Michiel Couzy. Beeld Artur Krynicki

Politiek opportunisme: ik steun deze klimaatactie wel/niet

Plus Republiek Amsterdam

De blokkade van de Stadhouderskade die klimaatactivisten van Extinction Rebellion begin deze week opwierpen, was geen criminele actie, maar een vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid, zei burgemeester Femke Halsema. Zij haalde hiervoor een definitie uit de jaren zeventig van stal: een politiek protest dat gewetensvol en geweldloos is uitgevoerd. Dit gold, volgens haar, ook voor de acties van de boeren, vorige week in De Haag.

De klimaatactie was toegestaan, maar de blokkade van de drukke Stadhouderskade niet. De demonstranten negeerden dit verbod, maar gebruikten verder geen geweld en respecteerden hiermee de rechtsstaat. Dit rechtvaardigde volgens de burgemeester een geweldloze aanpak, waarbij agenten de actievoerders rustig wegvoerden.

Gebruik van een waterkanon, waarvoor Forum voor Democratie pleitte om het ‘langharig, werkschuw tuig’ een lesje te leren, zou volgens Halsema buiten proporties zijn geweest.

De burgemeester onthield zich van commentaar op de inhoud van de demonstraties: de klimaatverandering. Ze wilde haar neutraliteit niet verspelen. Als morgen een rechtse groepering op geweldloze wijze de Stadhouderskade blokkeert, zal ze op dezelfde manier reageren, ongeacht de boodschap.

Politieke partijen konden zulke neutraliteit niet opbrengen. Hun tolerantie jegens acties en blokkades is vooral afhankelijk van de boodschap die de demonstranten uitdragen. De vrijheid van demonstratie is voor de ene groep ruimer dan voor de andere.

Forum voor Democratie wilde harde acties tegen de, volgens fractievoorzitter Annabel Nanninga, ‘klimaatextremisten’ in Amsterdam. De boeren, die door de hekken om het Malieveld reden en afgelopen donderdag, net als Extinction Rebellion, wegen blokkeerden, kunnen daarentegen op alle steun en begrip rekenen van dezelfde partij.

Geen waterkanon voor de boeren. Waar die plotselinge steun ineens vandaan komt, is de vraag, want het belang van de boeren heeft nooit hoog op de agenda gestaan bij FvD. In de lange lijst van standpunten heeft de partij één regel gewijd aan de agrarische sector.

Het gaat uiteraard om de boodschap: de boeren protesteren tegen het klimaatbeleid, net als Forum voor Democratie. De vijand van mijn vijand is mijn vriend, zoiets.

Ook CDA en VVD spraken steun uit voor de acties van de boeren en liepen een paar dagen later in Amsterdam te hoop tegen Extinction Rebellion.

Andersom gebeurt precies hetzelfde. Linkse partijen, die Extinction Rebellion knuffelen, maar minder begrip tonen voor de acties van de in hun ogen, milieuvervuilende boeren. Zo vond BIJ1 het politieoptreden op de Stadhouderskade, juist veel te ver gaan. Een duoraadslid van deze partij had zich aangesloten bij de verboden blokkade en was, zoals dat heet, ‘bestuurlijk verplaatst’.

GroenLinks noemde de blokkade van Extinction Rebellion ‘indrukwekkend’, maar was minder te spreken over de acties van de boeren.

Eerder zagen we dit soort mechanismes in de reacties op de Friezen die de snelweg blokkeerden om anti-Zwarte Piet­activisten tegen te houden. Die konden rekenen op knuffels van populistisch rechts en veroordelingen uit het linkse kamp.

Kennelijk gaat het politici niet zozeer om de aard van de demonstratie, maar vooral om de boodschap die de actievoerders uitdragen: bevalt die een beetje of niet?

Het is politiek opportunisme dat we al kennen uit de Haagse politiek, maar dat inmiddels ook de Amsterdamse gemeenteraad besmet. Alsof de vrijheid van demonstratie flexibel is.

Wie enigszins neutraal naar de acties van de boeren en klimaatactivisten kijkt, ziet toch vooral dat die in Nederland met neutraliteit worden afgehandeld. De vrijheid van demonstratie is bij de overheid in betere handen dan bij de politiek.

Politiek verslaggevers Michiel Couzy en Ruben Koops belichten beurtelings op zaterdag in ‘Republiek Amsterdam’ een politiek onderwerp uit de stad.

Reageren? m.couzy@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden