Opinie

‘Stop met het halfzachte beleid tegen de tabaksmaffia’

Nederland voert preventiebeleid tegen sigaretten, maar tabaksmultinationals vestigen zich intussen wel doodleuk op de Zuidas. Stop met dat dubbelzinnige beleid, vraagt Esther van Fenema, lijsttrekker van NLBeter en psychiater.

Lastig te rijmen: roken tegengaan en de industrie niet dwarszitten. Beeld ANP XTRA
Lastig te rijmen: roken tegengaan en de industrie niet dwarszitten.Beeld ANP XTRA

Staatssecretaris Paul Blokhuis (CU) probeert in eigen land tabaksfabrikanten steeds meer aan banden te leggen. Tegelijk laat hij de postbussen aan de Zuidas ongemoeid die tabaksgiganten gebruiken om oneigenlijke belastingvoordelen weg te sluizen. Daarmee dupeert Nederland belastingbetalers over de hele wereld met honderden miljoenen.

Dat bedrijven proberen om zo min mogelijk belasting te betalen, is niet vreemd. Alleen doen tabaksmultinationals dat met leugen en bedrog. Met name Philip Morris is een keiharde lobbyist die met de IQOS – een apparaat dat de tabak niet verbrandt maar verwarmt – probeert om onder de hoge accijnzen voor ‘normale’ sigaretten uit te komen.

Aan de lopende band ontvangen overheden brieven van de industrie waaruit moet blijken dat de IQOS veel gezonder is dan het klassieke roken, onthulde een internationaal journalistiek netwerk. Desnoods stappen fabrikanten naar de rechter om korting af te dwingen. Philip Morris heeft zelfs het lef om te doen alsof dit nieuwe product prima past bij de ‘rookvrije generatie’. Want er komt geen rook uit…

Talloze internationale onderzoeken hebben aangetoond dat de gezondheidsclaims van Philip Morris pure onzin zijn. Je gaat van de IQOS misschien net iets minder snel dood, maar het blijft in potentie net zo verslavend en schadelijk als een ouderwetse sigaret. Daarom hebben meer dan honderd landen, waaronder Nederland, afgesproken dat zij dit soort nieuwe rokertjes net zo behandelen als het ouderwetse gif.

Fiscale feestjes

Meestal krijgt Philip Morris geen voet tussen de deur. Soms lukt het wel en dan kan meteen de vlag uit. In Italië bijvoorbeeld, waar Philip Morris nog maar een fractie hoeft te betalen van het reguliere tabakstarief, volgens Italiaanse media ook vanwege een miljoenendonatie aan de partijkas van een van de regeringspartijen. Belastingbetalers lopen zo minstens 400 miljoen euro per jaar mis. En dat terwijl Italiaanse ziekenhuizen, waar ook mensen met longklachten worden geholpen, nu meer dan 100 miljoen aan bezuinigingen moeten ophoesten.

Ook in Roemenië casht Philip Morris jaarlijks 200 miljoen euro doordat de overheid zich laat inpakken met mooie verhalen over de ‘rookvrije’ IQOS.

Zulke fiscale feestjes voor grootvervuilers schaden de staatskas en zorgen ervoor dat (jonge) consumenten nog goedkoper aan hun rookverslaving beginnen. Foute boel dus.

Op het eerste gezicht laat de Nederlandse overheid zich minder makkelijk foppen. Aan de lopende band presenteert staatssecretaris Blokhuis nieuwe maatregelen om het roken in te dammen. Eind november maakte hij bekend dat het aantal verkooppunten voor tabak wordt teruggedrongen. Na aanhoudend gezeur van de grote supermarktketens over keuzevrijheid voor consumenten en economische schade voor kleine kruideniers kregen zij tot 2024 om aan het idee te wennen. Kort daarna bleek dat diezelfde supermarkten massaal de reclame­regels voor tabaksverkoop ontduiken.

Tot zover maatschappelijk verantwoord ondernemen volgens onze grootgrutters.

Dominee en koopman

Een veel groter schandaal is dat de Nederlandse overheid geen enkele aandacht heeft voor de postbusfirma’s die de vier grote tabaksmultinationals op de Amsterdamse Zuidas inzetten om hun dubieuze belastingvoordelen weg te sluizen. Ook de honderden miljoenen die Philip Morris jaarlijks opstrijkt met valse claims over de ‘gezonde’ IQOS-sigaret komen dankzij Nederland keurig bij buitenlandse aandeelhouders terecht.

Het bekende beeld van Nederland als dominee én koopman krijgt door het dubbelzinnige tabaksbeleid van de regering een wrange smaak. Nog steeds lijden miljoenen Nederlanders aan een verslaving die hen handenvol geld kost en vrijwel zeker tot dodelijke ziektes leidt. Met name toch al kwetsbare groepen zijn hier de dupe van.

In plaats van halfzacht beleid moeten we daarom echte keuzes maken, zodat tabak uiteindelijk gewoon verboden wordt.

Tot die tijd zullen we de tabaksmaffia op alle mogelijke manieren dwars moeten zitten. Te beginnen door het belastingparadijs aan de Zuidas te sluiten waar deze giffabrikanten fluitend hun geld tellen dat zij verdienen met misleidende belastingpraktijken. Staatssecretaris Blokhuis kan het nieuwe jaar goed beginnen.

Esther van Fenema is lijsttrekker van NLBeter en psychiater. Beeld Suzanne Muller
Esther van Fenema is lijsttrekker van NLBeter en psychiater.Beeld Suzanne Muller
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden