Marjolijn de CocqBeeld Artur Krynicki

Over rook en vuur

PlusMarjolijn de Cocq

Een domme tikgeit voelde ik me, toen ik vorige week donderdag om 13.00 uur sharp klaarzat voor de online bekendmaking van de Nobelprijs voor literatuur. Trappelend van ongeduld tijdens de lange opmaat in het Zweeds waaruit ik alleen de naam van de laureaat kon opmaken. Hup googelen, hup bericht maken voor de website. Alsof er niets is gebeurd. Alsof die prijs niet enorm aan prestige heeft ingeboet. Dat is ook wat de Zweedse Academie, die de prijs sinds 1901 toekent, pretendeert. Doodleuk werd vorig jaar alsnog de winnaar van de Nobelprijs voor literatuur 2018 bekendgemaakt, zodat de smet van dat jaar in ieder geval in de annalen is weggepoetst.

Het was de Zweedse journalist Matilda Gustavsson die de totale corruptie van de Academie blootlegde. Die bleek jarenlang in de tang geweest van een Fransman die zich tot Zweedse cultuurpaus had opgewerkt en wiens stelsel­matig misbruik van vrouwen met de mantel der liefde werd bedekt – niet in de laatste plaats door zijn echtgenote, vooraanstaand dichter en Academielid. De Academie implodeerde, de prijs kon niet worden toegekend, de cultuurpaus ging de cel in.

En er veranderde nauwelijks tot niets. Gustavsson toont in haar boek Het bolwerk hoe het deksel weer is teruggeplaatst op de beerput. Leden die hadden weggekeken bleven met boter op het hoofd aan; de dichter-echtgenote houdt een levenslange, vorstelijke toelage en een appartement van de Academie waar de gevallen cultuurpaus na zijn vervroegde vrijlating in mei zo kon intrekken; en de Academie is weer op volle sterkte – al wilden grote Zweedse schrijvers en intellectuelen hun naam niet meer aan de Academie verbinden, er bleken genoeg jaknikkers te vinden. Een groot en belangrijk verhaal. Toch ging ik vorige week mee in de maalstroom van het nieuws. Nobelprijs klinkt nou eenmaal als Nobelprijs.

Hoe ongenadig die maalstroom kan zijn, laat ondertussen Tynke Hiemstra zien in een klein en belangrijk verhaal over #MeToo. In haar debuutroman Rook wordt een acteur beticht van seksueel grensoverschrijdend gedrag en gaan de sociale media met het nieuws aan de haal. Over rook en vuur, verteld van binnenuit; Hiemstra is echtgenote van de redacteur die na soortgelijke beschuldigingen door zijn uitgeverij op non-actief was gesteld. Minutieus neemt Hiemstra de impact onder de loep op een gezin dat wordt meegezogen in de tornado. Altijd zal er een restje twijfel blijven, schrijft ze, het wordt misschien nooit meer helemaal veilig.

Dapper. Oneindig veel dapperder dan de dichter-echtgenote in Zweden die zich vastklampt aan ‘smaad’ en ‘laster’ – en haar privileges.

Reageren? m.decocq@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden