Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Poetin is er vooral in geslaagd zijn eigen bevolking doodsbang te maken

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Vorige week schreef ik over Oleg die niet langer naar de tv keek en ging vissen om maar zo weinig mogelijk van de oorlog mee te krijgen. “Ze zoeken het maar uit daarboven,” zei Oleg, die op ons huis past in Zjoekovka.

Een week verder en de werkelijkheid heeft hem compleet ingehaald. “Ik ben volledig in paniek,” bekende Oleg, daags na Poetins aankondiging van de mobilisatie.

Oleg heeft een dochter – getrouwd met een Canadees en wonende in Toronto – en zoon Ivan (23) die als masseur werkt in een ziekenhuis net buiten Moskou.

Ivan had twee jaar terug zijn dienstplicht erop zitten. Met flink wat steekpenningen regelde Oleg dat Ivan zijn dienstplicht bij een elite-eenheid niet ver van Moskou doorbracht. Zo kon hij regelmatig naar huis. “En dat was wel nodig ook, want zelfs bij die elite-eenheid was er nauwelijks te eten en moesten wij zelf voor zijn kleding zorgen,” vertelde Oleg.

Ivan – opgeleid als fysiotherapeut – had er een veilig baantje. Toen. Nu staat het leger om mensen met medische achtergrond te springen en staat Ivan boven aan de lijst. “Ze vroegen hem al drie keer om als contractsoldaat naar Oekraïne te gaan. Dat weigerde Ivan. Er was geen verplichting. Maar nu is hij echt aan de beurt.”

Oleg trekt zich de haren uit het hoofd dat hij dit niet eerder zag aankomen. Hij betaalt, zoals veel Russische ouders, de prijs voor het wegkijken in de hoop dat de oorlog aan zijn deur voorbij zou gaan. Nu probeert Oleg zijn zoon in te schrijven als student omdat studenten vooralsnog uitgesloten zijn van mobilisatie. Maar niet verwonderlijk is er de afgelopen 48 uur een run ontstaan op universiteiten en onderwijsinstellingen. “Eigenlijk ben ik al te laat,” zucht Oleg, “zelfs met een flinke som geld lukt dat niet meer, of je moet echt miljonair zijn. En een medisch attest is ook al vrijwel onmogelijk. Artsen zijn ineens heel voorzichtig.”

Wat dat betreft hebben de ouders van onze vrienden Igor en Irina het beter aangepakt. “Wij regelden al meteen bij de start van de oorlog zo’n medische verklaring. En onze zoon is het land al uit.”

Naar het buitenland kan Ivan ook niet, want hij heeft geen internationaal paspoort. En wie eenmaal is opgeroepen heeft een verbod om zijn woonplaats te verlaten.

Onderduiken lijkt nog de enige optie. Veel Russen staan evenals Ivan niet op hun huidige huisadres ingeschreven, dus wordt het nog een hele klus om al die jongemannen op te sporen. “Maar als ze je pakken betekent dat een enkele reis naar Siberië,” sombert Oleg, “en de oorlog kan nog jaren duren.”

“In Nederland zaten tijdens de oorlog Joodse onderduikers jaren verscholen,” zeg ik, “velen hebben het wel overleefd. Maar zo’n beslissing moeten jullie zelf maken.”

Zo gaat bij ons de hele dag de telefoon. Onze verslaggever Kirill Ponomarev die eerder deze week op reportage in Belgorod werd gearresteerd en na 38 uur godzijdank weer werd vrijgelaten, moet zo snel mogelijk worden geëvacueerd. De FSB gaf hem te verstaan dat hij ieder moment kan worden opgeroepen. Misha, een van de Russische The Moscow Times-journalisten die naar Amsterdam is gekomen, wil zijn zoon van achttien zo snel mogelijk het land uit krijgen – maar hoe? Geen ticket meer te krijgen. Julia, een ex-collega en telecommunicatie-expert, is als de dood te worden opgeroepen. “Een vrouw?” roep ik verbaasd. “Ja,” zegt ze, “ik ben reservist. Dat hoorde bij de opleiding. En nu komt iedereen aan de beurt.”

Op de Moskouse vliegvelden staan vrijwel alleen nog mannen in de vertrekrij, bij grenzen met Baltische landen staan files, zelfs bij de grens met Mongolië is het dringen geblazen. Alles om maar weg te komen.

Op Twitter schamperen Oekraïners dat Russen pas in actie komen als de oorlog dichtbij komt. Dat klopt. Maar de evidente onwil van Russische ouders om hun zonen naar het front te sturen heeft wel degelijk impact op de oorlog.

In een wanhopige poging om het Westen de stuipen op het lijf te jagen zei Poetin dat hij bereid is om ‘alle middelen’ in te zetten – inclusief de nucleaire optie. “En dat is geen bluf,” voegde hij eraan toe. We hebben het stadium bereikt dat niets meer valt uit te sluiten. Het Westen houdt gelukkig het hoofd koel. Poetin is er vooral in geslaagd om zijn eigen bevolking doodsbang te maken.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden