Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki
Marcel Levi.Beeld Artur Krynicki

Rugpijn, chronische bronchitis of depressie: veelvoorkomende kwalen zijn niet sexy voor wetenschappers

PlusMarcel Levi

Marcel Levi

We weten steeds beter hoe vaak verschillende ziektes voorkomen, hoe dodelijk ze zijn en of ze de kwaliteit van leven beïnvloeden. Met deze kennis is per aandoening de wereldwijde ziektelast vast te stellen, bepaald door hoe vaak het voorkomt vermenigvuldigd met de ernst van die kwaal. Dat levert interessante informatie op.

Zo denken veel mensen dat in Afrika de top 3 belangrijkste ziekten gevormd wordt door aids, malaria en tuberculose, maar dat is allang niet meer waar. In Afrika hebben hart- en vaatziekten, zoals hartinfarcten en beroertes, inmiddels de meeste impact op de gezondheid.

Oorzaak is dat infectieziekten in armere landen steeds effectiever worden bestreden, zodat mensen oud genoeg worden om – door geïmporteerde westerse gewoontes onder leiding van McDonald’s en Pepsi Cola – hun vaten te laten dichtslibben. In westerse landen worden hart- en vaatziekten juist van hun eerste plaats verstoten door kanker als belangrijkste ziekte. Dat is niet omdat kanker zo veel vaker voorkomt, maar vooral omdat hart- en vaatziekten zoveel beter kunnen worden behandeld.

Vooruitgang in medische kennis door wetenschappelijk onderzoek leidt tot betere aanpak van ziektes. Een goed voorbeeld is de spectaculaire verbetering in de behandeling van een hiv-infectie, regelrecht het gevolg van een massale investering in research. Nog steeds werken wetenschappers hard aan veelbelovende programma’s om deze ziekte de baas te worden. Of denk aan de wetenschappelijke respons op covid met razendsnelle ontwikkeling van effectieve oplossingen.

De belangrijkste manier om nieuwe wetenschappelijke kennis wereldwijd te delen is via publicaties in internationale tijdschriften. De database van medisch wetenschappelijke artikelen bevat inmiddels 30 miljoen publicaties en daar komen dagelijks 3000 artikelen bij. Hoewel uiteraard niet al die artikelen even belangrijk of relevant zijn, is dit toch een uiting van de gigantische wereldwijde investering in medisch onderzoek.

Superslimme onderzoekers zijn voortdurend bezig die gigantische berg wetenschappelijke publicaties te analyseren. Zij tonen telkens weer aan dat er een indrukwekkende mismatch is tussen de wereldwijde ziektelast van bepaalde aandoeningen en het volume aan wetenschappelijke publicaties over die ziektes, lees: de hoeveelheid onderzoek die naar deze ziektes wordt gedaan.

Zo wordt bijvoorbeeld relatief weinig onderzoek gedaan naar veelvoorkomende aandoeningen, zoals rugpijn, chronische bronchitis of depressie. Kennelijk zijn die ziekten niet sexy genoeg om een wetenschappelijke carrière aan te wijden of om onderzoekssubsidies voor te verstrekken.

Daarentegen wordt relatief veel onderzoek gedaan naar ziektes die tamelijk zeldzaam zijn, waaronder bepaalde weinig voorkomende vormen van kanker of leveraandoeningen. Niet verrassend is er daarbij een opvallende invloed van de farmaceutische industrie: zodra voor iets misschien een effectief pilletje kan worden gevonden schiet het aantal publicaties als een raket omhoog.

Als met vooral gemeenschapsgeld gefinancierd onderzoek bedoeld is om de wereldbevolking gezonder te maken, zou onderzoek naar veelvoorkomende kwalen meer geprioriteerd moeten worden. Een interessante uitdaging voor universiteiten en onderzoeksfinanciers.

Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Daarvoor was hij ceo van University College London Hospitals en bestuursvoorzitter van het AMC. Lees al zijn columns hier terug.

Reageren? m.levi@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden