Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Straffen schijnt de mens grote bevrediging te schenken

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

In Rusland zijn intussen concentratiekampen ingericht. Kampen waar Oekraïense burgers naartoe worden gebracht.

Je krijgt daar de keuze: ben je Rusland welgezind, voel je je ook Rus en heb je een hekel aan Oekraïners en ben je de Russen dankbaar, dan krijg je een Russisch paspoort, een telefoonkaart en een bankpas waarmee je 120 euro kunt pinnen. Vind je daarentegen de oorlog afschuwelijk en kan men middels je telefoon en je vingerafdruk bewijzen dat je Zelenski geen volksvijand vindt, dan laat men je aan je lot over. Lees: dan mogen de Russische kampbewaarders met je doen wat ze willen en wat ze met je willen, weten we.

Naast vernietigen schijnt straffen de mens grote bevrediging te schenken. Geef iemand een half onsje macht en hij begint meteen met straffen. Wie straft, krijgt van de gestrafte erkenning van zijn macht. Want de gestrafte doet wat er van hem gevraagd wordt, verandert ter plekke zijn mening, verraadt door de pijn zijn medestanders en soms is de angst zo groot dat hij of zij seksueel alles met zich laat doen. Wat wil je als straffer nog meer? Eindelijk iemand die naar me luistert.

Ik vermoed dat het Oekraïense leger ook kampen heeft waar men vijandelijke soldaten opsluit. En ongetwijfeld zal daar ook worden gemarteld. Je wilt namelijk in de ogen van je krijgsgevangene het lijden zien dat jou en je volk is aangedaan. Daarom bevredigen angst en pijn.

Ik heb mijn moeder wel eens horen huilen om het kamp. Ik heb haar ook weleens horen zeggen: “(…) en als ik die Jap dan tegenkom en ik heb een mes, dan steek ik hem neer…”

Denken aan wraak heeft een kleine genezende werking bij pijnlijk verdriet.

“Heb jij weleens over het kamp gedroomd?” vroeg een psychiater me eens. Ik had over mijn ouders verteld.

“Ik heb er een boek of drie over geschreven,” antwoordde ik.

Het ‘raadsel’ van de oorlog heb ik nooit kunnen achterhalen. Ik kon het mijn ouders niet vragen, want vragen deed ze pijn.

Ik weet weliswaar niet wat voor mensen in die Russische kampen zitten, ik weet wel wat voor lieden eruit komen. Levende gewonden die niet kunnen uitdrukken wat ze voelen en zich schamen voor wat ze denken. Sommige van hun kinderen zien hun ouders als sukkels door het leven sleuren. En zich te laat daarvoor gaan schamen.

Ach ja, de tijd heelt alle wonden, maar het duurt zeker twee, drie generaties.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden