Plus Om de wereld

'Stop met zeuren, de KLM is allang niet meer van ons'

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: bestaat Nederland nog wel?

De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire (R) en zijn Nederlandse evenknie Wopke Hoekstra (L) kwamen bijeen om te praten over de ontwikkelingen rondom Air France-KLM Beeld ANP

Andere talen

Bestaat Nederland nog wel? Dat lijkt een absurde vraag, maar de afgelopen week kreeg ik een paar maal het gevoel dat ons land van de aardbodem aan het verdwijnen is. Sterker nog: in een enkel geval is ons land al verdwenen, zonder dat wij er ons ­bewust van zijn.

In de eerste plaats denk ik aan het bericht dat nog maar weinig studenten Nederlands willen studeren en dat de VU daarom neerlandistiek heeft afgeschaft. De literatuurstudent kan daar niet langer zijn bachelor of master halen. Ja, dat krijg je ervan, want wat was er mis met oer-Hollandse woorden als kandidaats en doctoraal?

Een andere kwestie die de afgelopen week speelde, is de aankoop van Air France-KLM-aandelen door de Nederlandse overheid. De staat verwierf 14 procent van de aandelen voor een bedrag van 744 miljoen euro. Een dag later zakte de koers met zo'n 9 procent en daarna nog eens met 3 procent. In 48 uur werd Nederland dus ongeveer 80 miljoen armer. Dank, overheid! Het Rijksmuseum had van dat geld tekeningen van Rubens kunnen kopen en in uw portemonnee had dat maandelijks 5 euro gescheeld.

Aangemoedigd door De Telegraaf leek het even of heel Nederland op een blauwe KLM-wolk woonde. Die gemene Fransen, die dat prachtige Hollandse bedrijf kapot willen maken, daar kwam het op neer. Maar leven wij Nederlanders niet in een droomwereld? In NRC Handelsblad schreven Jan van der Heyde en Thomas Meyjes, twee managers die jarenlang bij de KLM werkten, een ontnuchterend stuk.

De strekking: stop met zeuren en jeremiëren, de KLM is allang niet meer van ons.

In 2003 is KLM voor een tamelijk lullig bedrag verkocht aan de Fransen. Dat moest gebeuren, zo dacht de eigen directie, want anders zou KLM niet overleven.

Ze bestaan nog steeds, en misschien is dat ergens toch de verdienste van de Fransen, die ondertussen steeds te horen krijgen dat zij degenen zijn die niet goed presteren.

Maar wie betaalt, bepaalt. Volgens de twee auteurs presteert de KLM momenteel alleen beter dan Air France vanwege de goedkope brandstof.

Terecht probeert het Franse moederbedrijf meer synergie te bereiken door verschillende maatschappijen te integreren en zo op kosten te besparen. In plaats van een hoge borst op te zetten over hun eigen prestaties, zouden de Nederlanders de pogingen van de Fransen juist moeten toejuichen.

Boem, die zit!

Dat het soms binnen Air France-KLM moeizaam verloopt, heeft vooral te maken met cultuurverschillen. En die worden alleen maar groter, omdat bij ons het onderwijs in Franse taal is afgeschaft, al jaren voordat de VU stopte met neerlandistiek.
Max Pam

Ongelikte Bataven

Tien jaar geleden had ik het geluk aanwezig te zijn bij de première van een nieuwe reeks opvoeringen van Die Zauberflöte in de ­Bastille, het fraaie moderne operagebouw in Parijs. Pardon: ik heb het natuurlijk over La Flûte enchantée.

Het was een memorabel evenement. De onconventionele mise-en-scène zat vol met snufjes en gadgets waarvan Mozart slechts had kunnen dromen - en zelfs dat waarschijnlijk niet.

Na het slotakkoord barstte de ene helft van het publiek uit in gejuich en ovationeel applaus, terwijl de ­andere helft hartgrondig stond te sissen en boe te roepen. Het ging niet zo ver dat de meest opgewonden toehoorders met elkaar op de vuist gingen, zoals bij de première van Strawinsky's Le Sacre du Printemps in 1913, maar het scheelde weinig.

Zo'n ervaring past bij de redenen waarom Frankrijk een bijzondere aantrekkingskracht heeft op Nederlanders. De passie voor cultuur. De allure van Parijs. Maar ook: de rust van La France profonde met het schijnbaar onverwoestbare plattelandsleven (ondanks de leegloop). De toewijding aan goed eten. De schoonheid van de taal. De gewichtige geschiedenis van het land en de waarde van traditie. 'Nergens is het verleden zo aanraakbaar als in Frankrijk', aldus ex-correspondent Martin Sommer in zijn boek Heimwee naar Frankrijk.

En toch heeft het politiek nooit erg willen boteren tussen Frankrijk en Nederland. Den Haag is beducht voor de Franse drang naar hegemonie, die ook niet langer spoort met hun afgenomen status in de wereld. In Europees verband botst de Nederlandse vrijhandelsgeest geregeld met de Franse neiging tot centralisme en politieke regelzucht.

Op hun beurt ergeren de Fransen zich aan de ongeliktheid van de 'Bataven'. Ze vinden dat Nederland te vaak een te grote domineesbroek aantrekt en zich te nauw lieert met de Angelsaksische wereld. "Waarom werpt u zich op als de zaakwaarnemer van het Verenigd Koninkrijk?" bitste De ­Gaulle tegen minister Luns, zijn hinderlijke tegenspeler in de Europese arena, die volgens de Franse president een ferme Duits-Franse regie nodig had en beter af was zonder de Britten.

Die konden de Nederlandse bewindsman juist wel waarderen. 'De enige Europeaan die De Gaulle recht in de ogen kan kijken', schreef The Times, die daarmee niet slechts op de gelijke lengte doelde. Tegen die achtergrond heb ik de vorming van Air France-KLM altijd een twijfelachtige onderneming gevonden. Hier werden twee verschillende zakenculturen in een te nauwe vliegtuigstoel geperst.

Nu neemt Den Haag een noodsprong om het Neder­landse belang veilig te stellen. Een begrijpelijke maar ook riskante exercitie. In Parijs zijn de ­rapen gaar, en dat is bepaald geen hoogstaand Frans gerecht.
Paul Brill

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden