Henk Spaan. Beeld Artur Krynicki

Rafael van der Vaart viel uit tegen de trainer van Den Bosch

Plus Spaan geeft punten

Sportjournalist Henk Spaan recenseert dagelijks spelers, coaches en andere personen uit de voetbalwereld in de rubriek Spaan geeft punten. Reageren? h.spaan@parool.nl.

19 november: een 8 voor Rafael van der Vaart

Studio Voetbal begon met een uitval van Raffie tegen de trainer van Den Bosch die de racistisch toegeschreeuwde voetballer van Excelsior Moreira ‘een zielig mannetje’ vond. Rafael vond dat die vent eruit moest. Presentator Sjoerd las voor dat het FC Den Bosch speet dat Moreira ‘zich onheus bejegend voelde’. Iemand vroeg nog om een straf en daarna ging het al snel over Marten de Roon, want daar gaat het ’s zondags altijd over. De term ‘onheus bejegend voelen’ deed denken aan Prins Andrew die de gedragingen van zijn vriend Epstein ‘ongepast’ noemde. De reactie van BBC-interviewer Emily Maitlis mocht er zijn. ‘Ongepast? Hij was een veroordeelde seks-­delinquent.’ Ze spuwde dat heel beheerst uit, zoals Engelsen hun woede kunnen uitspuwen. Intussen zag ik foto’s van een de Hitlergroet brengende Bosschenaar. Nog zo’n mooie parallel met het Engelse koningshuis.

Rafael van der Vaart Beeld ANP

16 november: een 5 voor Peter van der Veen

Soms verstart een coach op de bank, verkrampt hij haast, geen wissel komt er uit zijn handen. Ik herinner me de lege blik van Van Basten die op het WK van 2006, langs de lijn staande tijdens Nederland-Portugal, geen enkele controle meer kon uitoefenen op het slagveld voor zijn neus. Hij wisselde ten minste nog een paar spelers.

Peter van der Veen, de coach van Oranje onder 17, wekte in de halve WK-finale tegen Mexico onder 17 de indruk aan een verlaging van de bloedsuikerspiegel te lijden. Dat Jayden Braaf kort voor rust zo hemel­tergend miste, lag buiten de invloedssfeer van de coach. Mohamed Taabouni tikte vlak naast het doel van Mexico de bal voor de voeten van Braaf, die de grootste kans van de wedstrijd gruwelijk verknalde. Na rust ging hij door met het kwijtraken van ballen en het missen van kansen.

In de 66ste minuut volgde er weer een na goed werk van de soeverein voetballende Anass Salah-Eddine. Ik maakte wisselgebaren naar het scherm. Van der Veen zag me niet. Hij zag niks meer. Gelukkig maakte Youri Regeer een door hem gemiste kans wel goed: hij tikte binnen na een mooie actie aan de achterlijn door Melayro Bogarde. Net daarvoor had Braaf weer eens vet gemist na een actie van Sontje Hansen.

De Mexicanen maakten gelijk uit een vrije trap. Regeer sprong omhoog, de naast hem in de muur staande Bogarde bleef staan en de keeper had meer kunnen doen. Er was nog een kwartier te spelen. Ik maakte douchegebaren boven mijn hoofd. Van der Veen liet Braaf staan die in de 84ste minuut woest naast of over schoot, dat weet ik niet meer. De bal zat niet, dat weet ik wel.

De op hun tandvlees lopende Mexicanen hadden drie keer gewisseld, waarom Nederland niet? Dat Braaf een penalty moest nemen kon hem niet worden verweten. Wel mag je de coach aanrekenen dat hij een speler die al zoveel kansen had gemist, in de positie bracht om dat opnieuw te doen. Braaf deed het.

Positieve afsluiting? Nou, eerst nog even dit: Naci Ünüvar werd te weinig in het spel betrokken. Had op tien moeten beginnen. Positief aspect: op het optreden van Regeer, Salah-Eddine en Devyne Rensch viel weinig aan te merken.

Peter van der Veen Beeld BSR Agency

16 november: een 6 voor André Stafleu

Schokkender dan het verhaal over vermeende betalingen aan Johan Cruijff door of via zijn Foundation, vond ik een fragment uit het uitstekende boek van Arthur van den Boogaard over het jaar dat Cruijff kampioen werd met Feyenoord. Ze toerden na afloop van het seizoen door Indonesië, waar Cor Coster en André Stafleu in aanraking kwamen met een vertegenwoordiger van een goksyndicaat. De eerste wedstrijd moest Feyenoord winnen met meer dan drie doelpunten verschil, de tweede, tegen QPR, met 3-1. En zo geschiedde. De opbrengst van 20.000 dollar cash werd verdeeld door de spelers, onder wie Cruijff. Die verdeling had ik zo graag willen zien.

Voetbal Selectie Feyenoord Seizoen '83-'84. Beeld ANP

16 november: een 8 voor Ronald Koeman

Koeman doet het tot nu toe uitstekend. Als hij zo doorgaat wordt het een heerlijk toernooi van 12 juni tot 12 juli. Er doen 24 landen mee, waaronder waarschijnlijk: Nederland, Engeland, Portugal, Spanje, Frankrijk, België, Italië en Duitsland. Stel dat dit de laatste acht worden. Hebben we ooit weleens zo’n bezetting gezien? Maar nu eerst even van de Noord-Ieren winnen. Makkie, toch?

Ronald Koeman Beeld ANP

15 november: een 9 voor Mohamed Ihattaren

Het woord loyaliteit wordt vaak misbruikt. Zo zouden voetballers loyaal moeten zijn aan het land waarin ze hun opleiding hebben genoten. Dat geldt, blijkens talkshows, vooral voor Marokkaanse voetballers. Omdat hun vaders of grootvaders ooit door de Nederlandse overheid zijn geronseld om hier werk op te knappen dat autochtonen te min was, hebben voetballers van Marokkaanse herkomst twee paspoorten. Er valt dus iets te kiezen. Dat is alleen maar lekker.

Ik heb een vriend in Parijs die onlangs zijn derde, een Frans, paspoort ontving. Zo kunnen ze hem bij een Brexit niet uitzetten wegens zijn Britse staatsburgerschap. Als burgers hun overheid niet vertrouwen, nemen ze maatregelen. Met loyaliteit heeft dat niets te maken. Ik voel me niet loyaal aan een engerd als Gert-Jan Segers. Loyaal ben je aan naaste familie. Marokkanen snappen dat beter dan hij.

Mohamed Ihattaren. Beeld BSR Agency

14 november: een 10 voor Ziyech

Je kunt het voetbal uit verschillende decennia niet met elkaar vergelijken. Wel kun je de emoties schatten die het voetbal van bepaalde elftallen hebben teweeggebracht. David Winner schreef de internationale evergreen Brillant Orange, die vorige week werd genoemd door Seth Meyers, opvolger van Jimmy Fallon en ­presentator van Late Night with Seth Meyers van NBC. Hij noemde het in The New York Times het beste onbekende boek dat hij had gelezen. Winner bejubelt het Nederlands elftal en het Ajax van Cruijff. De spelpatronen worden ­vergeleken met de picturale composities van Mondriaan en Saenredam. Ik had contact met Winner. Hij durft het voetbal van Ajax onder leiding van Ziyech te vergelijken met het elftal van Michels en Cruijff. Na Chelsea uit en Utrecht thuis begin ik ook te geloven in een wedergeboorte van het allergrootste Ajax. 

Hakim Ziyech Beeld BSR Agency

13 november: een 8 voor Kevin Strootman

Vorige week zondag vertelde de bondscoach bij Fox dat hij zou vasthouden aan het selecteren van Kevin Strootman. “Hij speelt gewoon elke week, hoor, bij Marseille.” Op dat moment was dat net niet meer waar. Strootman stond de avond ervoor niet in de basis, Marseille versloeg Lille, en afgelopen zondag zat hij ook op de bank. Marseille versloeg Lyon. Opeens is er een jongen van 19 doorgebroken, Kamara, en opeens stond het middenveld zonder Strootman als een huis. Kamara, uit de eigen opleiding, verdient tien procent van het salaris van Kevin. Probleem! Ik heb een oplossing. Marseille betaalt Strootman de helft van zijn contract, hij gaat bij PSV voetballen, redt het seizoen van Van Bommel en omdat hij altijd speelt kan Koeman hem gewoon meenemen naar het EK. Eenvoudiger kan ik het niet maken.

Kevin Strootman. Beeld Jean Catuffe/Getty Images

12 november: een 8 voor Virgil van Dijk

 De twee topwedstrijden van het weekend, Ajax-Utrecht en Liverpool-Manchester City, werden vanaf het veld gepresenteerd door Fresia Cousiño Arias bij Fox en Suse van Kleef voor Ziggo. Suse vroeg aan Van Dijk wat hij, gezien de hoeveelheid kansen van City, vond van Liverpools kwetsbaarheid achterin. Onbetaal­bare blik van Virgil: ‘En wie ben jij eigenlijk?’ leek hij te willen zeggen. De vraag was goed: Liverpool won vooral door zijn dodelijke aanvallers. City miste kansen. Fresia interviewde Ten Hag als een routinier en ook aan Bruggink, die allang weet dat hij zijn presentator serieus moet nemen, stelde ze vragen waarop hij zijn kennis, bijvoorbeeld over de positie van Labyad, kwijt kon. Het is te gek voor woorden dat de commerciële omroepen hier het voortouw nemen. Wie zijn er nu beter: Fresia en Suse of Joep Schreuder?

Virgil van Dijk Beeld AP

9 november: een 6 voor Myron Boadu

Er keken nog maar 50.000 mensen naar Fox toen de schakelavond rond de Europa League begon met een bizar, tja, wat was het eigenlijk? Een incident kon je het niet noemen, de door Jan Joost van Gangelen ‘wederhoor’ genoemde aanval door Marco van Basten op Mark van Bommel. We zagen een fragment uit een documentaire − of de film al was uitgezonden of dat dit nog zou plaatsgrijpen wisten we niet − waarin Kenneth Perez Mark van Bommel interviewde.

Van Bommel was nog altijd niet vergeten hoe hij ooit was gewisseld door Van Basten. Tegen Roemenië was het geweest in een volle Kuip. Mark snapte er nog steeds niks van. Uitleg had hij niet gekregen. In een telefoongesprek had Van Basten de hoorn erop gegooid. Nou ja, het is zo lang geleden dat ik in mijn fantasie een hoorn zag die op een toestel werd geknald.

Perez liet Mark redelijk ongemoeid leeglopen over die wissel. Het ongemak school hem in het feit dat Perez en Van Basten samen in de studio naar het fragment keken met een doodstille Ronald de Boer tussen hen in. Ik vermoed zomaar dat Marco had geëist dat hij zijn versie van het geheel kon geven. Fox zal hebben gemoeten, nu Van Basten daar de nieuwe nummer-éénanalist is.

De oud-bondscoach liep verre van leeg. Het was heel eenvoudig: van Bommel had gewoon zijn taak niet uitgevoerd die ze hem vanaf de kant een aantal keren hadden opgedragen. Daarom hadden ze hem gewisseld en daarom hadden ze hem niet meegenomen naar de uitwedstrijd. Hij had geen hoorn op het bakelieten toestel gegooid, maar keurig uitgelegd wat de reden was. Als Van Bommel tuut-tuut-tuut had gehoord, mankeerde hij misschien iets aan zijn oor? Marco glimlachte. Hoe Perez erover dacht zagen we niet, hem hielden ze even buiten beeld.

Toen begon Astana-AZ. In de rust was Marco nog steeds een tikkie geïrriteerd. Stengs was toch zo’n talent? Dan had hij meer moeten brengen in die eerste helft. Na afloop was de sfeer opgeklaard. Van Basten vond dat AZ na rust de zaak beter had aangepakt. Persoonlijk had ik me meer aan Boadu geërgerd dan aan Stengs. De spits schoot in de laatste minuut van vier meter afstand een bal vijf meter over. Hij had twee goals gemaakt. Het hadden er vijf moeten zijn.

Myron Boadu. Beeld BSR Agency

9 november: een 5 voor Jeroen Zoet

Weer liet Zoet een beslissende, houdbare bal door. Van Bommel had een beter moment kunnen uitkiezen om ruzie met Van Basten te maken. Marco na afloop: “Het kan niet dat elf spelers slecht zijn. Dus is er meer aan de hand. Het zit dieper.” Hij liet de coach luidruchtig ongenoemd.

Jeroen Zoet. Beeld ANP Sport

9 november: een  voor Renato Tapia

Het is verbazingwekkend hoe monteur Dick allang afgeschreven en ogenschijnlijk doorgeroeste voertuigen weer in beweging krijgt. Jan-Arie van der Heijden speelde een uitstekende partij tegen het sterke Young Boys, Karsdorp was goed en Tapia een openbaring. Hij deed aan de bal geen krankzinnige dingen, hoewel hij risico’s nam zoals een in één keer gespeeld lobje over een tegenstander heen, en verdedigend verrichtte hij de arbeid die je van een controleur mag verwachten. Ik had vrede met het gelijke spel. De spelers deden hun best. Dit is wat ze kunnen. Advocaat haalt eruit wat erin zit.

Renato Tapia. Beeld BSR Agency

8 november: een 8 voor Reece James

Reece James is een van die Engelse voetballers die een voornaam van achteren hebben. Vergelijk: Trent Alexander-Arnold. Die heeft er zelfs twee. Welke speler van Chelsea zou Ajax erbij kunnen hebben, afgezien van de financiën? James denk ik. Hij scoorde ook nog eens hun vierde doelpunt. Is hij beter dan Dest? Denk het wel. Beter dan Mazraoui? Denk het niet, maar ook niet slechter. 

Vaststaat dat Lampard uitstekend wisselde door James te brengen voor Alonso. Dit brengt ons op Veltman. Joël begon zwak aan de wedstrijd tegen Chelsea. Ze joegen hem op tot de cornervlag, wat hem er niet zekerder op maakt. Hij veroorzaakte een penalty en kreeg later geel. Wel zette hij de aanval op die voor 1-4 zorgde. Dat was hét moment voor de wissel geweest: Álvarez voor Veltman. Achteraf gezien dan.

Reece James. Beeld Getty Images

7 november: een 9 voor Quincy Promes

We hebben de beelden teruggekeken. Blind werd schuin van achteren getackeld. Volgens sommigen is voetbal geen ‘wijvensport’, maar dit was een overtreding, ook bij vrouwen. Als de scheidsrechter ervoor had gefloten, zou Veltman geen rode kaart hebben gekregen noch hands hebben gemaakt. Dat had een doelpunt en twee extra spelers opgeleverd. Verder viel ­Álvarez uitstekend in op het middenveld en heeft ­Promes mijn hart gestolen met loopacties en arbeidsethos. Toen ze met negen man stonden, ging hij er nog eens extra fanatiek tegenaan. En heeft iemand het gehad over de solo van Tadic, waarmee hij vier stumperds van Chelsea uitspeelde? Het was die solo waarmee hij de bal bij Álvarez bezorgde, die net twee stappen te ver naar voren stond. What if? De aanname van Van de Beek is belicht, de wedstrijd nog lang niet genoeg.  

6 november: een 9+ voor Hakim Ziyech

Hoe een scheidsrechter in één spelsituatie twee rode kaarten kan geven horen we wel in de eindeloze, wekenlang durende nabeschouwingen op deze wedstrijd. Die voor Veltman was sowieso onterecht met de nieuwe regel bij penalty’s, dacht ik. Dat Ajax gewoon veel beter kan voetballen dan dat hele sneue Chelsea − zo hysterisch juichen tegen negen man, hou op zeg − werd opnieuw duidelijk toen ze met zijn elven nauwelijks in staat bleken om Tadic, Promes en Van de Beek te beteugelen die nog eens lekker gingen tikken met twee man minder. Was ikzelf helemaal kapot op de bank, Promes en Nico gingen dwars door hun derde en vierde adem heen, Onana hield de 5-4 van Batshuayi tegen met een redding die je zelden ziet, Mazraoui was weer helemaal terug en Ziyech, tja, die was zo verschrikkelijk goed… (zucht).

Hakim Ziyech. Beeld REUTERS/DAVID KLEIN

5 november: een 8 voor Ronald Koeman

Naast de ergernissen van het weekend: de recidivist Bazoer die op de dag dat hij weer mocht meedoen bij Vitesse een camera van Fox wegduwde, de halve Nederlandse voetbalpers die opeens ‘Mo’ zegt tegen Ihattaren plus de achterlijke Zandvoortlobby door hielenlikkers van Prins Pandjesbaas, stond Ronald Koeman op zondagochtend soeverein Milan van Dongen te woord. Daar zat een bondscoach die zijn zaken op orde had. De Roon vulde Frenkie aan, De Ligt zou hij blijven opstellen, Van Dijk blijven wijzen op nonchalance, Berghuis in de gaten houden, ‘al moet hij meeverdedigen en geen achterlijke overtredingen maken’ en Dumfries benaderde hij niet met het cynisme dat Virgil wel kon hebben. Eén fout maakte Koeman: hij zei dat Marokko de begrafenis van Ihattarens vader had betaald. Nee, staven kon hij dat niet. Waarom zei hij het dan?

Ronald Koeman. Beeld ANP Sport

2 november: een 7 voor Dick Advocaat

Ik las het woord ‘praaijen’ en ik moest meteen aan Dick Advocaat denken: hoe vaak hij niet met zijn handen voor de mond naar zijn spelers heeft staan schreeuwen. Praaien, met alleen de i, is de spelling tegenwoordig, als we zoiets tenminste nog zeggen in deze tijd van elektronische communicatie. Het was de manier waarop zeelieden door een scheepsroeper contact met een voorbijvarend schip zochten.

Tegenwoordig volstaat een mailtje. Alleen Dick zal blijven praaien, afkerig van moderniteiten als hij is. Bij Sparta moesten de spelers, zodra Dick binnen was, onmiddellijk hun hartslagmeters afwerpen. Aan Dickies lijf geen polonaise, al kleefde de polonaise daar aan het lijf van de voetballers. Bij sommige grote clubs in het internationale voetbal krijgen de spelers via hun telefoon door de technische staf fragmenten doorgestuurd met spelmomenten waar ze nog eens naar moeten kijken. Zie Dick zijn schouders ophalen. Waarom deze moderniteiten als je ook kunt praaien?

Dick zet zijn handen aan zijn mond en schreeuwt over grote afstanden zijn boodschappen door: “Hou voor je, hou voor je.” Of: “Achteruit, achteruit. ACHTERUIT, zeg ik toch, godverdomme. Timmer dicht die handel.” En andere tactische aanwijzingen gevonden in boekjes uit de oude doos.

In dit licht bezien is de aanstelling van John de Wolf natuurlijk een gouden greep. Hij spreekt een ouderwets soort Rotterdams, dat misschien bij de spelers niet zal aankomen, maar dat het publiek vreet als de warme worst die je vroeger boven aan die trap naar De Kuip kon kopen.

Sjaak Troost had ik sinds 1988 niet meer gezien, noch horen praten. Ik luisterde in stille verbijstering en begreep de essentie van het verval in Rotterdam. Dick had het over stilte op het trainingsveld en stilte langs de kant waar het publiek stond. Het is het ­zwarte niets dat je hoort als Sjaak Troost het woord neemt. Laat Dick maar praaien. Bij hem komt er tenminste geluid uit.

Dick Advocaat. Beeld BSR Agency

2 november: een 9+ voor Mesut Özil

Zet een aantal jonge voetballers op het veld in een ­bijna vol Anfield, jonge voetballers die zich willen laten zien, die alles willen geven, maar die vooral ­willen voetballen en je krijgt een glorieus spektakel, zoals woensdagavond tussen Liverpool en Arsenal: 5-5. Plaats aan het hoofd van het jonge Arsenal een ge­weldenaar als Özil en de onder Emery morsdode ploeg van gisteren gooit alle remmen los. Özil was direct betrokken bij drie doelpunten met als hoogtepunt de 2-4 na een minuut of vijftig. Milner geeft een domme pass, Maitland-Niles pikt op, de bal dreigt langs de paal over de achterlijn te lopen en daar is Özil. Elke andere voetballer zou hebben geprobeerd de bal in het doel te tikken. Özil hakt hem in een flits van blind genie schuin terug, waar Maitland-Niles hem ongehinderd kan binnenschuiven. Zo’n actie waarover we jarenlang napraten.

Mesut Özil. Beeld Getty Images

2 november: een 8 voor Sergiño Dest

Dest heeft gekozen voor Team USA, zoals Amerikanen het nationale elftal noemen. De kans dat hij daar eindtoernooien gaat spelen is groter dan bij ons. Vanaf 1990 plaatste de VS zich zeven keer. Oranje ook, maar hier is de concurrentie groter. Dat Dest ­onder de conservatieve Koeman op korte termijn een vaste plek zou veroveren met Veltman, Dumfries en Hateboer als mededingers, moet worden betwijfeld. Dest gaat in 2022 een ander volkslied meezingen. Good for him.

Sergiño Dest. Beeld AP

1 november: een 10 voor Lionel Messi

Ik huiver op te schrijven dat Messi dinsdagavond een masterclass heeft gegeven. Omdat door veelvuldig gebruik in de sportjournalistiek woorden sneller slijten, kun je masterclass beter niet meer gebruiken. Het lijkt heel wat, zo’n woord, maar het is een trouwpak dat voor de zoveelste keer gedragen wordt. ‘Nu weten we het wel met die masterclasses van Messi.’ Als het genie voorspelbaar wordt, gaat het geniale ervan af. Barcelona-Valladolid was een wedstrijd door Messi speciaal uitgekozen om een paar puntjes te maken. Dat hij, in tegenstelling tot Ronaldo, kon scoren uit een vrije trap, wisten we. Maar zo? Dat hij tegenstanders door de benen speelde, was bekend, maar zo? Dat hij een assist kon geven was ook geen nieuws. Ik loop naar de klerenkast en haal het versleten trouwpak eruit. Messi gaf dinsdagavond een masterclass.

Beeld LLUIS GENE/AFP

31 oktober: een 8+ voor Pepijn Lijnders

‘Our identity is intensity,’ zegt de man die hier wordt afgedaan als wijsneus. Lijnders is Liverpools assistent-trainer. De tweet met een fragment uit zijn persconferentie was op het moment van schrijven al drieduizend keer geretweet. Welbespraakt en enthousiast legt hij de essentie uit van Liverpools spelopvatting: het werk dat zonder bal wordt verricht geeft de doorslag. Tegen Tottenham hadden ze een balbezit van 70 procent, maar, betoogde Lijnders, het ging erom wat ze in die 30 procent zonder bal deden. Dat is wat jonge voetballers moeten leren om het eerste te halen: voetballen zonder bal. Bij NEC moest Lijnders alweer snel weg. Ik keek naar het twee minuten durende fragment en ik begreep hoe blij hij moet zijn geweest met zijn ontslag daar. Wie verstandig over voetballen praat, ­noemen ze in die contreien een wijsneus.

Pepijn Lijnders. Beeld REUTERS

30 oktober: een 9 voor Calvin Stengs

‘Jeugdspelers kiezen voor AZ in plaats van Ajax,’ luidde een kopje op de VI-site. Opnieuw kreeg ik bewondering voor de marketingmachine van AZ. Als je dit mantra vaak genoeg herhaalt, geloven de mensen het vanzelf. Dat aan het begin van dit seizoen twee zestienjarige talenten van AZ naar Ajax verhuisden, Hillen en Fitz-Jim, doet in dat narrative dan minder ter zake. Zo blijft Max Huiberts ook maar klagen over topclubs die winkelen in de subtop. Volgens Huiberts is dat slecht voor de topclubs omdat ze dan op minder weerstand stuiten. Ik betwijfel dat. Als Ajax 25 miljoen voor Stengs betaalt, hoeft AZ daar niet slechter van te worden. Als ze maar goed scouten en investeren. En een beetje geluk hebben. Stengs wilden ze wegsturen op zijn vijftiende. Voetbal berust op wijsheid, maar ook op toeval.

29 oktober: een 9 voor Hakim Ziyech

Er waren bijna alleen maar parallellen tussen beide klassiekers: bijvoorbeeld de eindstand 4-0. In alle gevallen was die bij de rust bereikt. De tweede helft kon je twee keer overslaan, al zou je dan de reactie op zijn wissel van Hakim hebben gemist. PSG is te sterk voor de Ligue 1, Ajax voor de eredivisie. De trainer van Marseille ging weg in mei, Stam nam gisteren zijn eerste goede beslissing als coach. De spelmakers blonken uit: Di María had drie assists van wereldklasse, twee op Mbappé, een op Icardi, Ziyech op tien was uitstekend gezien van Ten Hag. Beide voetballers zijn parels voor de liefhebbers en worden soms beschimpt door mannen in een regenbroek (sneue mannen). Laatste en niet de minste parallel: Ángel Di María kreeg een 9 van L’Équipe, cijfer Hakim Ziyech zie boven.

Hakim Ziyech. Beeld BSR Agency

26 oktober: een 4 voor Jaap Stam

Luisterend naar Jaap Stam, herinnerde ik me de modder, wat zeg ik, de kokende lava die nog maar kort geleden over Erik ten Hag werd uitgestort vanwege taal- en spraakgebruik. Het is een wonder dat de man niet versteend door het leven gaat. Jaap mag dankbaar zijn dat ze hem nog niet hebben ontdekt als treiterobject. “Uiteindelijk moet je ook daar je keuzes op berusten,” aldus de trots van Kampen voor de wedstrijd tegen Young Boys en ook: “Het zit allemaal op een zijden draadje.”

Even later zat het dat niet meer toen centrale ver­dediger Ié de bal als LeBron James uit de lucht wilde plukken. Ik zocht naar typerende betitelingen voor de stopper, waarvan lapzwans er een was. Verworpen. Wappie misschien? Ook niet, evenmin als ­mafkees. Ik hield het op klaphark, een op Twitter gevonden pareltje.

Jaap had voorafgaand aan de wedstrijd benadrukt dat Senesi niet zijn aankoop was, doelend op hun gemeenschappelijke makelaar. Ook Rob Jansen had talent naar Feyenoord gebracht, benadrukte Stam. Hij zei niet dat Rob Jansen de agent van de Rotterdamse machtsfactor Dirk Kuijt is. Jansen heeft aan Ié zijn grijpstuivers verdiend, Van Ginkel (Stam) aan Senesi.

Grappig genoeg, zeker voor de mavo-babbelboxen die hem op de korrel hadden genomen, speelde Senesi vrij aardig, althans in de eerste helft, want daarna kon ik het niet meer aanzien en moest ik naar een ander kanaal vluchten. Nog net had ik kunnen waarnemen dat Kökcü de beste Feyenoordspeler was. Ik hoop dat de beoogde nieuwe td Arnesen begint met de potentiële haarden van corruptie bij Feyenoord eruit te knikkeren.

Jaap Stam Beeld BSR Agency

26 oktober: een 9 voor Calvin Stengs

Stengs en Ihattaren, twee linksbenige spelers, zijn de grootste talenten van het Nederlandse voetbal. Dan laat ik de 17-jarige Ünüvar, Gravenberch, Salah-Eddine en Rensch even buiten beschouwing. Zij ­hebben nog geen basisplaats in het eerste. Wat me donderdagavond opviel, was de synchroniteit in de aannames van beide supertalenten.

Er zit een versnelling in die aannames, het instinct van de linkervoet stuurt de bal meteen vooruit. Zelden zie je ze aannemen en terugdraaien. Het is aannemen en vooruit dansen, het lichaam al half ge­draaid naar het doel van de tegenstander. Ze zijn sterk ook, Ihattaren nog gespierder dan Stengs, die wel degelijk aan krachttraining doet.

Ik vraag me weleens af of die andere linkspoot, ­Ziyech, niet meer zou moeten werken aan het versterken van zijn bovenlijf. Duwen ze hem niet te vaak om, vooral als ze uit zijn dode hoek komen? Hij doet alles op snelheid, kan vlug genoeg demarreren, alleen als hij ze niet ziet aankomen, ligt hij. Een iel gebouwde speler moet afwegen in hoeverre spiermassa ten koste gaat van de bewegelijkheid. Soms denk ik dat Ziyech baat zou hebben bij bredere schouders.

Beeld BSR Agency

26 oktober: een 4 voor Riechedly Bazoer

Hij voetbalde voor PSV, Ajax, Wolfsburg, Porto, Utrecht en Vitesse en hij is twee weken geleden 23 geworden. Is er niemand in zijn omgeving die hem eens uitscheldt, bijvoorbeeld voor klaphark? Of ­vreten ze allemaal gulzig mee van de rijk belegde tafels van de permanente Miljonairs Fair? Nu moest die uitwas van de hooggespannen verwachting weer zo nodig knokken met een voor hem veel te sterke medespeler. We zien het allemaal gebeuren: een loopbaan gaat teloor. En het is eigen schuld, dikke bult.

Riechedly Bazoer Beeld BSR Agency

2 oktober: een 7,5 voor Edson Alvarez

Van de Ajaxspelers gaf l‘Équipe alleen aan Álvarez en Van de Beek een voldoende. Van de Beek ongetwijfeld voor zijn goede eerste helft, Álvarez vermoedelijk voor zijn passnauwkeurigheid. Als Frenkie de Jong de 97 procent aantikt, is dat een krantenbericht waard, terwijl Frenkie ook niet alles diep speelt. De Zuid-Amerikanen wordt voortdurend verweten dat ze geen Schöne en De Jong zijn. Nee, ze zijn de waterdragers in een ander systeem dan Ajax vorig seizoen speelde. De verticale passes moeten nu vooral van Blind komen. Als de aanspeelpunten Tadic, Promes en Ziyech voortdurend worden afgebluft door verdedigers in hun nek, of de pass is scheef, kun je dat Álvarez niet kwalijk nemen. Hij had een taak: maak Mount onzichtbaar. Dat deed hij en hij onderschepte ook veel in en rond de zestien meter. Goed gespeeld, Edson.

Edson Alvarez. Beeld David Lidstrom/Getty Images

24 oktober: een 5 voor Dusan Tadic

Wat moet ik ervan zeggen? Zes uit drie. Dat is goed. Niks op aan te merken. Op de var heb ik bijna nooit iets aan te merken. Behalve gisteravond. Ten eerste was het hoogstens een piepkleine buitenspel, als het dat al was. Als het vervolgens geen buitenspel is waarvoor wel wordt gevlagd en gefloten terwijl Chelsea een vette hands maakt, mag de var er niks van zeggen. Vanwege de var-reglementen. Leg het maar uit aan de mensen. Niet dat Ajax goed voetbalde. Ziyech matig, Tadic matig, Donny ijverig, Blind goed en Veltman uitstekend. Toen Ten Hag begon te wisselen verwachtte ik Mazraoui voor Dest, want die ging fouten maken uit vermoeidheid. Veltman en Álvarez eruit halen voor De Jong en Huntelaar is het vervangen van twee koppers door twee koppers. Leg het maar uit, Erik.

Beeld Getty Images

23 oktober: een 7- voor Marco van Basten

Oud-voetballers die analist zijn geworden meten veel af aan eigen ervaringen. Dat kun je hen niet kwalijk nemen. Als ik zie wat er aan moderne literatuur verschijnt, denk ik terug aan de romans van Couperus en Vestdijk die ik las ‘in mijn tijd’. In die trant sprak Van Basten zaterdag over Blind en vooral Veltman die hij verdedigend niet goed genoeg vond, terwijl ik in zijn ogen de angst weer zag oplaaien voor Pietro Vierchowod en voor Riccardo Ferri, voorstoppers die hem hadden geschopt, beschimpt, geknepen en bespuwd in de Serie A. Voor dat soort verdedigers, ‘moordenaars’, had Marco het respect dat hij voor Veltman niet kon opbrengen. Dat zei hij allemaal niet: ik interpreteerde het zo. Zelf ben ik best tevreden met Blind en Veltman centraal achterin. Zolang ze maar geen rood pakken.

Marco van Basten Beeld REUTERS

22 oktober: een 8 voor Frank Arnesen

Wat de haatkoppen in De Kuip zich nooit reali­seren, is de hoeveelheid verborgen sympathie voor Feyenoord in andere steden, waarvan die dyslectici de naam slechts in cijfers uitspreken. Ik veerde op toen ik las dat Frank Arnesen ­Feyenoords nieuwe td zou worden. Meteen werd mijn geestdrift getemperd door ergernis over de in het verschiet liggende hysterische ­adoratie voor de Deense manager. Hij kan echt fouten maken: zo stuurde hij Huntelaar weg bij PSV. Wel heeft Frank de ervaring en de expertise om de gesmade jeugdopleiding van Feyenoord op waarde te schatten. Tien dagen geleden zag ik op De Toekomst Ajax O14 ten onrechte winnen van Feyenoord O14, dat technisch en individueel beter was. Jazeker, beter. Het is vanaf O19 dat de zaak misgaat. Hopelijk geven ze Arnesen een vrijbrief om Kuijt en Stam te overrulen.

Frank Arnesen. Beeld BELGA

19 oktober: een 9 voor Virgil van Dijk

Vroeger, ja vroeger. Vroeger, heel vroeger, vocht Winston Churchill tegen de boeren. Vroeger kostte een doosje lucifers drie cent. Vroeger stonden de boeren vroeger op. Vroeger hadden boeren een Ford Taunus. Vroeger belden we op een boerentijdstip aan bij de buren als het Luilak was. Vroeger konden we schaatsen op de Haarlemmertrekvaart als het vroor. Sommigen droegen vroeger klompen op het ijs, nee, geen boeren, die waren aan het melken. Vroeger bestond er een term als boerenfatsoen.

Vroeger keken we uit naar de Derby der Lage Landen. ‘Daar heeft meneer Spaan een punt.’ Vroeger keek je uit naar interlandwedstrijden en nu zijn we blij als de interlandperiode achter de rug is. Wekenlang verheugden we ons op Nederland-België, op Frans de Munck in zijn zwarte trui, op Fons van Wissen, op het gouden binnentrio. Nu verheugden we ons tijdens de wedstrijd tegen Noord-Ierland al op RKC-Ajax, op Utrecht-PSV, op AZ-Heerenveen. ­Kijken we vol afgrijzen uit naar alweer de volgende interlandbreek in november. Kan Koeman niet eens iets nuttigs op een boerderij gaan doen in plaats van steeds interlandwedstrijden te organiseren?

De paradox is natuurlijk dat we in deze tijd van broeiend boerennationalisme liever naar clubvoetbal kijken dan naar het Nederlands elftal. Of bestaat dat nationalisme meer in de natte dromen van de populisten dan bij de gewone man? Inderdaad salueerden Turkse voetballers voor Erdogan; moeten zij weten. Virgil van Dijk gaat echt geen militair saluut aan volksmenners brengen. Kijk naar het filmpje waarin Virgil vragen beantwoordt van tienjarige Liverpoolspelertjes. Vreedzame gemoedsrust zie je. Meer beschaving dan boerenkinkel.

Virgil van Dijk. Beeld AP

19 oktober: een 9 voor Rafael van der Vaart

Rafael der Vaart was een voetballer voor de liefhebbers. Hij had een linkervoet en een oog voor de steekpass die ongeëvenaard waren. Zijn beste periode kende hij bij Tottenham Hotspur met medespelers als Modric, Bale, Lennon, Defoe, Crouch en de piepjonge Harry Kane en Danny Rose.

Ik zag stukken van de afscheids­wedstrijd in Hamburg. Er was plezier alom, het voetbalplezier dat Van der Vaart altijd met zich meebracht het veld op. De fitheid van sommige voetballers was opvallend. Dat Robben en Van Persie er fysiek bovenuit staken, lag voor de hand: net gestopt. Maar Van Nistelrooy gaf ook blijk van een bewonderenswaardig lichamelijk onderhoud. Mooi om te zien hoe hij en Van Persie elkaar in stelling probeerden te brengen en nog mooier de fantastische goal door de laatste gemaakt met rechts in de linkerbovenhoek.

Rafael zelf toonde de schatkamer van zijn linkervoet, waarin nog genoeg nuggets lagen voor twee bekeken doelpunten tegen Gomes. Wesley Sneijder was er niet. Afgebeld, las ik. Voor al die jongens hoop ik van harte op een vangnet boven het zwarte gat.

Rafael van der Vaart. Beeld ANP

19 oktober: een 6 voor Aad de Mos

“Ja, hoor eens,” zei Aad de Mos op een verwijt dat hij was gedegradeerd met Sparta, “Advocaat en Rijkaard zijn ook gedegradeerd met Sparta, dus het zal wel aan Sparta liggen. Niet dan?”

In het holst van de nacht kwam het juiste antwoord naar boven. Aad had in die zes weken waarin hij Sparta moest redden, de beschikking over Strootman, Falkenburg, Viergever en Romano Denneboom. Dus dan zal het ook wel een beetje aan de trainer hebben gelegen. Goddank verjaart degradatie bij de volgende promotie.

Aad de Mos. Beeld anp

18 oktober: een 8 voor Joël Veltman

Als ik mocht kiezen tussen Veltman en Meunier, nam ik de laatste. Hij is sneller en heeft een ­betere voorzet. Veltman is tactisch beter. Beide spelers staan op een ‘lijstje’ bij Juventus, meldt een Italiaanse krant. Omdat Meunier, die bij PSG speelt, duurder is, zou Veltman best eens in Turijn kunnen belanden. Of in Rome of Bergamo, want daar staat hij ook op de bewuste lijstjes. Ik hoop intens dat Joël bij Ajax blijft. Hij kan het mensen als Van der Gijp, Kieft en de talloze andere oud-profs die hem tientallen keren hebben gewogen en te licht bevonden niet aandoen om een succesvolle transfer naar de Serie A af te ronden om daar fluitend miljonair te worden. Beter dat hij hier blijft en af en toe in eigen doel schiet, uit mededogen met de analisten. 

17 oktober: een 9 voor Calvin Stengs

Het zijn voetballers als Stengs die wedstrijden kunnen beslissen. Tegen de Noren scoorde hij op een verbluffende manier en was hij met een voorassist betrokken bij het doelpunt van De Wit. Een paar dagen eerder gaf hij twee assists. Hij produceert de beste steekballen van het land, subtieler dan Ihattaren en De Jong samen. Juist tegen Portugal gaf hij de doorslag, tegen een elftal dat stukken beter voetbalde dan Jong Oranje. Technisch en tactisch waren ze beter, fysiek sterker en ze com­bineerden als een machine, zodat het wachten was op de beslissende achterstand. Maar ja, beschikten die Portugezen een jaar of vier geleden nog over Bernardo Silva, nu ontbeerden ze een type Stengs. Moge hij niet naar een buitenlandse ‘topclub’ willen, Ajax zou voor de hand liggen. Bestaat er een kans dat Mino milder wordt?

Calvin Stengs. Beeld SOCCRATES/BSR Agency

16 oktober: een 2 voor Krasimir Balakov

De Bulgaarse bondscoach Balakov had niks gezien noch gehoord van ‘apengeluiden’ of geheven fascistenarmen op de tribunes in Sofia. Balakov zou een goeie zijn geweest om in augustus 1944 de politieke draai van Bulgarije van fascisme naar communisme te verdedigen. ‘Hitler? Nooit van gehoord. Stalin is onze man. Altijd geweest.’ Intussen brengen ze als vanouds de nazi-groet, die voormalige paraplumoordenaars van het communisme. Tyrone Mings, een linksbenige centrale verdediger van Aston Villa, maakte zijn debuut voor Engeland. Hij attendeerde de grensrechter op het racismegif dat van de tribunes golfde. Er kwam nog meer bagger over hem heen. Mings bleef goed voetballen. Hij liet zich niet gek maken door het maanzieke Karpatengespuis en bleef passes en aanwijzingen geven aan zijn medespelers die gelukkig geen oog hadden voor de redeloze gewichtheffers rondom hen. Zou de Uefa ingrijpen?

Krasimir Balakov Beeld BSR Agency

15 oktober: een 8+ voor Wijnaldum

We kenden de opdracht van Donny van de Beek niet. Moest hij diep gaan? Mocht hij het verde­digende aspect verwaarlozen? Een feit is dat zodra De Roon zijn plek had overgenomen, de Belarussen nauwelijks meer in onze zestien zijn geweest. Typerende actie van De Roon: Van Dijk was mee voor een corner, wie had Virgils positie overgenomen? De Roon snapt die dingen omdat hij tactisch beter is geschoold dan de meeste van zijn teamgenoten. Zelden zagen we een invalbeurt zo’n verschil maken. Gelukkig is Koeman een resultaattrainer. Hij heeft maling aan analyses van mensen wier helikopterview op het spel nogal eens te wensen overlaat. Als De Roon al tekort zou komen, is Wijnaldum dan niet een mogelijke vervanger op die plek? Ik herinner me dat Klopp, pre-Fabinho, eens hetzelfde had bedacht. Kan Donny op 10.

Georginio Wijnaldum. Beeld BSR Agency

12 oktober: een 8+ voor Steven Bergwijn

Ook bij de NOS doet het analistenpopulisme zijn intrede. Dat Rafael van der Vaart voetballers als De Roon niet ziet zitten, vloeit voort uit zijn opvattingen over voetbal die zijn gestoeld op de speler die hij zelf is geweest. In zijn hartveroverende DWDD-interview zei hij het nog: het lijkt wel alsof ze de nummer 10 tegenwoordig als laatste op het spelersformulier zetten. Rafael heeft nog nooit omgekeken naar voetballers ‘voor de balans’, defensieve middenvelders. Als zijn collega het na afloop nodig vindt om te zeggen: ‘Ik heb niks tegen Marten de Roon,’ weet je dat daar de romantische benadering ver te zoeken is.

Dat hij in de rust een van de zeer weinig slechte passes van De Roon liet zien om zijn punt te maken, was manipulatief en passend in het nieuwe fenomeen van het analistenpopulisme dat zoals elk po­pulisme vijanden nodig heeft: pispalen als compost voor de opinievorming.

Zodra een voorhoedespeler zich aanbood, gaf De Roon een diepe bal, twee keer in het eerste kwartier. Hoogtepunt in dezen was een dieptepass in de 54ste minuut op Bergwijn, die drie man voorbij snelde. Vijf minuten later speelde hij Bergwijn weer aan in de diepte. De wissel met Donny van de Beek was dan ook niet doorslaggevend voor het resultaat. (Ik zou Donny trouwens ook hebben gebracht: voor de onzichtbare Wijnaldum.) Doorslaggevend was de verhuizing van Memphis Depay naar de linkerkant, een uitvalsbasis die, althans tegen de Noord-Ieren, een maximaal rendement opleverde.

Behalve in de laatste tien minuten speelde Depay matig tot slecht. De enige aanvaller die geen bal kwijtraakte, ook niet in zijn gedurfde acties, was Bergwijn, die zijn beste interland speelde. In de ­tweede helft zette ik acht uitroeptekens bij zijn solo’s, passes en aannames. Een van zijn dribbels bracht de bal bij Wijnaldum, die hoog over knalde. Donny had hem tussen de palen geschoten.

Steven Bergwijn Beeld BSR Agency

12 oktober: een 5 voor Matthijs de Ligt

Niet dat Van Dijk een glorieuze wedstrijd speelde: vier foutjes in het eerste kwartier. Zijn collega Matthijs de Ligt daarentegen was weer schuldig aan een goal, net als in de thuis- en uitwedstrijd tegen Duitsland. Bovendien heeft hij tegenwoordig een dwangmatige neiging om met zijn hand naar de bal te gaan. Donderdag deed hij het bij dat Noord-Ierse doelpunt. Het was dat hij er niet bij kon, anders was het de zoveelste door hem veroorzaakte penalty geweest.

Stefan de Vrij is niet een jongen die snel gaat piepen, hoewel hij er redenen voor heeft. Inter staat tweede in de Serie A met vier doelpunten tegen. (Juve zes.) Er zijn opties: De Vrij-Van Dijk is er een, Blind-Van Dijk een andere. Zelden komt er nu een bal vanuit de verdediging het middenveld in. Ook kan Koeman een tactische switch toepassen: De Vrij-Van Dijk-Blind. Dit zijn gewoon de drie beste centrale ­verdedigers die hij op dit moment heeft. Matthijs de Ligt heeft zichtbaar behoefte aan een tijdelijk verblijf in de luwte van het woud.

Matthijs de Ligt Beeld BSR Agency

12 oktober: een 9 voor Youri Tielemans

Slechts op grond van de samenvatting durf ik te stellen dat Tielemans (22) een uitstekende wedstrijd heeft gespeeld tegen San Marino (9-0). Bij Leicester blinkt hij ook uit en dat is nodig ook, nu Vardy mentaal even afwezig is. In 2018 nog invaller, zal Tielemans tijdens het toernooi van 2020 basisspeler bij België zijn.

Youri Tielemans Beeld BELGA

11 oktober: een 8 voor Memphis Depay

Ken je die mensen die zich op een feestje aansluiten bij je groepje en onmiddellijk de energie zuigen uit alles wat daarvoor nog leuk was? Ze zeggen niks, kijken alleen maar toe met een sluimerend oordeel achter de ogen. Dat was Noord-Ierland. Ze wisten dat ze niks te zoeken hadden in De Kuip en toch kwamen ze erbij staan, zogenaamd om mee te doen terwijl ze liever thuis waren gebleven. Het groepje liet het zich eerst aanleunen, tolereerde de bijlulletjes dan maar, totdat die zich de beslissende brutaliteit veroorloofden. Noord-Ierland was zo dom 0-1 te maken. Dat was het moment dat het groepje serieus genoeg van ze kreeg en ze afschudde als waterdruppels. Je hoeft de bijlullen niet eens weg te duwen. Je laat zien dat ze niet nodig zijn en ze druipen vanzelf af.

Memphis Depay. Beeld Peter Dejong/AP

10 oktober: een 8 voor Teun Koopmeiners

De gewaardeerde podcast die De derde helft heet, stelde volgers op Twitter voor de keuze wie Koeman moest nemen, Strootman of Koopmeiners. Natuurlijk koos men massaal voor de jongere speler. Hierom ben ik zo tegen referenda: het populisme wint altijd. Om precies dezelfde reden is dom rechts zo vóór referenda. Het is het imago van Koopmeiners dat het dik van Strootman wint, niet zijn voetbal. Strootman stond dit seizoen zeven keer in de basis bij Marseille en was uitblinker tegen Dijon en vooral tegen Monaco, toen hij een assist gaf. Op interland­niveau kan hij door zijn ervaring in de selectie en eventueel op het veld als invaller een belangrijkere rol spelen dan Koopmeiners. Koeman is niet gek. Koopmeiners blonk in Jong Oranje uit tegen Andorra en Cyprus. Vermoedelijk wordt hij international, maar nu nog niet.

Teun Koopmeiners. Beeld BSR Agency/SOCCRATES

9 oktober: een 8 voor Gareth Ainsworth

De manager van de Wycombe Wanderers, spelend in Division One, had een cultstatus als voetballer die hij als trainer niet is kwijtgeraakt. Ainsworth is behalve oud-speler en op dit moment redelijk succesvol als manager – Wycombe speelde twaalf wedstrijden waarvan het er zes won, vijf gelijkspeelde en een verloor – ook actief geweest als popmuzikant. We zullen zien hoe de beoogde nieuwe baas bij Wycombe, Dennis Bergkamp, met hem gaat opschieten. Er is sprake van een verlies van 70.000 en een kortlopende schuld van 500.000 pond. Noch Rob Jansen, noch Bergkamp zelf staan bekend om een gat in hun hand, maar de plannen om Wycombe te kopen, lijken serieus. Ter financiering van het verlies wordt gesproken van een documentaire op Netflix of Amazon over de reddingsoperatie. Kuyt wil best in beeld, maar weet Dennis dit al?

8 oktober: een 6- voor Quincy Promes

Wat mij betreft, had die wissel een half uur eerder mogen komen. We hadden er niet meer dan een helft voor nodig om te zien dat Quincy geen geboren nummer 10 is. Anders dan Donny van de Beek, die wel precies weet wanneer hij het strafschopgebied van de tegenstander moet ingaan en wanneer hij drie meter moet terug­zakken voor een bal van Ziyech. 

Over een geboren nummer 10 gesproken: als Engeland met een 10 zou spelen, had James Maddison allang zijn debuut gemaakt. Leicester verloor tenslotte van Liverpool dankzij een schwalbe van Mané en omdat ze voor rust open kansen misten, maar ik had eigenlijk alleen maar oog voor die Maddison op het middenveld van Leicester. Hij dribbelde, hij passte en hij scoorde. Er zijn maar heel weinig wervelende Engelse virtuozen als Maddison geweest.

Quincy Promes. Beeld Getty Images

5 oktober: een 8+ voor Steven Bergwijn

Cruijff en Keizer zochten elkaar in het veld, bij PSV zijn het Bergwijn en Ihattaren die in de ander de pure voetballer herkennen. Malen is de afmaker. Passes die hij geeft, missen vaak finesse. Tegen Rosenborg speelde hij na 4.40 minuten Bergwijn onzorgvuldig aan, op 12.24 schoot hij zelf terwijl Bergwijn er beter voor stond. In de 16de en de 18de minuut zochten Ihattaren en Bergwijn elkaar in de combinatie, in de 23ste passte Bergwijn op Malen en kreeg hij een ziekenhuisbal terug. Het dieptepunt in gestorven schoonheid kwam een kwartier voor tijd. In de counter geeft Ihattaren een geweldige bal op Bergwijn, die legt af op Malen, die pijnlijk mist.

PSV heeft uitstekende voorhoedespelers: ze zijn snel en ze scoren. Waarin verschilt die voorhoede met die van Ajax? Voetballers als Tadic, Van de Beek, Ziyech, Promes en in iets mindere mate Neres begrijpen de essentie van het voetbal: ze creëren kansen door elkaar te zoeken in de combinatie. Dat ziet er mooier uit, hoewel de efficiëntie van Malen niet kan worden ontkend.

Ik heb het idee dat hij niet hoeft mee te verdedigen van de coach: je ziet het hem zelden doen, in tegenstelling tot Ihattaren en, vooral, Bergwijn. Intussen heeft Stevie zes assists en twee goals, niet slecht voor een voetballer die nog niet in topvorm is. Hoeveel goals Malen ook maakt, als je Bergwijn en Ihattaren diep in hun hart kijkt, zal je vermoedelijk zien dat het niet overloopt van voetballiefde voor de topscorer van PSV.

Steven Bergwijn of PSV during PEC Zwolle - PSV NETHERLANDS, BELGIUM, LUXEMBURG ONLY COPYRIGHT BSR/SOCCRATES Beeld BSR Agency

5 oktober: een 9 voor Donny van de Beek

Had Ajax geluk? Voor wie was het geluk toen Ziyech op de lat schoot en Martínez op de paal? Was het geluk voor Ajax of nonchalance van Rodrigo toen hij de paal raakte? Was het geluk voor Ajax dat Parejo bij zijn penalty de bal richting het heelal joeg, of was hij geïntimideerd door de wereldklasse van Onana?

De enorme potentie van het voetbal van Ajax bleek het meest door de combinatie die aan het doelpunt van Donny van de Beek voorafging. Álvarez zet rustig een aanval op door de bal naar Ziyech te schuiven, die hem teruggeeft. Twee andere spelers – ik denk Martínez en Promes – mogen hem ook een keer aanraken, dan opent Ziyech na een korte sprint op Dest. De linksback controleert goed, komt binnendoor bij een tegenstander en tikt naar Tadic. De meester neemt de bal fantastisch aan en steekt hem tussen twee man door. Donny demarreert, neemt niet aan, doet de bekende dummy en schiet in de verre hoek. Valencia zou nooit in staat zijn zo’n doelpunt – het resultaat van perfect positiespel – te maken. Daarom was Ajax’ overwinning verre van gelukkig.

Nog even over Álvarez, de nieuwe Veltman in de perceptie van sommigen. Hij speelde een uitstekende tweede helft, zowel verdedigend als aan de bal. Het grote verschil met Parejo: de laatste komt nooit uit zijn centrale zone, terwijl Álvarez ook zijn nuttige werk aan de zijkanten doet.

Donny van de Beek Beeld BSR Agency

5 oktober: een 8 voor Rick Karsdorp

De getatoeëerde Dumfries van Feyenoord maakte niet alleen een doelpunt op wilskracht, vlak voor rust kwam er ook al bijna een goal uit een rush langs de lijn. Karsdorp had iets te verduren gehad met ziektewensen voor vrouw en kind. Dit was zijn antwoord. Sterke gast.

Rick Karsdorp Beeld BSR Agency

4 oktober: een 9+ voor Erik ten Hag

‘Uiteindelijk gaat sport over het geheugen: na een paar jaar beginnen overwinning en nederlaag erg op elkaar te lijken,’ schreef Nick Hornby in Hard Gras 1. In die vluchtige voetbalindustrie is het onrechtvaardig om mensen met eerdere uitspraken te confronteren. Wel ben ik benieuwd of Alfred Schreuder nog steeds de opstelling maakt van Ajax. Misschien dat het bewuste dagblad en de zekere talkshow daar snel uitsluitsel over kunnen geven. Dat het inderdaad Alfred Schreuder is geweest die a) de komst van Martínez en Álvarez heeft gesanctioneerd en ze b) naast elkaar op het middenveld heeft geposteerd. Dat zou heel goed gezien zijn geweest van Alfred Schreuder, want de nieuwe tactiek van Ajax verloopt gesmeerd. Mocht het toch Ten Hag zijn die het allemaal verzint, verdient Erik net zo’n bonus als Overmars en Van der Sar.

Erik ten Hag. Beeld David Aliaga/MB Media/Getty Images

3 oktober: een 9 voor Hakim Ziyech

Ziyech is een voor de hand liggende keuze als beste man. Zo’n doelpunt maken er niet veel. Zijn bal op de lat was nog mooier. Het geluid moesten we erbij denken in de zekerheid dat Cillessen het heeft gehoord, met alle psychische gevolgen van dien. Mijn aandacht ging ook uit naar de pispalen van dienst: Veltman en Álvarez. De eerste heerste als nooit tevoren, de tweede is pas 21 jaar en doorgrondt de positie als een verweerde zeebonk zijn stromingen. Ten Hag had terecht het besluit genomen Martínez en Álvarez weer als controleurs neer te zetten en Donny van de Beek had de opdracht om in eerste instantie zand in het brein van Parejo te strooien. Dat ging goed. Verderop werd Parejo opgevangen door het middenveld en kwam Donny over hem heen om te scoren.

'Zo'n doelpunt als die van Hakim Ziyech maken er niet veel.' Beeld Javier Soriano/AFP/ANP

2 oktober: een 8+ voor Daniel Parejo

Toen Parejo in de opleiding speelde van Real Madrid was er iemand die met hem wegliep: Di Stéfano, door Johan Cruijff tot de beste voetballers uit de geschiedenis gerekend. Real Madrid was het niet met Alfredo eens: Parejo werd uitgeleend aan Queens Park Rangers. Op YouTube kun je zien hoe goed hij is. Na het aannemen van de bal speelt hij hem vaak door de benen van zijn tegenstander om vervolgens het middenveld in te dribbelen. Dan volgt de verticale pass. Mocht Van de Beek zijn bewaker zijn: voetjes bij elkaar, Donny. Dat de verdedigend sterke Kondogbia niet speelt is een voordeel, hoewel ook Coquelin kan tackelen. Wat ik verwachtte: het ineenstorten van Valencia na de trainerswissel, is niet gebeurd. Ajax moet beginnen met het neutraliseren van Parejo, met Veltman op Rodrigo. Dan komt het vast goed.

Dani Parejo Beeld BSR Agency/Soccrates

1 oktober: een 8 voor Björn Kuipers

De wijsgeren van Studio Voetbal waren unaniem: Warmerdam was echt niet zooo lang aan het ­tijdrekken, bovendien had hij er geen gele kaart voor mogen hebben want hij had al een gele kaart. Zelfs voor niet al te hoogbegaafde wijs­geren was dat een beperkt standpunt. Als ge­meengoed werd dat spelers met een gele kaart, geen tweede gele kaart zouden mogen krijgen voor spelbederf, had Warmerdam niet de 25 seconden kunnen pakken die hij nam, maar met gemak 2,5 minuut en daarna de bal mogen wegwerpen op de koop toe. De scheidsrechter kon hem toch geen gele kaart geven want hij had er al een. Ik stel voor dat de wijsgeren van Studio Voetbal naar Zürich tijgen om zich te vervoegen bij de spelregelcommissie van de Fifa, teneinde hun baanbrekende ideeën te delen met de bobo’s.

Björn Kuipers Beeld VI Images

28 september: een 4 voor Steven Berghuis

Die tackle op Koopmeiners was ridicuul. Berghuis heeft een mentaal probleem dat groter is dan de bijtmanie van Suárez. Die wist zijn happen tenminste te beteugelen.

In 2017 schopte Berghuis Luuk de Jong bijna het ziekenhuis in, een jaar later deed hij alsof hij een klap kreeg van een speler van FC Utrecht en zeeg ineen; al in een van zijn eerste wedstrijden bij FC Twente kreeg hij rood (twee keer geel) en een half jaar geleden moest Van Bronckhorst hem schorsen na vechten op de training. De trainer zei toen: “Hij is altijd heel schuldbewust hoor. Hij maakte ook zijn excuses.”

Het woordje ‘altijd’ is hier veelbetekenend. Berghuis is geen first offender, verre van dat. Hij heeft in zijn leven al zo vaak sorry gezegd, dat het woord gemakkelijker uit zijn mond komt dan een klodder spuug. Deze mentaal uitgedaagde speler zit ten onrechte bij de voorlopige selectie van het Nederlands elftal. Niet om ethische redenen zou Koeman hem moeten afvoeren. Met ethiek heeft de bondscoach sowieso niet veel op. Hem gaat het om winnen. Berghuis is in dat streven een risicofactor.

Steven Berghuis. Beeld BSR Agency

28 september: een 9+ voor Martin Ødegaard

Op het moment van schrijven was de pass van Ødegaard 2,3 miljoen keer bekeken. Hij was dan ook heel bijzonder. Toen hij als 16-jarige tot de nieuwe weet-ik-veel werd bestempeld was dat een reden voor ergernis. Even later kwamen daar akkefietjes met Zidane bovenop. Inmiddels weten we dat Zidane een matig oog heeft voor talent en kunnen we ongestoord genieten van de weelderige technische vaardigheden van de Noor.

In de aanname speelde hij iemand van Alaves door de benen om meteen diagonaal passend een ploeg­genoot voor de keeper te zetten. (Detail van een muggenzifter: de keeper leek een beetje angstig.) Sociedad won met 3-0 en staat op de tweede plaats. Het is interessant om te zien wat Real Madrid gaat doen na dit seizoen. Zidane zag het niet in hem zitten, evenmin als in de technicus Ceballos. Toch lijkt het onbestaanbaar dat de club Ødegaard niet zal terughalen.

Martin Ødegaard. Beeld AP

28 september: een 4 voor Jaap Stam

Voor een laatbloeier won Jaap Stam veel in een loopbaan die hem bij de grootste clubs bracht. Hij werd vier keer kampioen, won vier bekers en een Cham­pions League. Twee keer werd hij verkozen tot ‘best defender’ door de Uefa. Hij is het vleesgeworden voorbeeld van een paard dat geen ruiter is. Zijn op­leiding tot trainer bij de KNVB brak hij af, omdat hij klassikaal onderwijs ‘niet prettig’ vond. De bond schonk hem een ‘individueel traject’ waaronder een driedaagse stage in Southampton bij Ronald Koeman. Dat was het. Jaap kreeg een diploma.

De Schotse kranten betuigden hun medeleven na de nederlaag tegen de Rangers, zo slecht vonden ze het materiaal waarmee Jaap moest werken. Moeten die Schotten nodig zeggen. De laatste Schotten die konden voetballen waren Dalglish en Gemmill, veertig jaar geleden.

Hoewel in Stam valt te prijzen dat hij de talenten Kökcü, Bannis, Burger en Azarkan speeltijd geeft, zit het probleem in de samenhang van het elftal. Die ontbreekt zichtbaar, ook voor iemand die niet hoog heeft gevoetbald. Dat Stam dat wel heeft gedaan, is op trainersniveau totaal irrelevant. Het schort hem aan pedagogische kwaliteiten, iets wat je kunt leren tijdens een opleiding, in een klas.

Jaap Stam. Beeld BSR Agency

27 september: een 8 voor Daley Blind

Promes werd uitgeroepen tot man van de wedstrijd, het was hem gegund, hoewel hij het niet was. Daley Blind stak tegen Fortuna heel ver boven iedereen uit. Niet alleen behoedde hij Onana voor een officiële blunder door de bal na een sprint uit het doel te werken, zijn passing was even achteloos als geconcentreerd en vrijwel foutloos. Zijn zelfvertrouwen lijkt groter dan het vorige seizoen. Ik zag hem de scheidsrechter af en toe ironisch toespreken dan wel bewerken, zoals hij zondag aan Gakpo vroeg of de PSV’ers voor die omzetting van Van Bommel echt een briefje nodig hadden. Voorheen was Blind bezig met eigen spel, nu bemoeit hij zich met scheidsrechters, tegenstanders en leidt hij verbaal en met een soevereine lichaamstaal de verdediging van Ajax. Niemand hoeft na te denken. Dat doet Blind voor ons.

Daley Blind. Beeld BSR Agency

26 september: een 9 voor Frenkie de Jong

We mogen van de mensen niet te vroeg juichen over Frenkie. Niet doen, hoor. Te vroeg juichen is niet goed. Tevens houdt men het hart vast. De spelers zien het niet meer zitten in de coach en zonder Messi is Barcelona drie keer niks. O, helemaal vergeten: hebben jullie de heatmaps van Frenkie gezien? Waardeloze heatmaps. Za­gen er niet uit, de heatmaps. Zo spijtig dat de heatmaps tijdens de wedstrijd onzichtbaar zijn. Frenkie viel in tegen Villarreal, een half uurtje later gevolgd door Ansu Fati. Nu keek ik al een paar jaar nauwelijks nog naar competitiewedstrijden van Barcelona wegens verveling en het stoppen van Iniesta, maar deze periode van inertie is voorgoed voorbij. Ik raad iedereen aan de combinatie op links terug te kijken tussen deze twee novieten: de wederopstanding van Ronaldinho en Iniesta.

Frenkie de Jong tijdens FC Barcelona - Villarreal Beeld BSR Agency/Soccrates

25 september: een 3 voor Ilaria d’Amico

De vrouw van Buffon interviewde José Mourinho en maakte van hem een aangenaam, intelligent en humoristisch mens door zelf strontvervelend te zijn, gespeend van hersens en van het kleinste sprankje humor. Naar voetbalnormen zal ze wel mooi zijn, vandaar de haar gegunde presentatieklus van The Best. Goddank verscheen ook Megan Rapinoe op het podium, een vrouw die in alle opzichten boven Ilaria d’Amico uitstak, in persoonlijkheid, intelligentie en in schoonheid, voor zover van belang. Het was Emmywinnares Michelle Williams die op dezelfde datum een overtuigend en emotioneel pleidooi hield voor gelijke betaling van actrices en acteurs, dat Rapinoe haar oproep herhaalde om het voetbal te gebruiken voor de strijd tegen racisme, tegen discriminatie van homo’s en voor gelijke betaling van mannen en vrouwen. Het betoog was voor Ilaria te hoog gegrepen. Haar man verdient voor twee.   

Ilaria D'Amico met haar partner Buffon. Beeld MIGUEL MEDINA/AFP

24 september: een 6- voor Mark Bommel

Van Bommel is een goede trainer, die van de A1 een beter voetballend elftal maakte en dat bij het eerste herhaalt. Voetballers als Ihattaren, Bergwijn en Malen worden zichtbaar beter. Wegens een reisdag zag ik van PSV-Ajax alleen de samenvatting van Studio Sport en de laatste tien minuten live. Bij de samenvatting viel op dat Martínez zijn man liet lopen bij de gelijkmaker en live dat Ajax aan het slot van de wedstrijd de bal rondspeelde, waarop het PSV-publiek begon te fluiten. Het publiek van de thuisclub. Dat Van Bommel thuis blij was met een punt, betekende een zekere minachting voor het talent van zijn aanvallers. Verder zei Jack van Gelder dat de islam Ihattaren opriep om voor Marokko te kiezen. Hij had het van oud-trainer Joop Brand (83). Jack heeft betere bronnen gehad.

Mark van Bommel. Beeld BSR Agency

21 september: een 4 voor Johan Derksen

Natuurlijk weet Johan Derksen best dat betrokken supporters van Ajax, of welke andere club ook, na de wedstrijd in de metro eerst op Twitter kijken en dan naar VI Pro surfen om hun indrukken te toetsen aan deskundigen. Desondanks vecht Johan voor zijn relevantie. Dat is in hem te prijzen. Oude krijgers staan altijd weer op.

Zich bewust van zijn steeds maar toenemende gebrek aan kennis – zeker vergeleken met podcast­jongens als die van de Neutrale Kijkers, de Derde Helft, Pantelic, de Voetbalpodcast, FC Afkicken en nog veel meer, die ter voorbereiding op Ajax-Lille een stuk of zes wedstrijden van Lille inclusief oefencampagne bekijken en het hele internet afgrazen op zoek naar informatie – probeert Johan wegen te vinden om zich te handhaven tussen jonge hersens die nog niet zo duidelijk afsterven als de zijne.

Zijn oplossing rust op twee pijlers: maak van gebrek aan deskundigheid een selling point en wees chag­rijnig. Dus als hij zegt dat Martínez een Argentijnse slager is en dat Álvarez nooit een bal vooruit speelt, weet hij ergens heus wel dat Martínez het vooral moet hebben van zijn techniek en dat Álvarez mooiste pass tegen Lille die over 40 meter op Promes was.

Dat te ontkennen is een strategie. Als hij braaf een officiële analyse zou doen binnen zijn mogelijkheden, legde hij het af tegen anderen die zich wel voorbereiden. De zaak is simpel zat: het etaleren van ondeskundigheid en chagrijn is een verdienmodel. Men blijft maar praten over Johan Derksen.

Johan Derksen. Beeld Sander Koning/ANP

Een 4 voor Jaap Stam

Niet alleen aan talkshowtafels wordt het gebruik van hersens vaak vergeten. Jaap Stam deed ook zijn duit in het zakje. Milan van Dongen vond dat de spelers van Feyenoord de bal nogal vaak verloren als ze onder druk kwamen. Of hij zelf op niveau had gevoetbald, vroeg Japie. Het antwoord was ontkennend. “Dat bedoel ik. Ik weet wél hoe het voelt,” zei Jaap. Als een oud-voetballer zich terugtrekt op dit allerlaatste bastion, is het einde nabij. René van der Gijp moet heel vaak zeggen dat hij zelf heeft gevoetbald. Dat is wanhoop.

Ik weet bijna zeker dat Diego Simeone de Stamvraag nooit heeft gesteld, zo ver is hij boven elke journalist verheven. Saúl Níguez is de belangrijkste en best betaalde voetballer van zijn hechte elftal. Tegen het matige Juventus speelde hij eerst als controleur. Toen Simeone twintig minuten voor tijd Herrera bracht, durfde hij het aan Níguez linksback/links­buiten te zetten, zo groot is zijn onbetwiste leiderschap. Het waren doorslaggevende omzettingen. Niet alleen scoorde Herrera, hij veroorzaakte ook de corner waaruit hij de bal erin kopte.

Jaap Stam. Beeld Robert Perry/EPA

Een 9+ voor Mohammed Ihattaren

Tekenend voor de immense invloed die de 17-jarige jongen heeft, was het gevolg van zijn wissel. De ploeg werd zichtbaar zwakker. Voor Ajax is dat goed nieuws. Het is maar de vraag hoelang Mo het zondag kan volhouden, met twee dagen rust na zijn geweldige wedstrijd tegen Sporting. Mensen zeggen weleens dat Ajax problemen achterin heeft. Dan hebben ze PSV nog nooit gezien. Misschien is Ajax’ achterhoede niet sterk genoeg voor de voorhoede van PSV. Omgekeerd kan het woord ‘misschien’ achterwege blijven. Ajax’ voorhoede zal geen kind hebben aan de ver­dediging van PSV. Ziyech tegen Boscagli is zo’n mismatch dat zelfs een fitte Ihattaren daar niet tegenop kan voetballen.

Mohammed Ihattaren. Beeld ANP/SAVVIDES SPORTS PHOTOGRAPHERS

20 september: een 7 voor Matthijs de Ligt

Het doelpunt van Héctor Herrera heb ik een flink aantal keren teruggekeken en van een fout van De Ligt kunnen we niet spreken. Toch zag het er niet typisch Italiaans uit wat hij deed toen Herrera de lucht in ging. Matthijs stond bij nummer 19, spits Diego Costa, die hem ken­nelijk was toegewezen. De bal kwam niet daar maar iets verder terug, waar Giménez en Herrera omhoog gingen. De Ligt liet zijn man achter. In een uiterste poging probeerde hij nog bij de twee Zuid-Amerikanen in de buurt te komen. Hij was te laat. Herrera kopte binnen. Omdat De Ligt te veel wilde doen, leek het alsof hij lucht dekte.

De ware Italiaan was bij zijn man gebleven. Desnoods om zijn man een mop te vertellen. Maar nooit gaat een Italiaan bij zijn man vandaan.

Matthijs de Ligt. Beeld Getty Images

19 september: een 8+ voor Joël Veltman

Op alle Franse sites die ik zag, kreeg Veltman een hoger cijfer dan Blind. Niet gehinderd door een verleden, noch door de vooroordelen die daaraan waren ontsproten, beoordeelden de Fransen Ajax’ centrale verdedigers op hun waarde. Veltman was dinsdagavond beter dan Blind. ‘Álvarez speelt nooit een bal vooruit’ is ook een waarheid die aan Frankrijk voorbijgaat, gezien die bal over veertig meter op Promes. 

Wat me de laatste maanden opvalt, is de mate waarin de officiële analisten, een mavo van deskundigheid, elkaar nababbelen. Zo kan Veltman het nooit meer goed doen, behalve op deze plek, maar gelukkig beschikt hij over een psyche die alles aankan. Gezien een reactie van Álvarez op Twitter, een grappig gifje, is ook hij niet van plan zich te laten kisten door de permanente babbelbox, zo typerend vormgegeven op Fox. 

Joël Veltman. Beeld Getty Images

18 september: een 9 voor Lisandro Martínez

Niet dat Álvarez slecht speelde, hij deed het uitstekend met een mooi doelpunt als hoogtepunt. Martínez liep meer in het oog met onderscheppingen, nauwkeurigheid in zijn passes en een perfect uitgevoerde tiptop. Ziyech bekroonde een goede wedstrijd met die mooie stift tussen twee tegenstanders door en daarna een pegel op de kruising. Zo groot was het gebruikelijke chagrijn in de studio bij Veronica dat Hélène Hendriks tijdens de rust op het nippertje de bal van Ziyech nog in de ‘analyse’ wist te frommelen. “We zouden hem bijna vergeten,” zei ze. Tja, als de heren aan tafel er alleen lijken te zitten om hun weltschmertz te botvieren op de kijker, wil zo’n hoogstandje er natuurlijk wel bij inschieten. Je zag die Hélène inwendig zuchten. Wat moest zij in hemelsnaam met deze niet vooruit te branden melancholici?

Lisandro Martinez (r) van Ajax Beeld REUTERS

17 september: een 9 voor Nico Tagliafico

Wat Tagliafico deed met zijn uitgestrekte linker na de voorzet van Ziyech, zou bij negen van de tien voetballers zo kort voor tijd tot een krampaanval en een hinkende aftocht hebben geleid. Zo fit is Nico dat hij overeind wipte en aan een ongestoord juichritueel kon beginnen. Tagliafico is een wapen dat de Noord-Fransen vast niet kennen, voor zover ze hun eigen wapens al kennen. Osimhen (20) komt net binnen en maakte er vijf in de competitie. Nigeriaan, rechtspoot, loopt net zo hard als Van Bergen van Heerenveen. Een ander gevaar is Yazici (22), de nieuwe Turkse middenvelder van 22. Ajax mag geen vrije trappen tegen krijgen bij de zestien, want uit de linkervoet van deze speler komen van die dalende Schöneballen die zelfs Onana niet kan taxeren. Een Tagliafico heeft Lille niet. Ajax wint.

Nicolas Tagliafico Beeld AFP

14 september: een 9 voor Paul Scholes

Volgens mij was het Arteta die Scholes de bal gaf, ­effect toegevoegd met de binnenkant van zijn rechter, een effect waarvan Scholes met de buitenkant van zijn voet maximaal gebruikmaakte. Het was grappig om te zien hoe Van Persie de voor Cahill ­bestemde bal van hem afpikte, ‘uit respect voor de kwaliteit van de pass’, las ik ergens. Van Persie zelf liet in de testimonial voor Kompany ook het nodige zien: een goal met links na een hakbal van Cahill en een mooie assist vlak voor het doel op dezelfde speler.

De schoonheid van De Pass van Scholes werd echter door niemand gehaald. Op Twitter ging het er even over wie zo’n pass zou kunnen geven, of hebben kunnen geven. Er vielen namen als die van Hoddle, ­Rivera, Ronaldinho, Ceballos en de onvergetelijke Valerón – hoewel ik jaren niet aan hem had gedacht. Bij Ajax hebben ze Ziyech, Neres en Tadic die tot ­dergelijk hogeschoolvoetbal in staat zijn.

En een club als Lille, biedt men daar iets waaraan weinigen kunnen tippen? Denk het niet: de grootste talenten zijn verkocht. Chelsea? Hoogstens Mason Mount. Valencia? Die hebben een eigenaar die in ­verkniptheid zijn weerga niet kent. Omdat trainer Marcelino niet wilde dat Rodrigo werd verkocht en dat ook zei, verving Lim hem op staande voet door Albert Celades, ooit een talentvolle middenvelder, nu een trainer die in de Champions League mag debuteren.

Beschikt Celades over een speler die zou kunnen meekomen met voetballers uit bovenstaand rijtje? Alleen Guedes (22) misschien, met zijn innovatieve bewegingen, snelheid en immense talent. Zonder te willen jinxen, denk ik dat Ajax na de winterstop nog meedoet in de Champions League.

Paul Scholes (r) Beeld BSR Agency

14 september: een 8 voor Johnny Rep

De jaren zeventig waren de Gouden Eeuw van het ­Nederlandse voetbal. We wonnen Europacups en haalden de finale van het wereldkampioenschap. In die tijd voetbalden we bikkelhard met spelers als Suurbier, Krol, Neeskens en Van Hanegem.

Tijdens het WK van 1974 gebeurde iets betreurenswaardigs. In de wedstrijd tegen Brazilië gaf Rep, zij aan zij rennend met Rivellino, de Braziliaan een ­geweldige elleboogstoot. Het was geweld gericht ­tegen een getinte medemens. In ons Oranje voetbalde geen enkele donkere man. Het elftal was verre van een afspiegeling van de maatschappij. Daarom noem ik de jaren zeventig niet meer de Gouden Eeuw van het Nederlandse voetbal. Tenzij deze discussie wordt gekaapt door extreemrechts. Dan moet ik mijn opvatting herzien.

Johnny Rep Beeld Novum RegioFoto

14 september: een 9 voor Sahar Khodayari

Zondag stierf Sahar Khodayari, een Iraans meisje van 29 jaar – van mijn dochter moet ik vrouw zeggen, maar ik hecht aan oude termen – dat zichzelf in brand had gestoken, omdat ze van de overheid geen thuiswedstrijd van haar favoriete voetbalclub mocht bezoeken. Ze zeggen dat Iran liberaler wordt. Soms mogen plukjes vrouwen zomaar een stadion in om naar een wedstrijd met mannen te kijken.

Op 10 oktober speelt Iran een WK-kwalificatie­wedstrijd tegen Cambodja. Zou de Fifa de wedstrijd annuleren als er geen vrouwen naar binnen mogen? Laat je nakijken. Intussen gaven Barcelona, de ­speelster Asllani van Zweden, Chelsea, AS Roma, Paul Pogba en de moedige aanvoerder van het Iraanse voetbalelftal, Masoud Shojaei, blijk van hun mede­leven. Van het Nederlandse front geen nieuws.

Vanavond ga ik met mijn dochter naar de Arena. We doen dit al 24 jaar. Wat een geluk.

Sahar Khodayari

13 september: een 8 voor Teun Koopmeiners

Arnold Bruggink zag Koopmeiners al in het Nederlands elftal spelen. Dat zag ik niet, ­hoewel hij bij Jong Oranje uitblonk. Dat viel op, gezien het talent van medespelers als Stengs, Lang en Reis. Dat talent niet alles is, bleek wel uit die wedstrijd tegen Cyprus. Vooral Stengs viel zwaar tegen, met als dieptepunt een met over­dreven veel effect gegeven pass bestemd voor een regatta in de categorie showboten. Noa Lang was hyperactief en Ludovit Reis onzichtbaar. Koopmeiners legde de bal neer waar zijn linker hem heen stuurde. Toch zie je hem bij AZ soms fouten maken die in het Nederlands elftal ontoe­laatbaar zouden zijn. Het is een kwestie van concentratie, een onderschatte kwaliteit in de top. Er zijn voetballers die hun ­concentratievermogen naar believen aan en uit kunnen zetten: denk aan Messi en aan Ronaldo.

Teun Koopmeiners. Beeld BSR Agency

12 september: een 5 voor Bas Nijhuis

Bas Nijhuis met zijn grappige accent is evenveel op tv als Gordon. Dat Tukkerse accent is zijn UVA (Uniek Verkoop Argument.) Bas staat ook vaak in de krant. Hij vertelt altijd iets interessants. Dinsdag floot hij bijvoorbeeld Litouwen-Portugal. Hij vertelde dat Ronaldo vaak een praatje met hem komt maken. “Hij is dan rustig en sociaal.” Toen Bas een eigen Litouws doelpunt na diens herhaalde verzoek toekende aan Ronaldo, ‘was hij gewoon blij’. De belangstelling van de scheidsrechter kent in het buitenland overigens geen grenzen. Hij is altijd bezig met het verruimen van zijn blik. Zo vroeg hij de Litouwers naar hun mening over Ronaldo. “Ze vonden het geweldig als Ronaldo in hun land speelde en dat ze hem in het echt konden zien. Dat gebeurt normaal nooit.” Zonder Bas zouden we dit niet hebben geweten.

Bas Nijhuis. Beeld ANP / VI Images

11 september: een 8 voor Joël Veltman

Veltman speelde tegen Estland beter dan Dumfries tegen Duitsland. Hij begreep de opdracht om ‘hoog’ te staan zonder de verdediging te verwaarlozen. Dumfries hoort ook niet ‘hoog’ te staan, want hij is op zijn sterkst als hij ‘hoog’ kan komen. Veltman is ervaren genoeg om zijn eigen plan te trekken. Terwijl hij naar de coach luistert, scant hij de ruimtes die hij moet bewaken en waarin hij kan opduiken. Trainers komen ten slotte altijd bij hem uit: alle trainers die met hem werkten. Aan de kant staat morrend landvolk. We noemen dit het Syndroom van ­Halsema, naar een Amsterdamse burgemeester die het nooit goed kan doen. Het syndroom is van toepassing op Veltman, op De Roon, op Frans Timmermans, op Claudia de Breij en op ­Gordon en Gerard Joling, maar die laatste twee verdienen het.

Joël Veltman. Beeld SOCCRATES/BSR Agency

10 september: een 8+ voor Ryan Babel

Het is ongelofelijk dat Nederland voor de vijfde keer in vijftig jaar een generatie voetballers van wereldklasse voortbrengt. “Het is maar Estland,” zeggen mensen. Wat een onzin. Ik zie het aannemen van Frenkie de Jong, de soberheid van De Ligt, het voortdurende speuren van Memphis naar openingen: ik geniet ervan zoals ik dat het vorige seizoen van Ajax deed. Die details, zoals Frenkie die zich in de 22ste minuut opeens twee keer vrijspeelt met zo’n Van de Beekhakje. De sublieme pass van dezelfde voetballer op Blind waaruit het eerste doelpunt voortkwam. De zoveel voldoening schenkende comeback van Veltman en vooral het tweede doelpunt van Babel na de voorzet van Memphis. Zo goed kopt eigenlijk alleen een specialist. Babel doet het op talent. In maart tegen Duitsland miste hij nog. Nu maakte hij er twee.

Ryan Babel. Beeld BSR Agency

7 september: een 6- voor Razvan Marin

Razvan Marin Beeld Getty Images

Naar Roemenië-Spanje ging ik kijken om Marin te herwaarderen. Ik wilde hem met alle macht goed vinden. In de eerste minuut gaf hij voor zijn verdediging een breedtepass die heel slecht had kunnen aflopen. Ik zag dat hij niet zozeer op Busquets stond maar wel in diens zone, op een afstand van een meter of 12. Zo ingespannen keek ik steeds naar Marin, dat ik pas bij de tweede Spaanse goal Ceballos in de gaten kreeg. Die gaf namelijk een pass zoals alleen Van Hanegem ze vroeger geven kon, of Guti van Real Madrid, of heel misschien Günter Netzer. Het was een pass waarvoor geen ruimte was en toch vond de bal Jordi Alba, via de buitenkant van de monumentale rechtervoet van Dani Ceballos.

Omdat ik heel slecht ben in namen en nog slechter in gezichten, begon het Ceballoskwartje pas te vallen toen ik de pass ging terugkijken. Dat hij die middenvelder was in wie Zidane het niet zag zitten en die daarom was uitgeleend aan Arsenal waar nu niemand meer aan Özil denkt. Van voetballers in wie ­Zidane het niet ziet zitten kun je inmiddels ook een wereldelftal samenstellen.

Maar ik was bezig met de herwaardering van Marin, die na acht minuten en vijftig seconden eindelijk een goede verdedigende actie had. Een blok net buiten de zestien, of net erin. In de twintigste minuut deed hij verdedigend weer iets goeds om twee minuten ­later een duel te verliezen van Busquets en weer iets later geel te krijgen omdat hij Ceballos een schop gaf. Intussen vertelde Sierd een heel verhaal over de Roemeense spits Pusças en stel je voor dat er in Nederland een voetballer zou komen die Willem van Hanegem heette.

Ik kon het even niet meer volgen ook al niet omdat ik Marin een voorzet aan de cornervlag zag geven. In de tweede helft deelde hij een paar slechte passes uit, te hard of net te zacht: geen zelfvertrouwen. Verder liep hij op zijn centrale positie eigenlijk alleen maar naar de Spaanse combinaties te kijken, zonder ooit te proberen er als een Neeskens in te kletsen. Hagi’s zoon Hagi viel in, de jongen die een paar jaar geleden ontzettend graag naar Ajax wilde maar Ajax wilde hem niet. De Roemeen van dienst werd Marin. Voorlopig althans.

7 september: een 9 voor Marouan Azarkan

Marouan Azarkan Beeld Mischa Keemink

Hij was de enige speler van Feyenoord O19 die mee kon komen op het niveau van Ajax. Het ging om de Supercup en wat Dirk Kuijt ook riep vanaf de kant, de Feyenoordjeugd maakte een armzalige indruk. Behalve Azarkan (2001), een enorm behendige buitenspeler. Het bijzondere aan hem is, wat ook geldt voor Kökcü, dat hij van december is. Deze grote ­talenten zijn uitzonderingen op de regel dat profvoetbal vooral wordt bedreven door spelers geboren in de eerste drie maanden van het jaar. 

7 september: een 8 voor Louis van Gaal

Louis van Gaal Beeld -

Van Gaal was aardig voor Robben en Van Persie op dat ‘gala’ zoals marketingevenementen en netwerkborrels soms heten. Louis spreekt goed in het openbaar. Ondanks raadselachtige pauzes, geen volmaakte zinnen en grappen die niet per se aan Toon Hermans doen denken, weet hij altijd de aandacht vast te houden. Dat schreeuwen berust vermoedelijk op een combinatie van geestdrift en doofheid. Na een toespraak van Van Gaal ga ik nooit chagrijnig naar bed.

6 september: een 8 voor Marco van Basten

Je ziet Van Basten voor je als hij compromisloos zijn verhaal vertelt aan de biograaf. Er is zelfs sprake van verbetenheid: zo gaat hij het zeggen, het is zíjn verhaal en hij is niet van plan om ergens doekjes om te winden. Zo heeft hij gevoetbald, zonder minnelijke schikkingen. Waar Van Basten speelde, werden geen krijgs­gevangenen gemaakt. Als de Belgische orthopeed Martens nog leeft, kan hij in december, als het boek verschijnt, beter een poosje onder zijn bed gaan liggen. Dat Marco zichzelf nooit heeft gespaard, weten we sinds hij als trainer van Ajax, Heerenveen en AZ besloot ermee te stoppen. Toen hij door Cruijff adviseurs als Ling en Fontein in zijn maag gesplitst kreeg, zag hij af van een directeurschap bij Ajax. Ik kijk niet vaak uit naar een voetbalbiografie. Naar deze wel.

Marco van Basten. Beeld EPA

5 september: een 9 voor Daniëlle van de Donk

(Wij noemen haar) Donkie dacht na afloop dat ze met 4-0 van Turkije had gewonnen. Merel van Dongen moest haar corrigeren en voegde daaraan toe dat ze waarschijnlijk in de war was door een ‘deal’ over twee doelpunten per wedstrijd. Ik gun Donkie elke deal die ze weet af te sluiten. Ik hoop dat er ook een pannadeal bij is: bij de achterlijn had ze weer zo’n streetmove waarbij het water me in de mond liep en die de Turkse verdediger noopte even te gaan zitten. 

Terwijl ik dus zat te watertanden, liep mijn hart over van liefde. Na de diepe bal van Spitse tijdens de loopactie van Van de Donk, die hem vervolgens uit de lucht over de keeper heen tikte, was ik sprakeloos. Robin van Persie voetbalt nog, we noemen hem Daniëlle.

Daniëlle van de Donk. Beeld BSR Agency

4 september: een 8 voor Romelu Lukaku

Twitter: “Racist behaviour has no place on our platform, and is a complex issue.” Twitter zegt dat racisme bij hen geen plaats heeft en dat het een moeilijke zaak is. Dat laatste is onzin. Als Pogba een penalty mist en dat wordt op Twitter verbonden met zijn huidskleur, dan is dat geen complex issue. Zondag was het Lukaku die op Sardinië bij het nemen van een penalty werd ­getrakteerd op ‘apengeluiden’. Lukaku heeft veel meer klasse dan die dronken schapenkaasdraaiers met hun kleine hersens. Voor het WK van 2018 gaf hij een interview aan The Players Tribune, waarin hij vertelde hoe zijn moeder de melk moest aanlengen met water, zo arm waren ze. En dat hij als ­zesjarige jongen haar bezwoer het ooit goed te zullen maken. ­Lukaku is meer waard dan alle mekkerende Sardijnen samen. 

Romelu Lukaku Beeld AP

3 september: een 8,5 voor Erik ten Hag

Niet alleen in tactisch opzicht blonk Erik ten Hag zondag uit. Als mediafiguur liet hij zich gelden door De Telegraaf de groeten te doen. Begin juni 2014 zat ik op een zondag bij WNL samen met o.a. Paul Jansen, toen nog geen hoofdredacteur van De Telegraaf. Mij was gevraagd iets over het WK te vertellen. Ik begon over de hetze tegen Van Gaal die toen volop gaande was. 

Jansen vroeg glimlachend of ik het in de uitzending niet over de rol van zijn krant wilde hebben. Na afloop zei ik dat ze toch echt zouden moeten inbinden als het Nederlands elftal successen zou boeken. Dat dacht Jansen ook. Inbinden deden ze uiteraard. Alleen duurt zoiets nooit lang. Bij de eerste nederlaag is Ten Hag weer de lul. En schreeuwt iemand als Duk om persvrijheid.

Erik ten Hag. Beeld ANP

30 augustus: een 8 voor Calvin Stengs

Hoe vaak gebeurt het nu dat de commentator de Man van de Wedstrijd is? Donderdag was het zo ver. Filip Joos deed weergaloos verslag van Antwerp-AZ. Hij spaarde de Vlaamse hooligans geenszins, noch de domme kaartenpakkers van Antwerp. Weinig waardering had hij voor het voetbal van AZ, en terecht, want als de spelers van Antwerp normaal waren ­blijven doen, zou AZ geen kans hebben gehad. Zelfs Stengs begon slecht aan de wedstrijd, met een stuk of drie verloren ballen in de eerste twintig minuten. Daarna kreeg de liefhebber Joos oog voor de elegantie van zijn bewegingen en zijn linkervoet. Mij deed die linker, bij corners en vrije trappen, denken aan die van Ziyech.

Het nam niet weg dat Antwerp sterker was en vooral volwassener. Zonder een paar duivelse reddingen van Bizot had het bij rust 2-0 gestaan. Toen Mbokani (33) besloot de puber in hem ruim baan te geven, ging het er beter uitzien voor AZ. Svensson gaf hem een duwtje, waarop Mbokani uit woede Ron Vlaar, die een minuut daarvoor een verrassende overtreding op zichzelf had gemaakt, een schop van achteren ­verkocht. Toen moesten ze nog een uur. Langs de lijn kreeg de scheldende coach Bölöni, dubbelganger van Morten Olsen, ook geel.

In de tweede helft begon Stengs serieus te voetballen. Lamkel Zé maakte nog wel even 1-0 en kreeg rood voor uitzinnig juichen, maar Stengs ging dribbelen en schieten totdat hij er vlak voor tijd de verlenging uit sleepte. Die verlenging was peanuts. Filip Joos zette alles in perspectief door met een dikke keel te verwijzen naar de dood van Luis Enriques negen­jarige dochtertje.

Calvin Stengs. Beeld EPA

30 augustus: een 5 voor Renato Sanches

Hoe sterk is Lille? Met de verkoop van Pépé voor 80 miljoen leverden ze 22 goals en 11 assists in. Eigenaar en ‘zakenman’ Gérard Lopez is een handige donder: hij kocht Pépé van Angers voor 10 miljoen. Verder is de Luxemburger een van die zakenmensen –er is sprake van ‘Russische partners’ en Gazprom – aan wie je je club niet wilt toevertrouwen, tenzij het moet. De verkoop van Pépé aan Arsenal, Thiago Mendes en Koné aan Lyon en Leão aan Milan leverden 150 miljoen euro op. Dat gaven ze lang niet uit. Lopez had kennelijk zakgeld nodig.

De 20-jarige Nigeriaanse international Victor ­Osimhen lijkt de gevaarlijkste aankoop: hij scoorde tot nu toe vier keer in drie wedstrijden. Verder kochten ze de betrouwbare middenvelder André van

Rennes, Yazici van Trabzonspor en George Weahs zoon van PSG. Vergeleken met het vorige seizoen is Lille er niet sterker op geworden.

O ja, Renato Sanches kwam van Bayern: hij neemt rode kaarten en foute passes mee. Vier tot zes punten voor Ajax.

Renato Sanches. Beeld BSR Agency

30 augustus: een 8 voor Erik ten Hag

Ten Hag heeft nog weinig gemerkt van de samenwerking tussen Ajax en de mediapartner. Ik stel dan ook voor dat ik Ajax’ nieuwe mediapartner word. Wat zoiets inhoudt, geen idee, maar iemand moet het doen. Ik bied aan: een gebrek aan vooroordelen, liefde voor de taal van het Oosten, een weerzin tegen hetzes en een redelijke betrouwbaarheid. Lekken uit de kleedkamer wuif ik weg. En als Tadic een penalty mist, geef ik niet de schuld aan Femke Halsema. Ik beloof een betere mediapartner te zijn dan de huidige. Zo waarlijk helpe mij God.

Erik ten Hag. Beeld VI Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden