Opinie

‘Polen en Hongarije zijn geen uitzondering in Europa, hun ideologie wint terrein’

Christa Compas schrijft dat de liberale democratische waarden in Europa steeds vaker uit zicht verdwijnen. ‘Het Humanistisch Verbond kijkt met verontwaardiging naar hoe vrijheden in Hongarije en Polen verdwijnen.’

Posters waarin Coca-Cola het opneemt voor lgbt-rechten zijn in Boedapest met graffiti besmeurd.Beeld Getty Images

YouTubester Nikkie Tutorials ­organiseert zaterdag het onlinegedeelte van het Eurovisiesongfestival. Het oorspronkelijke songfestival is vanwege corona afgelast. Er is een alternatief programma: Europe Shine a Light, met bijdragen van de 41 deelnemende landen en een ge­zamenlijk lied om Europa te verenigen in deze moeilijke tijd. Ironisch. Een evenement predikt Europa te verenigen, terwijl als Nikkie de Jager geboren was in Hongarije, ze vanaf deze maand niet meer als vrouw erkend zou worden.

Het nieuwe Eurovisiesongfestival moet de Europese solidariteit tijdens de coronacrisis symboliseren, maar de crisis toont vooral een ander onderwerp waar we verenigd tegen ­moeten vechten: de ondemocratische ideologie in de Poolse en Hongaarse regeringen, die langzaam over heel Europa verspreid raakt. Hon­garije trok zich overigens dit jaar terug uit het songfestival. President Viktor Orbán zou het te lgbt-vriendelijk vinden. Hoewel het anti-lgbt-sentiment in Polen ook sterk aanwezig is, doet Polen nog wel mee.

In 2018 publiceerde Judith Sargentini, toen­malig lid van het Europees Parlement, een rapport over de ondermijning van de democratie in Hongarije. Toen was al duidelijk dat zowel in Hongarije als Polen de democratie en rechtsstaat steeds verder afbrokkelden. Sindsdien werd het alleen maar erger. Tijdens de coronacrisis nam Hongarije een noodwet aan die de Hongaarse regering het recht gaf om zonder parlement te regeren.

Abortuswetgeving

Ook wordt het verspreiden van ‘nepnieuws’ ­bestraft met vijf jaar gevangenis en zijn de ­verkiezingen voor onbepaalde tijd uitgesteld. Aan deze nieuwe noodwet is geen einddatum verbonden. Of de regering hem schrapt als het virus is verdwenen, is maar de vraag.

Ook de Poolse regering greep de coronacrisis gretig aan om hervormingen door te voeren. Zo probeerde ze de al strikte abortuswetgeving nog strikter te maken en het geven van seksuele voorlichting aan minderjarigen strafbaar te stellen. Gelukkig werden deze wetten niet doorgevoerd, maar helemaal weggestemd zijn ze niet, zodat de dreiging blijft bestaan.

Waarom moet de rest van Europa zich hier zorgen over maken? Sargentini gaf het antwoord al: omdat het hier ook kan gebeuren. De partijen Fidesz in Hongarije en PiS in Polen staan niet alleen in hun politieke ideologie. Ze inspireren vele andere partijen in Europa en normaliseren hiermee hun ideologie.

Dit is al te zien aan de nieuwe naam voor de portefeuille van de Europese minister van ­migratie: Promoting our European Way of Life. Die portefeuille heette eerst Protecting our ­European Way of Life. Dit is maar een titel, maar het toont wel diezelfde ideologie. Het idee dat er een bepaalde Europese manier van leven is, met een conservatief gezin als hoeksteen van de samenleving. Alles wat niet binnen die norm valt, moet verdwijnen.

Lgbt-vrije zones

Het promoten van deze manier van leven gaat in deze landen vaak onder dwang. In Polen zijn er lgbt-vrije zones. Die werken binnen de kaders van de Europese wet, ze zijn symbolisch. Niemand wordt opgepakt, maar dat maakt het niet minder beangstigend. In Hongarije mogen transgenders niet meer van geslacht veranderen. De Europese manier van leven is gedefinieerd aan de hand van conservatief-christelijke maatstaven. De liberale democratische waarden die ook Europees zijn, worden vergeten.

Het Humanistisch Verbond kijkt met verontwaardiging naar hoe vrijheden in Hongarije en Polen verdwijnen. Wij zien het niet als uitzondering, maar als begin van de normalisering van een ideologie die mensenrechten ondermijnt. Vooral door de coronacrisis worden de problemen in deze landen snel vergeten. Tijdens deze crisis heeft bijna elke regering het over een nieuw normaal, waarover volop wordt gespeculeerd. Normaliseer deze onvrijheden niet, maar werk samen aan een toekomst waarin iedereen zijn eigen leven kan invullen. Zodat het nieuwe normaal die van het vieren van vrijheden is. Laten we bewegen naar een Europa waarin we samen kunnen zijn in al onze individuele verscheidenheid.

Christa Compas (1962), directeur van het Humanistisch Verbond.Beeld Johannes Abeling
 
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden