Opinie

'Raadsleden in verzuim bij verbouwing van de Zuidas'

Zonder onafhankelijke check gaat de gemeenteraad woensdag akkoord met het verbouwen van de Zuidas. Daarmee negeert de raad de belangrijkste motie die na de enquête naar de Noord/Zuidlijn unaniem werd aanvaard, schrijft journalist Bas Soetenhorst in een opiniestuk.

De Zuidas vanuit de lucht. Beeld anp

Hoe meer geld, hoe kleiner de belangstelling. Deze wetmatigheid die een voormalig politiek assistent van een Amsterdamse wethouder ooit formuleerde over de gemeenteraad, is ook dezer dagen nog van toepassing. Raadsleden zijn druk met het kanaliseren van onvrede over 25 miljoen euro aan bezuinigingen op subsidies. Groot geld, zeker, maar ruim tien keer minder dan het budget waar woensdag over wordt beslist.

Een ruime meerderheid zal akkoord gaan met een tien jaar durende verbouwing van de Zuidas. De snelweg belandt in twee tunnels en station Zuid wordt uitgebreid. Enige vraag is of naast de Partij van de Dieren ook de PvdA tegen het grootste infrastructurele project in Amsterdam sinds de Noord/Zuidlijn stemt.

Lessen geleerd
Over het 'go-no gomoment' uit 2002 voor de metrolijn was later veel te doen. Uiteindelijk zette de gemeenteraad het zwaarste controlemiddel in: een enquête, waarbij betrokkenen onder ede werden gehoord. Voornaamste conclusie was dat de gemeenteraad het besluit niet had mogen nemen.

De vraag is of over pakweg tien jaar eenzelfde conclusie wordt getrokken over het besluit van woensdag. Zijn de lessen van de Noord/Zuidlijn geleerd? Afgaande op wethouder Eric van der Burg (Ruimtelijke Ordening) is dat het geval. Hij heeft net een brief naar de raad gestuurd waarin staat dat de tien lessen zijn nagevolgd die burgemeester Eberhard van der Laan in 2011 formuleerde, zoals realisme over de risico's en het opzetten van een sterke projectorganisatie. Amsterdam opereert professioneler dan in het verleden. Van de kant van het college lijkt het huiswerk gedaan.

Zak geld uit Den Haag
Geldt dat ook voor de gemeenteraad? De belangrijkste motie die na de enquête over de Noord/Zuidlijn met algemene stemmen werd aanvaard, bepaalt dat bij projecten boven de honderd miljoen euro één promille van het budget is bestemd voor een onafhankelijke second opinion, tenzij het college kan aantonen dat die overbodig is. Met zo'n 'raadstoets' kan nog één keer met frisse blik naar de uitgangspunten worden gekeken: is het plan logisch en noodzakelijk, is de begroting op orde? In dit geval zou ruim twee ton voorhanden zijn voor de laatste check.

Tot nu toe is niemand over de motie begonnen. De raad is sinds jaar en dag overtuigd van de Zuidasoperatie. Daar komt bij dat - in tegenstelling tot bij de Noord/Zuidlijn - de financiële risico's voor de stad zijn gemaximeerd. Het totale budget, vooral opgebracht door het rijk, bedraagt 1,9 miljard euro. Amsterdam draagt maximaal 267 miljoen bij.

De regering betaalt voor de Zuidas nog net iets meer dan voor de Noord/Zuidlijn. In 2002 vormde die zak geld uit Den Haag een te grote verleiding om nog eens kritisch naar de uitgangspunten te kijken.

Second opinion
Speelt zoiets nu ook? Buiten de gemeenteraad waarschuwen critici van het 'Zuidasdok', zoals de ondertunnelingsoperatie heet, voor jarenlange overlast en financiële tegenvallers. Grote spelers op de Zuidas, zoals AkzoNobel en ABN Amro, vrezen aantasting van het gebied. Al in 2012 schoot het Centraal Planbureau gaten in de kosten-batenanalyse. Opmerkelijk is dat Duco Stadig zich onder de tegenstanders heeft geschaard, terwijl hij als PvdA-wethouder (1994-2006) enthousiast voorstander van het project was.

Er zijn goede argumenten om de Zuidas op de schop te nemen. Als verbreding van de snelweg noodzakelijk is, kunnen tunnels bijdragen aan de leefbaarheid. Tegelijkertijd verdienen ook de tegenargumenten een serieuze, laatste check. Als die uitblijft en zaken minder voorspoedig lopen dan gehoopt, mogen de huidige raadsleden het volgende decennium komen vertellen waarom ze een second opinion onnodig vonden.


Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Bas Soetenhorst

Verslaggever bij Het Parool en auteur van Het Wonder van de Noord/Zuidlijn.
Bas Soetenhorst. Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden