Johan Fretz. Beeld Artur Krynicki
Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Rutte is een ander mens. Geef hem één millimeter speelruimte en hij sloopt je

PlusJohan Fretz

In een reconstructie van de informatiegesprekken in het AD stond dat Kaag tijdens een pauze niet dooronderhandelde, maar op haar iPad nieuwe kussens zat te bestellen. Ik moest denken aan Mark Rutte, die in de pauze van het RTL-debat in 2012, net als zijn SP-collega Emile Roemer (die toen torenhoog stond in de peilingen) een flesje limonade kreeg aangereikt, met een rietje erin. Roemer begon meteen te slurpen, maar Rutte zag de fotocamera’s en smeet eerst vlug het rietje weg. De volgende dag stond de foto op alle voorpagina’s. Dodelijk: Roemer die als een kleuter limonade dronk, Rutte als de staatsman ernaast.

Tragisch dat het zo werkt in een mediademocratie, maar je moet zulke lullige details niet onderschatten. Ruttes blijvende succes is voor een wezenlijk deel te danken aan zijn feilloze instinct op zulke momenten.

Toen hij in april bungelde, verscheen hij de volgende dag monter voor de camera op zijn fietsje in het park, met een appeltje. (Volledig geregisseerd, niemand denkt dat er 24/7 cameraploegen in het park klaar staan voor het geval de premier toevallig komt aanfietsen).

Het zou het begin blijken van een watervlugge wederopstanding, die vooral bewees dat Kaags keuze de motie van wantrouwen tegen Rutte niet te steunen een miscalculatie was geweest. Ze ging ervan uit dat elk fatsoenlijk mens na zo’n afgang zijn eigen conclusies zou trekken. Maar Rutte is inderdaad een ander mens. Geef hem één millimeter speelruimte en hij sloopt je.

Dus toen Kaag vorige week zei dat ze haar eerdere blokkade om te praten met de ChristenUnie ophief, en met zes partijen wilde formeren, konden we weten waar het heen zou gaan.

Rutte opereerde vervolgens als een schaker die al weet hoe hij zijn tegenstander een paar zetten later schaakmat zal zetten. Eerst even voor de vorm de opties keurig afstrepen, om vervolgens Kaag te dwingen tot een harde keuze: onderhandelen met de CU, zonder links, of de blokkade opnieuw opwerpen en daarmee de optische ­verantwoordelijkheid dragen voor nieuwe ­verkiezingen (iets waarvoor Rutte PVV-leider Wilders in 2012 genadeloos wist af te straffen).

Kaag zal nog wel eens hebben gedacht aan die nacht in april. Rutte stond al op de rand van het ravijn, maar zij weigerde het laatste zetje te geven. Zes maanden poppenkast later lijdt ze nu een extreem pijnlijk verlies. De zeer waarschijnlijke voortzetting van het huidige kabinet is zuur, maar volstrekt democratisch, omdat de meerderheid van de kiezers de coalitie niet afstrafte voor de Toeslagenaffaire, de extreme ongelijkheid en de zo bekritiseerde oude bestuurscultuur. Kaag neemt nu genoegen met ‘een progressief randje’, wat in de praktijk neer zal komen op een net iets groenere strik om dezelfde rechts-conservatieve drol.

Kaag faalde. Toch is het pijnlijk om te zien hoe de grootste spelbreker buiten schot blijft: Wopke Hoekstra, die in de verkiezingen dramatisch scoorde, Kamerleden wilde sensibiliseren, zijn eigen partij ziet instorten en desondanks de formatie gijzelde alsof hij veertig zetels heeft.

Hoor je niemand over. Waarom niet?

Raad eens.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft elke zaterdag een column voor Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden