriquez in 2015 door politiegeweld om het leven kwam in Den Haag. Een demonstratie die daarop volgde liep uit de hand na hard ingrijpen van de politie.

In Nederland heerst nog steeds de gedachte, juíst door de expliciete racistische uitspattingen die plaatsvinden in de Verenigde Staten, dat wij een streepje voor hebben in termen van humaniteit, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid. Onterecht, want Nederland heeft een gitzwart verleden als het gaat om het dehumaniseren, verhandelen en uitbuiten van zwarte mensen. 

Dat zwarte Nederlanders zich verwant voelen met het leed dat Afro-Amerikanen moeten ondergaan, is inherent aan het gegeven dat zwarte mensen door de historie heen doelbewust en rigoureus van elkaar zijn gescheiden. Juist daarom zijn er geen landsgrenzen nodig om die emoties en gevoelens voor elkaar op te brengen. Daarom gaan mensen in Amsterdam helemaal kapot door wat zich nu in Minneapolis afspeelt.

Dat er in Nederland namens de politie niet (altijd) meteen vuurwapens worden gebruikt wanneer het zwarte mensen betreft, betekent niet dat zwarte mensen geen last hebben van de politie. Ook hier is de politie een instituut waar witte normen en perspectieven dominant zijn, terwijl andere perspectieven worden gedelegitimeerd en gediskwalificeerd. 

Dat blijkt bijvoorbeeld uit de weigering om te werken met stopformulieren, een document waarop agenten moeten motiveren waarom iemand in een situatie staande wordt gehouden. Terwijl dit een zeer effectief middel is tegen etnisch profileren. Maar het blijkt ook uit de wijze waarop er wordt omgegaan met agenten van kleur die racisme in de organisatie aankaarten.

In de Amsterdamse gemeenteraad ligt de vraag op tafel of en op welke manier er in Zuidoost preventief gefouilleerd mag worden. Daar is verdedigbare aanleiding voor. Zuidoost kampt met een golf van (dodelijk) geweld onder voornamelijk jonge zwarte mannen. 

Maar Zuidoost kampt ook met een bevolking die moe is van alledaags, structureel en institutioneel racisme. Ook in Amsterdam zoekt de onmacht haar weg naar buiten. En ook hier is opstand onontkoombaar als er steeds weer wordt gekozen voor repressie, in plaats van daadwerkelijk de achterliggende factoren van het probleem te bestrijden en daarin niet de politie, maar de zwarte gemeenschappen zelf leidend te laten zijn. Luister naar hen. Want opstand is de taal van de ongehoorden.

Demonstratie op de Dam

Amsterdamse antiracismeorganisaties roepen op maandagmiddag te demonstreren op de Dam tegen het politiegeweld in Amerika. 

Demonstranten wordt gevraagd zich aan de 1,5 meterregel te houden, mondkapjes te dragen en eventueel handschoenen en desinfecterende gel mee te nemen. De manifestatie begint om 17.00 uur.

Sylvana Simons.Beeld Bij1
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden