Beeld Artur Krynicki

Rutte en Asscher bij de voedselbank zien scharrelen, zou dat niet fijn zijn?

PlusTheodor Holman

Wat je hoopt als gevolg van die toeslagenaffaire is dat alle verantwoordelijken straf krijgen. Een straf die vergeldt wat ze de slachtoffers hebben aangedaan. 

Zou het niet heerlijk zijn om Rutte, Asscher, Hoekstra – plus wat topambtenaren – bij de voedselbank te zien scharrelen, omdat ze niet meer kunnen rondkomen, en om te horen dat ze crimineel zijn en ze geen leningen meer kunnen krijgen?

Hmm…

Eerlijk gezegd hou ik niet van dat soort oog om oog, tand voor tand straffen. Hoewel…

Maar wat moet er dan wel gebeuren?

Begrippen als ‘schuld’ en ‘verantwoordelijkheid’ zijn in de politiek gecastreerd; het zijn in een democratie de eunuchen in de harem van het politieke taalgebruik. Ze hebben betekenis, maar een politieke betekenis. Je kunt vinden dat het voor de moraal van een land goed zou zijn wanneer de hoofdschuldigen werden verbannen, maar als zij via de democratische route terug willen keren, moet niets ze in de weg staan. De consequentie van een democratie is dat slechte mensen gekozen kunnen worden als het volk dat wil. En het volk wil liever slechte mensen dan goede.

In de toeslagenaffaire weten we misschien wie de politieke hoofdschuldigen zijn – en we kunnen Rutte en Hoekstra wegsturen, over Asscher hebben we al weer minder te zeggen. Maar dan blijven er nog vele schuldigen over (tot rechters aan toe) die misschien wel méér schuldig zijn dan de genoemde politici.

De toeslagenaffaire is een democratische catastrofe. Maar wat helpt? Een tribunaal waarvan de leden gevangenisstraf mogen uitdelen? Wie gaan er zitting nemen in dat tribunaal? De slachtoffers?

Wat we hier een ramp noemen, heet in een dictatuur ‘juiste politieke maatregelen’. Dat wil je al helemaal niet.

Het enige wat helpt, is geld schenken aan de slachtoffers.

Neem je verlies. Wees ruimhartig. Is iemand tien jaar geleden zijn huis uitgezet, vergoed dat ook. Geef extra. Er zal misbruik van worden gemaakt, maar de overheid heeft ook misbruik bij de slachtoffers gepleegd.

Een fout in een rechtstaat kost centjes. Een grote fout kapitalen. Ook een democratie kent namelijk gevaarlijke mutaties, klimaatveranderingen, metaalmoeheid en zoekt zo zijn rol in de evolutie.

Is de toeslagenaffaire rijp voor een Deltaplan Democratie?

“U bedoelt een commissie die democratische vernieuwingen gaat onderzoeken?”

“Neeeee! Die hebben we al gehad!”

“U wilt geen rapport met conclusies en aanbevelingen?”

“Neeeee! Géén rapport! Niet wéér.”

“Wat dan?”

“Slachtofferhulp! Daar zijn we goed in. Open Het Dorp voor de gedupeerden.”

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden