Opinie

‘Sinds wanneer wordt dom beleid afgewenteld op de burger?’

- Beeld ANP

Frits Spangenberg windt zich op over een gebrek aan oplossingsgericht beleid, of het nu het drugsprobleem, de stikstofcrisis of segregatie betreft.

Ik drink graag een glas melk. Ben ik nu medeschuldig aan het stikstofprobleem en dat er geen huizen meer gebouwd mogen worden? Ik drink graag een glas wijn, ben ik nu ook schuldig aan alcoholmisbruik gerelateerde verkeersongelukken en huiselijk geweld? En als ik geniet van een pilletje of een lijntje wit poeder, belemmer ik dan de war on drugs?

Sinds wanneer wordt ineffectief of zelfs achterhaald, dom beleid afgewenteld op de individuele burger? Waarom vallen beleidsmakers steeds weer terug op maatregelen die al uitgebreid bewezen hebben niet te werken? Laten wij er maar vast aan wennen; net als zuivel en alcohol zijn drugs gewoon geworden en die laten burgers zich ook niet meer afnemen. Dat wetgeving per definitie vele jaren achterloopt op de maatschappelijke werkelijkheid snap ik, maar dat ontslaat dezelfde wetgever niet van zijn verantwoordelijkheid met iets nieuws te komen.

De war on alcohol, de drooglegging van 1920-1933 in de Verenigde Staten, heeft ons toch veel geleerd? De maffia werd in het zadel geholpen en de criminalisering van alcoholgebruik door toedoen van de overheid bracht meer onheil dan ooit. Het lijkt wel of het L-woord (legalisering) bij drugs wordt geïnterpreteerd als ‘vrij­geven’. Een vreemd misverstand.

Als ik een wijntje drink, heb ik niet alleen een uitgebreide keuze, ik weet ook het alcoholpercentage en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit ziet toe op marges van toevoegingen en samenstelling. De regelgeving ‘onder de 18 jaar geen druppel’ is niet waterdicht, maar er is een norm bepaald. Nu komen jongeren gemakkelijker aan drugs dan aan alcohol en er is voor drugs geen enkele richtlijn of controle.

Onorthodoxe maatregelen

Door het legaliseren van alcohol zijn het alcoholisme en alle daarmee samenhangende problemen niet verdwenen, maar het justitiële apparaat kan zich bezighouden met boeven vangen en vastzetten. Natuurlijk zijn er domkoppen die te veel gebruiken, daarvoor hebben wij straffen en behandeling; intussen wordt de staatskas gespekt met accijnzen en andere belastingen.

De financiële opbrengsten overstijgen de maatschappelijke kosten ruimschoots. Als de overheid nu bij drugsgebruik tracht de schuld bij de eindgebruiker te leggen, die zelf helemaal niets fout doet (het gebruiken van drugs is niet strafbaar), worden daar geen problemen mee opgelost. Een rijk land als Nederland met zo veel slimme mensen moet met out-of-the-box­oplossingen kunnen komen. Zonder angst voor internationale druk zou Nederland onorthodoxe maatregelen kunnen treffen, zoals indertijd onze coffeeshopoplossing vriend en vijand verbaasde en in elk geval decriminaliserend werkte. Alleen zo voorkomen wij op nog grotere problemen af te stevenen.

Het aantal mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, beperkte kennis van de Nederlandse taal en schuldenproblematiek groeit. En dat zijn zeker niet alleen nieuwkomers. Het lerarentekort tekende zich lang geleden al af toen duidelijk werd dat in het onderwijs in betrekkelijk korte tijd veel senioren zouden uittreden. Ondanks de voorspelbaarheid ervan probeerde niemand die ontwikkeling voor te zijn.

Ook hier heeft het weinig zin een schuldige te aan te wijzen; laten wij naar oplossingen zoeken. Hoe kunnen wij kinderen voorbereiden op een zelfstandig maatschappelijk leven?

Groeiende polarisatie

Als werkgever stemde het mij treurig capabele krachten te moeten zien vertrekken die ofwel weigerden vrouwen de hand te schudden of niet wilden accepteren dat collega’s bij bedrijfsuitjes een glas bier of wijn dronken. Een medewerkster meldde zich definitief ziek nadat in de kantoortuin de andere vrouwelijke collega met zwangerschapsverlof was gegaan. Het was haar naar eigen zeggen in haar cultuur niet toegestaan te werken in een ruimte met verder alleen mannen.

Zwarte scholen stimuleren segregatie, de vrijheid van onderwijs lijkt meer te polariseren dan de samenleving zich kan veroorloven. Door te bezuinigen op het buurtwerk zal die polarisatie alleen maar toenemen, mede omdat particuliere shishalounges die rol deels al hebben ingevuld. In die lounges wordt maatschappelijke integratie zeker niet uitgedragen.

Ook in Amsterdam leven veel groepen met de ruggen naar elkaar en zoals het er nu naar uitziet zal dat alleen maar erger worden. Voor een sterke rechtsstaat en behoud van macht door de overheid zullen wij slimmer moeten worden dan de schuld bij de zich goed gedragende burger neer te leggen.

Ook als die burger af en toe een middeltje gebruikt waar de dames en heren politici zelf geen verstand van hebben en dus ook niet goed over kunnen nadenken. Wij ontkomen er niet aan nu eindelijk eens uit een ander vaatje te gaan tappen in plaats van steeds weer dat te doen waar al uit en te na is bewezen dat het niet werkt.

Frits Spangenberg. Macro-econoom, oprichter en voormalig directeur van onderzoeksbureau ­Motivaction.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden