Standbeelden maak je niet kapot

PlusTheodor Holman

Een standbeeld van een slavenhandelaar wordt van z’n sokkel gehaald. Dat die slavenhandelaar gezorgd heeft voor welvaart in z’n stadje en veel geld schonk aan de armen deed niet ter zake. Hij was een racist.

In Engeland zijn nog meer beelden omgetrokken.

Ik kon er niet naar kijken. Churchill zou op omvallen staan. Columbus is al omgetrokken.

In Engeland werd verder een van mijn ­favoriete komische series verboden: Little Britain. Voor sommige scènes hadden de acteurs zich geschminkt als dikke naakte zwarte vrouwen!

De film Gejaagd door de wind is ook ‘ent­artert’ verklaard wegens een racistische inhoud.

Het kapotmaken van kunst wordt met de dag populairder. Die beelden zijn misschien afschuwelijk en vertellen een boodschap die je liever niet wilt horen (ik vraag me altijd af hoe zo’n beeld dat dan vertelt, ik zie alleen maar een raar soort militair, of iemand in een raar kostuum).

Maar als je ze vernielt, kun je het in memoriam van je eigen cultuur gaan schrijven. 

Die beelden zijn gemaakt door kunstenaars en hoe onnadenkend zo’n kunstenaar ook te werk is gegaan, eens werd hij gewaardeerd. Ik heb begrepen dat sommige Engelse kunstenaars het billijken dat de beelden worden omgehaald. Dat is schokkend.

Dat satire, zoals in Little Britain, de mond wordt gesnoerd, is helemaal schokkend. Humor bestaat alleen maar door taboes die doorbroken moeten worden. Niets kaatst zo hard terug als het verbieden van satire.

In het kader van een scenario dat ik destijds aan het schrijven was, las ik het spannende boek De paarden van Hitler van kunstdetective Arthur Brand. Hij zocht de gigantische paarden van beeldhouwer Josef Thorak. Ook heeft hij het over de nationaalsocialistische beeldhouwer Arno Breker. 

Diens beelden zijn verschrikkelijk, maar je begrijpt in één keer wat nazisme is. Zeker als je het ziet in samenhang met de architectuur van Speer, wiens gebouwen de mens wilden imponeren, zoals ook de foute films van Leni Riefenstahl dat beoogden.

Die culturele uitingen mogen nooit vernietigd worden. Ze zeggen iets over het nazisme dat niet in woorden is uit te drukken en ze zijn er het bewijs van. De NSB-cabaretier Jacques van Tol schreef niet alleen liederen die nu nog worden gezongen, maar hij maakte ook ‘Duitsvriendelijke’ teksten over wat we nu fake news zouden noemen.

Dat moet niet weg! Dat moet bestudeerd! Standbeelden maak je niet kapot. Die verplaats je hoogstens.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden