Opinie

'Partijprogramma's: lege leuzen, open deuren en holle slogans'

In de aanloop naar de Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen blinken partijen uit in nietszeggendheid, stelt John Jansen van Galen.

Aanplakbord met politieke affiches op het Victorieplein in de Rivierenbuurt Beeld Tammy van Nerum

Het is verkiezingscampagne en je ziet op bruggen en pleinen de vertrouwde aanplakborden, waarop de politieke partijen hun affiches mogen bevestigen. Maar je kunt ze beter niet lezen, want het is een en al nietszeggendheid: lege leuzen, holle slogans en open deuren.

De kroon spant het CDA, dat met zijn 'Een hele goede morgen' inzet op een taalfout. Bedoeld zal zijn: heel goede morgen. En dat voor een partij waarvan de leiders ons het volkslied willen bijbrengen! Het is de toffe begroeting van jolige treinconducteurs en volkomen inhoudsloos. "Het CDA wil dat Nederland een mooie toekomst tegemoet gaat," luidt de toelichting. Ja, wie niet?

'Kies voor doen,' luidt de slagzin van de VVD, maar: wat doen? 'Plannen realiseren zichzelf niet,' staat er nog bij en dat is waar, maar welke plannen wil de VVD dan realiseren? De kiezer wordt in het ongewisse gelaten, al kan hij uit de praktijk van drie kabinetten-Rutte een vermoeden hebben.

Bij de PvdA kwam 'communicatiestrateeg' Marc Oosterhout eraan te pas om de partij te leren wat haar centrale thema moet zijn: zekerheid. 'Zeker zijn,' staat op de affiches en dat woord ligt PvdA-vertegenwoordigers ook in de mond bestorven. Alsof ze daarmee het idee weg kunnen nemen dat, door de marktwerking in de zorg onder Wim Kok en de liberalisering van de arbeidsmarkt onder Lodewijk Asscher, onze zekerheid een knauw kreeg.

Beter op de flanken
GroenLinks is 'voor verandering' en D66 heeft alleen te melden dat de partij, zoals wij allen, 'voor de toekomst' is. "Wij zijn aanpakkers." Net als de VVD dus eigenlijk. D66: 'Wij denken aan morgen. Dus doen wij vandaag.' Niet slecht gevonden, maar zonder nadere specificatie inhoudsloos.

Op de flanken wordt het beter. 'Het kan,' proclameert de SP en daaronder staat tenminste te lezen wàt er kan: 'De banken betalen.' Maar waarvoor? En: '65 blijft 65,' wat een waarheid is als een koe, maar je begrijpt meteen wat ze ermee willen zeggen. En: 'Zorg voor iedereen.' Dat is inderdaad een oud speerpunt van de socialisten, waar ze eer mee inleggen.

'Nederland weer van ons,' verkondigt de PVV en dat is ongeveer de beste leuze, omdat die prompt emotie oproept. Of je bent het er hartstochtelijk mee eens of je ergert je er dood aan: hoezo, is Nederland ons afgepakt? Nou en of, zal Wilders antwoorden en daarmee wordt zijn aanhang scherp gedefinieerd.

Wat er bij de verkiezingen van 20 maart op het spel staat, wordt nergens duidelijk. En dan doel ik niet op de Provinciale Staten, van wezenlijk belang voor de infrastructuur en het milieubeleid, maar op het samenstellen van de Eerste Kamer. Daar hangt van af of de huidige regeringscoalitie haar meerderheid behoudt.

'Laat Rutte zijn karwei afmaken,' was in navolging van Lubbers in 1986 een dapper motto geweest. Maar de VVD staat al op lelijk verlies en durft het vast niet aan zich nog meer te identificeren met een beleid dat gekenmerkt werd door een poging de dividendbelasting af te schaffen.

Holle frasen
Was het vroeger beter? Ik herinner mij niet ooit concrete leuzen op verkiezingsaffiches te hebben aangetroffen. Maar toen, een kwart eeuw geleden, stonden partijen nog ergens voor en de meeste kiezers wisten wel waarvoor. Ze wierven stemmers met hun rangorde ('Kies lijst 2') en later steeds vaker met een portret van de lijsttrekker, onder het aan Hans van Mierlo ontleende motto: 'Kies een politicus zoals je een vriend kiest.'

Maar de nieuwe politieke leiders ontberen charisma en de partijprogramma's zijn tot op grote hoogte onderling uitwisselbaar. De verkiezingsleuzen worden steeds meer holle frasen. Daarmee dreigen verkiezingen in toenemende mate aan betekenis te verliezen. En dat is riskant, want ze zijn het feest van de democratie, maar alleen als ze ergens over gaan en de partijen ons duidelijk weten te maken waarover.

John Jansen van Galen

Journalist en publicist

Beeld ANP Kippa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden