Opinie

‘Rond alleenstaande moeder hangt nog altijd een taboe’

Gelijkberechtiging van mannen en vrouwen is vijftig jaar na Dolle Mina nog lang niet overal bereikt, stelt Zilla Boyer. Rond alleenstaand moederschap hangt nog steeds een taboe, met zware gevolgen.

Actiegroep Dolle Mina vroeg in 1970 om gratis kinderopvang. Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad
Actiegroep Dolle Mina vroeg in 1970 om gratis kinderopvang.Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad

Veel van mijn vriendinnen zijn actieve feministen. Toch zie je ze, wanneer ze moeder worden, minder terug bij feministische acties en initiatieven. Jonge moeders hebben natuurlijk minder tijd, maar naar mijn idee zou juist (alleenstaand) moederschap een onderdeel van het feminisme moeten zijn.

Dit jaar is het precies vijftig jaar geleden dat Dolle Mina actievoerde om bewust alleenstaand moederschap te politiseren en daarom is het interessant te kijken wat we daarvan zouden kunnen leren.

Praktische ondersteuning

Enkele jaren na de acties van Dolle Mina plaatste Cécile Jansen in 1977 een advertentie in Het Parool, om in contact te komen met andere bewust ongehuwde moeders. Samen met 15 andere vrouwen richtte ze vervolgens de Bewust Ongehuwde Moeders op, de BOM-groep. Die moest praktische ondersteuning bieden: elkaars kinderen opvangen, informatie inwinnen, ervaringen uitwisselen en kleding doorgeven. Daarnaast richtte de groep zich op actie en scholing om meer begrip te vragen voor hun positie en die van hun kind.

Helaas zijn de problemen waartegen de bommoeders streden nog steeds niet opgelost. Opvoedingsvormen buiten het traditionele gezin worden nog niet als gelijkwaardig beschouwd. Vereenzaming is een probleem onder alleenstaande moeders, en de driedubbele last van inkomen, kinderen en het huishouden zorgt ervoor dat zij zich minder kunnen bezighouden met feminisme, politiek en actievoeren. Bovendien kampen alleenstaande moeders nog steeds vaak met vooroordelen, zoals dat ze onverantwoordelijk zouden zijn.

De motivatie voor alleenstaand moederschap lijkt tegenwoordig minder politiek. Moederschap wordt in deze neoliberale tijdsgeest bovendien vooral gezien als een persoonlijke kwestie. Toch zijn de keuzes die (aanstaande) moeders hebben, ook om het alleenstaand ouderschap aan te gaan, politiek bepaald en hebben die keuzes maatschappelijke gevolgen. Nederlandse vrouwen zijn kampioen deeltijdwerken, onder andere omdat scheve verlofregelingen vaak tot conservatieve rolverdelingen leiden. Het is voor vrouwen mét partner nog altijd moeilijk om een volwaardig inkomen te genereren naast het hebben van kinderen. Laat staan voor vrouwen die er alleen voor staan.

Tegenaan trappen

De BOM-groep heeft maar 3 jaar bestaan en is in 1980 uiteengevallen. Wat er dus ook te leren valt van de BOM-beweging is dat politiek organiseren van en voor moeders niet eenvoudig is. Natuurlijk kan of wil niet iedere alleenstaande moeder zich politiek verenigen of haar kind deels door anderen laten opvoeden. En voor iedere moeder verschilt de relatie met de verwekker, het inkomensniveau, beschikking over tijd en de mate waarin sprake is van feministisch activisme. Daarnaast bestond de BOM-beweging vooral uit witte vrouwen, terwijl alleenstaande moeders van kleur ook nog te maken hebben met racistische stereotyperingen.

Toch kunnen we juist van Dolle Mina en de BOM-groep leren dat persoonlijke keuzes rondom moederschap niet los staan van de maatschappij. Ook al hebben zij een begin gemaakt met het doorbreken van het taboe op alleenstaand moederschap, er is nog een lange weg te gaan. Er zijn talloze verhalen te vinden over hoe zwaar het leven van een alleenstaande moeder nog steeds is, vooral in sociaaleconomisch minder bevoorrechte situaties. Het wordt tijd dat we als samenleving ruimte geven aan de ervaringen en wensen van alleenstaande moeders, zodat we voorzieningen kunnen realiseren die voor hen belangrijk zijn. Ook al wordt er nu ­vrijer gedacht over alternatieve ouderschapsvormen dan toen, is er nog genoeg om tegenaan te trappen.

Zilla Boyer is reporter voor Atria, een kennisinstituut voor ­emancipatie en vrouwen­geschiedenis. Beeld Dinalee
Zilla Boyer is reporter voor Atria, een kennisinstituut voor ­emancipatie en vrouwen­geschiedenis.Beeld Dinalee
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden