'Rekbare feiten, zo past 'Het Straatje' in Jordaan'

De theorie van Frans Grijzenhout over Het Straatje Van Vermeer komt neer op boerenbedrog, schrijft Gerrit Vermeer maandag in een opiniestuk in Het Parool.

Schilderde Vermeer hier in 1657, zoals Frans Grijzenhout denkt? Kenners voeren een fel ­debat. Beeld Hans van Kralingen

­­­Hoogleraar kunsthistorie Frans Grijzenhout twijfelt er ondanks aanvallen op zijn theorie niet aan dat hij de juiste locatie van Het Straatje van Vermeer heeft gevonden, zei hij vorige week in deze krant.

Eerder had de Amerikaanse kunsthistoricus Benjamin Binstock verklaard dat het juiste adres niet Vlamingestraat 40-42 is, zoals Grijzenhout betoogt, maar Oud Langendijk 2 in Delft. Het verbaast me dat in de discussie die is losgebarsten nog niemand is ingegaan op de in mijn ogen sluitende weerlegging op de theorie van Grijzenhout die architect en Vermeer­kenner Philip Steadman al op 15 december 2015 plaatste op www.essentialvermeer.com onder de bescheiden titel Vermeer's The Little Street: A More Credible Detective Story.

Losse schroeven
Steadman zet de theorie van Grijzenhout in een kort en bondig verhaal volkomen op losse schroeven. Grijzenhout beweert dat volgens de legger uit 1667 in Delft een plaats was waar zich twee gangen naast elkaar bevonden, namelijk tussen de huidige Vlamingstraat 40 en 42.

Op de minuutkaart uit 1832, de oudste kadastrale kaart van Delft, is echter maar één gang weergegeven en de totale lengte van de twee gevels en de ene gang is ook 1,25 meter korter dan de situatie zoals de legger uit 1661 die vermeldt.

Aangezien de minuutkaart de situatie ter plaatse exact weergeeft en de kaart nagenoeg gelijk is aan Google Earth, valt het verschil van deze 1,25 meter niet anders te verklaren dat de tweede steeg in de legger abusievelijk is vermeld of dat de gang achter nummer 40 is meegeteld.

Beeld Eigen foto

Gerrit Vermeer

vindt de theorie van Frans Grijzenhout boerenbedrog.

Boerenbedrog
Vaststaat dus niet dat tussen nummer 40 en 42 ooit twee gangen hebben gezeten. Als Het Straatje Van Vermeer toch hier zou zijn gesitueerd, moet worden gekeken of Vermeer deze situatie ook inderdaad heeft weergegeven en dat is domweg niet het geval.

Op de minuutkaart uit 1832 zien we de huizen op de achtergrond aan het Rietveld staan. De rooilijnen van de Vlamingstraat en het Rietveld liggen meer dan zeventig meter uit elkaar en we zien op de minuutkaart de achtergevels van de huizen aan de Vlamingstraat en het Rietveld tientallen meters uiteen staan. Uitgaande van deze situatie zouden er op het schilderij van Vermeer, gesteld dat het hier Vlamingstraat 40-42 betreft, nooit huizen op de achtergrond zichtbaar geweest kunnen zijn ­- tenzij ze absurd hoog zouden zijn geweest.

Bij ons in de Jordaan
Dit moet hoogleraar Grijzenhout ook hebben beseft, want op zijn perspectieftekening staan de achtergevels nog maar enkele meters uit elkaar in plaats van enkele tientallen meters. Door de huizen van het Rietveld enkele tientallen meters op te schuiven klopt het weer met Het Straatje Van Vermeer, maar boerenbedrog is het wel.

Mij lijkt de discussie over het juiste postadres van Het Straatje Van Vermeer volslagen zinloos, maar als we zo rekbaar met de feiten om mogen gaan als Grijzenhout doet, kunnen we net zo goed beweren dat het straatje bij ons in de Jordaan heeft gestaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden