Erik Jan Harmens Beeld Artur Krynicki
Erik Jan HarmensBeeld Artur Krynicki

‘Schaamte kleeft aan je als pek,’ zei Monica Lewinsky en zo is het

PlusErik Jan Harmens

Net als u doe ik wel eens dingen waar ik niet trots op ben. Net als u deel ik die dingen liever niet met de buitenwereld. Zolang ik het heb over ‘dingen’ zit ik goed. Dingen, dingen, iedereen heeft wel dingen.

Dat ik mijn dingen niet deel is uit schaamte. “Schaamte kleeft aan je als pek,” zei Monica Lewinsky en zo is het. De gêne ontstaat pas als de buitenwereld erbij komt, zolang niemand het heeft gezien is het nog een soort níét gebeurd. Voor Monica Lewinsky was er binnen de muren van de Oval Office nog niets aan het handje, de problemen ontstonden pas toen wildvreemden haar zagen en er een sigaar bij dachten. De pek die aan je kleeft wordt er door anderen opgesmeerd.

U wilt niet weten waar ik wel eens een sigaar in gedouwd heb gekregen. Zolang u dat niet weet kleeft aan mij geen pek. Auteur Brené Brown definieert schaamte als het diepgewortelde gevoel dat we in de ogen van de ander niet goed genoeg zijn en daarom geen liefde verdienen. Zolang ik die ander van me vandaan houd, is er geen liefde, maar ook geen schaamte.

Ik ben wel eens ’s nachts stomdronken door de Marnixstraat in Amsterdam over auto’s gaan lopen. Er waren wat vrienden bij die me probeerden tegen te houden, maar ik duwde ze steeds weg. Eén voet op de voorbumper, de tweede op de motorkap, het dak op en via de kofferbak weer met beide benen op de grond, waarna ik de volgende besteeg. Het was begin jaren negentig dat ik deze stormbaan aflegde. Er zijn geen filmpjes van gemaakt, want er waren nog geen mobiele telefoons. Waren die beelden er wel, dan had ik me er pas dan voor geschaamd en snotterend mijn excuses gemaakt. Nu hoeft dat niet, want de lippen van mijn beste vrienden zijn verzegeld en ik heb er nooit over gesproken.

Onlangs werd ik geïnterviewd over hoe eerlijk ik ben als autobiografisch schrijver naar de lezer toe. “Heel eerlijk,” zei ik, “ik ga heel ver.” Hoe ver, was de wedervraag. “Héééél ver,” zei ik en keek de gespreksleider bedachtzaam aan. Ik meen dit, wilde ik benadrukken. Maar hoe ver ga ik nou echt? Ik vertel mensen nooit over hoe ik dertig jaar geleden over auto’s liep en ik vertel niemand over mijn ervaringen met sigaren. Pas sprak een enthousiaste lezer me aan op straat terwijl ik daar geen zin in had. Hij bleef maar praten en toen heb ik mijn telefoon uit mijn binnenzak gepakt en zei ik: “Sorry, deze moet ik even nemen.” Daarop hield ik het toestel tegen mijn oor: “Hallo, met Erik Jan”, en liep weg. Maar ik werd helemaal niet gebeld.

Erik Jan Harmens (1970) is schrijver en dichter. Hij schrijft elke week een column over prikkels en andere zaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden