Opinie

‘Rechts handelt uit sentiment en verliest de realiteit uit het oog’

Links heeft de naam naïef en idealistisch te zijn, maar rechts kan er ook wat van, stelt Jelle Havermans. ‘Sentiment wint het van de rede.’

Rechtsfilosoof en ‘antifeminist’ Eva Vlaardingerbroek spreekt tijdens het partijcongres van Forum voor Democratie.Beeld ANP

Momenteel is de film Knives Out te zien in de bioscoop. De whodunnit neemt het genre op de hak en snijdt op creatieve wijze actuele thema’s als de polarisering aan.

Sterk vond ik een scène waarin een karakter zijn beroep doet op het huis van zijn groot­vader. Schuimbekkend zegt dat hij zich toch niet zomaar zijn nalatenschap laat afnemen? Zíjn eigendom! Iets wat al generaties aan hem toebehoort! Daniel Craigs personage begint te schateren en benoemt dat het huis helemaal niet al generaties in de familie is, het is in de jaren tachtig van een Pakistaanse vastgoed­makelaar gekocht.

De scène symboliseert treffend hoe het conservatieve kamp zich vaak verliest in sentimenteel gedachtegoed. Terwijl het hoofdzakelijk het progressieve kamp is, dat verweten wordt irrationeel en emotioneel te zijn. Greta Thunberg wordt door conservatieven direct afgeschreven op grond van haar jonge leeftijd. Ze weet van niets; is naïef en een doorgeslagen hippie. Maar de ironie wil dat ik het sentimentalisme waar links van wordt beschuldigd, toch vooral terugzie aan de andere kant van het politieke spectrum.

Okselhaar

Enkele weken geleden stootte Eva Vlaardingerbroek heel feministisch Nederland voor het hoofd met een toespraak tegen het moderne feminisme. Buiten het feit dat de toespraak barstte van de generalisaties, nam Vlaardingerbroek het op voor het ‘oude’ Europa.

De rechtsfilosofe schepte in haar toespraak een beeld waarin ons prachtige Europa wordt bedreigd door feministen die zich nauwelijks bewust zijn van het ware probleem (de immigrantenstroom) omdat ze, ik quote: ‘te druk bezig zijn met het laten groeien van hun okselhaar’. Ze doet een beroep op een fantasiebeeld, want een Europa dat volledig vrij en gelijk is, heeft natuurlijk nooit bestaan.

Nog wranger is dat Vlaardingerbroek Zweden aanhaalde om haar beeld van Europa als bedreigde utopie te onderstrepen, terwijl professoren en wetenschappers juist in die Scandinavische landen een progressief en modern feministisch beleid benoemen als drijfveren voor sociale en economische voorspoed.

In mijn optiek hebben veel van de argumenten van Vlaardingerbroek toch vooral een sentimentele aard. Zo citeert ze gepassioneerd Alexis de Tocqueville, een aristocraat die in het negentiende- en twintigste-eeuwse Europa leefde, waarin vrouwen nog geen stemrecht hadden en in ieder werkveld werden onder­vertegenwoordigd. Vlaardingerbroek is zo in de ban van haar fantasie van een vrij en gelijk Europa, dat ze vergeet dat die gelijkheid pas zeer recent is ontstaan, en in het gros van de landen nog niet eens is bereikt.

Oliebollen uitdelen

Een andere kwestie waarin rechts toch minstens zo sentimenteel en idealistisch blijkt te handelen als het linkse kamp zo vaak wordt verweten, is de brexit. Waar Vlaardingerbroek een droomversie van Europa verdedigt, is in Groot-Brittannië het tegenovergestelde aan de hand. Daar heerst onder de conservatieven toch vooral een sterk antigevoel en nostalgisch verlangen dat burgers er massaal toe heeft bewogen te stemmen voor een vertrek uit de EU.

Woensdag protesteerden boeren uit het hele land tegen het stikstofbeleid. Hoewel er geen demonstratie op het Malieveld was aangekondigd, besloot een groep boeren er toch hun ­tractoren te parkeren. Geert Wilders ontving ze juichend en deelde oliebollen uit. Wilders is slechts één van de rechtse politici die naar aanleiding van de protesten populistische uitspraken doet waarin het sentiment het van de rede wint. 

Er wordt te pas en te onpas gerefereerd aan een Campina-imago; het plaatje van Nederland als groen landbouwimperium. De stugge boeren als Nederlandse steunpaal. Men is bang hen te verliezen. Bang dat het échte Nederland ten onder zal gaan. De mensen die zich vastklampen aan een fantasie verklaren een moment later dat de feministische strijd veranderd is in hysterische gemekker.

Het zijn veelal de progressieven die verweten wordt dat ze door hun sentiment en idealisme de realiteit uit het oog verliezen. Maar in de praktijk is het tegenovergestelde waar.

Jelle Havermans, visueel kunstenaar en ­journalist.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden