Plus De eeuw van mijn dochters

Samen sprookjes verzinnen, dat maakt slimmer

De tweeling Puk en Keesje, geboren in 2017, zijn kinderen van de 21ste eeuw. Wat houdt dat in en hoe ziet hun leven straks eruit? Vader Art Rooijakkers gaat op onderzoek uit. Vandaag: worden mijn dochters dommer?

Beeld Artur Krynicki.

We gaan er qua verstand hard op achteruit. Dat denk ik niet alleen wanneer ik een vrijgezellig mannenclubje, verkleed als Mario Brothers en de aanstaande bruidegom in plastic piemelpak, over de Wallen zie schuimen. 

Dat beweert ook de Belgische neuropsycholoog Elke Geraerts en nog met verdomd goeie argumenten ook. “Ons gemiddelde IQ gaat omlaag. En dat is best frappant, want jarenlang ging het juist omhoog, ontdekte de Nieuw-Zeelandse onderzoeker James Flynn vorige eeuw. 

Elk decennium steeg ons gemiddelde IQ met zowat drie punten. Maar recen­te studies tonen aan dat dat Flynneffect is gestopt, sterker nog, dat ons gemiddelde IQ aan het afnemen is.”

Hoe dat komt? Omdat we volgens Geraerts vooral bezig zijn met snelle, oppervlakkige prikkels en niet meer de diepte ingaan, waarop de opsomming volgt over sociale ­media, smartphones en te veel schermtijd. “Je kunt je brein vergelijken met een spier. Als je het niet traint, wordt het slap en kwetsbaar voor blessures.”

Wanneer ik IQ-onderzoeker Jelte Wicherts van de Universiteit van Tilburg spreek, vermoed ik al snel dat hij het intelligentiegemiddelde omhooghaalt. Scherp en vrolijk zet hij in hoofdlijnen uiteen hoe het vooral wonderbaarlijk is dat ons IQ de vorige eeuw zo is gestegen. 

“Dat is niet precies te duiden; er is zoveel veranderd in de maatschappij. Het aantal jaren opleiding nam toe, net als de urbanisatie, de gezondheidszorg werd beter en gezinnen werden kleiner, waardoor er meer aandacht was per kind.”

Wicherts bevestigt dat het Flynneffect is af­gevlakt de laatste jaren. Ook daarvoor durft hij niet direct een reden te noemen. Het komt niet doordat mensen met een lager IQ meer kinderen krijgen dan mensen met een hoog IQ, iets waar in de eerste helft van de vorige eeuw grote zorgen over bestonden. 

Wicherts lepelt voorbeelden op over castratieprogramma’s voor zwakzinnigen en subsidieplannen om hoogopgeleiden zich te laten voortplanten. “Men vreesde de teloorgang van de westerse maatschappij.” Totdat bleek dat het gemiddelde IQ tussen de twee wereldoorlogen juist was gestegen.

Waar die afvlakking dan wel door wordt veroorzaakt? Wicherts moet het antwoord schuldig blijven. “De data zijn niet stevig genoeg. Daarnaast doet het me denken aan de eeuwige discussie dat nieuwe ontwikkelingen slecht zijn. Vroeger werd gesteld dat de radio duivels was en dat televisie onze kinderen zou verpesten. Nu gaat het over schermtijd en sociale media. Ik heb die zorgen niet zo.”

In tegenstelling tot Elke Geraerts, die me, op basis van haar boek Authentieke intelligentie, van praktisch advies voorziet: “We hoeven dankzij robots en computers geen encyclopedieën meer van buiten te leren. Daardoor kunnen wij als mensen ons focussen op dat wat ons uniek maakt, zoals ons vermogen om te fantaseren. Neem dus de tijd om met je dochters sprookjes te verzinnen.”

Daar mag ik niet te lang mee wachten, want volgens de psycholoog is het vijf voor twaalf. Een gevoel dat me ook bekruipt wanneer ik weer eens een toerist, verkleed als kabouter, niet alleen zijn broek maar ook het gemiddelde IQ omlaag zie trekken, om in de gracht te ­zeiken.

Voor deze rubriek werkt Art Rooijakkers ­samen met studenten (Condor) van de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden