‘Politiek is gebaat bij grote mond tegen techbedrijven’

Amsterdam segregeert, mede door bedrijven als Uber en Airbnb, ziet politicoloog Janine Harbers. ‘De techbedrijven ruiken dat Brussel multinationals steeds minder in de weg legt.’

Zwembad op het dak van het luxe hotel W, achter het Paleis op de Dam. Beeld ANP

Nederland groeit hard, heel hard. De economie floreert en Amsterdam raakt drukbevolkt. Niet in de laatste plaats door de voortdurende aanwas van expats en migranten met een verblijfsvergunning. De Amsterdammer blijft achter. Wonen in de stad is inmiddels een voorrecht voor de kinderloze happy few met beiden een goedbetaalde baan. Powercouples worden ze ook wel genoemd.

Feit is dat de bevolkingsgroei zich concentreert in Amsterdam. De afgelopen jaren is het aantal expats in de hoofdstad verdubbeld naar meer dan 40.000, zijn er 5000 vluchtelingen gehuisvest en zijn koopwoningen binnen de Ring voor praktisch iedereen onbetaalbaar. Als voormalig Airbnb-host en Amsterdamse huizeneigenaar merkte ik al dat de komst van zoveel expats en de explosief gestegen verhuur middels Airbnb de prijzen flink opdrijven. Dat klopt ook, blijkt uit recente cijfers.

De appartementen die in Amsterdam worden verhuurd zijn met afstand de duurste van Europa. Een nachtje in de hoofdstad kost je gemiddeld 151 euro. Dat is bijzonder lucratief. Niet gek dus dat de verhuur nog steeds stijgt, naar ruim 20.000 verhuringen per jaar.

Illegale praktijken

In de beginfase, toen Airbnb nog gebaat was bij een goede reputatie en een gelijk speelveld, was het goed afspraken maken. Huizen werden na zestig dagen verhuur van de site gehaald en bij melding van illegale praktijken werden advertenties van de desbetreffende hosts geweerd. Airbnb moest wel, want de druk vanuit grote Europese steden die zich verenigden nam toe.

Maar Brussel legt multinationals steeds minder in de weg en dat ruiken de Amerikaanse techbedrijven. Airbnb, Facebook, Uber en Amazon, allemaal winnen ze langzaam maar zeker terrein. Ook wordt er ruim baan gegeven aan nationale grootbedrijven, als ­Booking.com die de afgelopen jaren van de ­Nederlandse staat maar liefst 1,8 miljard euro aan belastingkorting heeft ontvangen.

Het gaat de techgiganten niet om producten verkopen maar om eerder dan jij weten hoe je wilt leven. Het algoritme als businesscase is geen toekomstmuziek meer. Ubers tarievenstelsel jaagt chauffeurs dusdanig op dat er dodelijke ongelukken gebeuren, Facebook schendt structureel de privacywetten en Airbnb houdt zich willens en wetens niet aan eerder gestelde normen. Verhuurders kunnen in Amsterdam ong­elimiteerd hun zakken vullen met de inkomsten uit vakantieverhuur.

Tussen Airbnb, de Belastingdienst en de ­gemeente bestaat immers geen uitwisseling van data die te herleiden is naar een persoon.

In het verleden ben ik tientallen keren mee ­geweest na meldingen van vermoedens van ­illegale vakantieverhuur. De schaalgrootte en professionaliteit waarmee deze illegale verhuur was opgezet, deden me van de ene in de andere verbazing vallen.

Identiek ingerichte appartementen op A-locaties waar nietsvermoedend tien of meer toeristen lagen te slapen op de grond of die nog gezellig even aan het doorfeesten ­waren. Los van het argument dat dit gevaarlijke situaties opleverde, werd bij de afhandeling duidelijk dat de gemeentelijke boetes geen enkele indruk maakten. Die werden gewoon opgenomen op de balans van de vastgoedcowboys.

Rijke bovenklasse

Je hoeft er het nieuwe boekje van de hoofd­redacteur van Quote maar op na te slaan om te zien hoe de nieuwste elite in Amsterdam echt rijk is geworden. Met vastgoed. Natuurlijk werkt dit op grote schaal segregatie in de hand: een rijke bovenklasse die alleen nog maar investeert om snel zo veel mogelijk geld te verdienen en een onderklasse die steeds geïsoleerder samenleeft in bijvoorbeeld Nieuw-West.

Mijn appartementenblok in Zuid is daar een mooi voorbeeld van. Woonachtig: enkele power­couples, een enkele millennial gespekt door thuis, een paar expats en een verdwaalde bejaarde. Voor de voordeur hangen desondanks Marokkaanse jongeren. Simpelweg omdat niemand anders voor het minimumloon sushi wil rondbrengen door de hele stad. Ieder zijn bubbel.

Op nationaal en internationaal niveau is dezelfde reflex gaande. Linkse partijen houden zich bezig met elkaar afzeiken in reclamespots die niet onderdoen voor Amerikaanse verkiezingsretoriek, terwijl rechts Nederland hamert op het ­belang van een sterke nationale (of boreale) natiestaat. Onze identiteitspolitiek wordt gekenmerkt door grove spots en harde woorden. Het genereert media-aandacht en misschien zelfs stemmen, maar veranderen doet het niets. Hoogmoed kwam toch voor de crises bij Baudet. De PvdA heeft nooit meer de weg terug omhoog gevonden en het is bijzonder onduidelijk voor welk Europa de SP staat, getuige Lilian Marijnissen in de media afgelopen week.

Lef in de praktijk

Lokaal haalt de Amsterdamse politiek de letters weg van haar succesvolste marketingcampagne ooit en vroeg het om een onderzoek naar de mogelijkheid om het biertje op de boot te verbieden. Politiek als stijlmiddel voor profilering en positionering. Vind je het gek dat kiezers hun vertrouwen verliezen? Politiek gaat alleen nog maar over de vorm.

Politiek is gebaat bij lef in de praktijk. Bij een grote mond aan tafel tegen bedrijven en investeerders die zich verschuilen achter wet- en regelgeving of die geen belasting betalen. Politiek is gebaat bij de kracht van de wet, de daad en het woord. Politiek vraagt om visie. Door goed en werkend beleid uit te voeren en uit te leggen waarom je daarvoor kiest. De verandering en de kiezer volgt dan vanzelf.

Janine Harbers, politicoloog en politiek adviseur bij Harbers & Van Goethem. Was van 2014 tot 2018 woordvoerder voor het college van b. en w. in Amsterdam.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden