Opinie

‘Overheid, investeer nú in omscholing en subsidieer opleidingen’

De werkloosheid neemt toe door de coronacrisis. Omscholing biedt kansen, stellen Siemen van der Werff en Koen van der Ven van economisch onderzoeksbureau SEO, maar dan moeten er geen financiële drempels zijn.

Mensen die bij KLM weggaan, kunnen na omscholing misschien ander werk vinden.Beeld Valerie Kuypers/ANP

Het aantal werkloosheidsuitkeringen is in maart en april flink opgelopen, meldde het UWV, en het lijkt onontkoombaar dat de werkloosheid de komende maanden alleen maar verder zal stijgen.

Er zijn vooral veel werklozen bijgekomen in sectoren die zwaar zijn geraakt door de coronacrisis, zoals de horeca, detailhandel, cultuur, schoonmaak en uitzendbranche. Juist de regio Amsterdam wordt hierdoor getroffen: hier is veel werkgelegenheid in dergelijke sectoren. De komende tijd zal ook elders de werkloosheid oplopen en het is zelfs niet uitgesloten dat deze stijging nog enkele jaren zal voortduren.

RAI en KLM

Op het moment wordt de groei van de werkloosheid nog geremd door de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW), waarin een ontslagboete is opgenomen. Deze boete wordt in een nieuw noodpakket voor de komende maanden gedeeltelijk afgeschaft, maar blijft bestaan voor bedrijven die meer dan twintig werknemers willen ontslaan en géén akkoord daarover hebben met de vakbonden. Voor negen van de tien bedrijven die gebruikmaken van de NOW-regeling zal de ontslagboete in feite vervallen. Zij hebben namelijk niet meer dan 24 werknemers.

Het opheffen van de ontslagboete zal in de eerste plaats naar verwachting leiden tot nog meer werklozen op de korte termijn. Daar staat tegenover de mogelijkheid voor bedrijven om overtollige werknemers te ontslaan. Een bedrijf als KLM verwacht langdurig minder vluchten, maar ook voor een bedrijf als de RAI is te verwachten dat klanten lang wegblijven. Het zal in elk geval de komende jaren minder personeel nodig hebben.

Het wordt steeds duidelijker dat het economische herstel op zich laat wachten, en dat de samenleving zich moet omtoveren tot een 1,5 metersamenleving. Deze transitie maakt dat werkgevers hun bedrijfsvoering anders moeten inrichten. Hiervoor zullen sommige functies mogelijk in omvang moeten krimpen. Zo zal KLM langdurig minder cabinepersoneel nodig hebben en de RAI minder standbouwers. Als werkgevers niet flexibel kunnen omgaan met deze transitie, kan dat leiden tot faillissementen. Faillissementen hebben op de langere termijn een grotere werkloosheid tot gevolg dan het laten vertrekken van werknemers die in de nieuwe samenleving overtollig zullen zijn. Het is dus een afweging tussen ontslagen op de korte termijn tegenover ontslagen op de langere termijn.

Onvervulde vraag

Duidelijk is dat de werkloosheid flink zal oplopen en dat dit niet te vermijden is. Maar tegelijkertijd weten we ook dat voor verschillende beroepen een grote onvervulde vraag zal blijven in de komende jaren. Het gaat dan om functies in bijvoorbeeld de zorg en het onderwijs. Dit zijn veelal beroepen die door deze crisis een herwaardering hebben gekregen. Ook in de techniek en ICT lopen de tekorten de komende jaren op.

Deze combinatie van oplopende werkloosheid en een grote vraag naar beroepen biedt mogelijkheden. Omscholing is daarbij het toverwoord. Als gevolg van de herwaardering zullen meer mensen geneigd zijn een beroep in de zorg of het onderwijs te overwegen, maar financiële drempels kunnen roet in het eten gooien. De vraag is wie de omscholing gaat betalen. Het is raadzaam voor een overheid om te investeren in tijden van crisis, omdat huishoudens en bedrijven daar huiverig voor zijn.

Het devies is dus: betaal omscholing, subsidieer opleidingen en verhoog salarissen. Zo maak je het aantrekkelijk voor de aanstaande werkzoekenden om de overstap te maken.

Door het kabinet wordt nu een pot van vijftig miljoen euro gereserveerd in het noodpakket, bestemd voor omscholing en loopbaanadviezen. Dit zal niet genoeg zijn. Juist dit is het uitgelezen moment om de tekorten in deze beroepen aan te pakken: de vraag naar arbeid is er, de herwaardering is er, nu de investering nog.

Koen van der Ven, onderzoeker Onderwijs bij economisch onderzoeksbureau SEO.
Siemen van der Werff, senior onderzoeker Arbeidsmarkt bij ­onderzoeksbureau SEO.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden