Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Rusland is in korte tijd van een energiereus in een energiekneus veranderd

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Hoe snel het kan gaan: afgelopen maanden werd het nieuws beheerst door energiepaniek. De gasprijs schoot door het dak. ­Poetin leek ons bij de keel en de thermostaat te hebben.

Maar de weergoden waren met ons. En de EU ­acteerde nu eens daadkrachtig. Met als resultaat dat we inmiddels alweer de laagste gasprijzen sinds tien jaar noteren.

Poetin heeft gebluft. En opnieuw verloren. De energiekaart van de wereld is dankzij Poetin in een paar maanden door elkaar geschud. ‘Meer dan een halve eeuw was er door het Russische gas een wederzijdse afhankelijkheid tussen Europa en Rusland,’ schreef analist Boris Grozovski van het Kennan Institute. ‘Dat dicteerde de Duits-Russische politieke verhoudingen. Dit tijdperk is voorbij.’

De Europese gasopslag is – terwijl de winter alweer op haar laatste benen loopt – voor zo’n 80 procent gevuld, de gaspijpleidingen voeren nog maar 8 procent Russisch gas aan (dat was 45 procent). Voor de komende twee winters staat eigenlijk al vast dat er genoeg gasaanbod is. De paniek is uit de markt verdwenen waardoor de gasprijs weer stabiel wordt.

De grote verliezer is Rusland. 2022 was nog een topjaar met 164 miljard aan olie- en gasinkomsten, dertig procent meer dan het jaar daarvoor. Daarmee kon Poetin zonder enig probleem zijn oorlogskas spekken. Hoe anders is het plaatje nu. Gazprom zal nog moeite hebben om dit jaar überhaupt quitte te spelen, laat staan de miljarden uit te keren waarop het Russische staatsbudget gewend is te teren.

Met de olie gaat het voor de Russen al niet beter. Ook daar schoot Poetin zich in de voet. Nadat de EU een maximumprijs voor de inkoop van Russische olie invoerde, reageerde Poetin met een export­verbod. Gevolg is de ineenstorting van de olieprijs, die nu terug is naar vijftig dollar per vat. Rusland exporteert alleen nog naar India, China en Turkije. Omdat Rusland alle onderhandelingsruimte kwijt is gaat de Russische Oeral nu voor slechts 30 dollar per vat van de hand.

De Russische staatsbegroting is door de enorme kosten van de oorlog in de rode cijfers beland, maar de prognoses van krimp vielen met drie tot vijf procent tot nu toe mee. Met een begroting gebaseerd op een olieprijs van 70 dollar en een reële verkoopprijs van 30 dollar schiet Rusland komend jaar gierend de financiële afgrond in.

Waar Poetin zes maanden terug nog sterke kaarten in handen had, staat hij nu financieel met zijn rug tegen de muur. De Russische economie stort niet van de ene dag op de andere in elkaar, maar de trend is onafwendbaar. Rusland is in korte tijd van een energiereus in een energiekneus veranderd.

De oorlog gaat bij Poetin voor alles – dus moeten de tekorten worden afgewenteld op de Russische bevolking. Dat zal hem er – zeker in combinatie van een nieuwe mobilisatieronde – niet populairder op maken.

Dit alles maakt het Poetin moeilijker om de oorlog heel lang vol te houden. Nu is de tijd om militair ook met hem af te rekenen.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden