Orthodoxe politieke ­correctheid brengt juist het omgekeerde teweeg

PlusTheodor Holman

Een aflevering van Fawlty Towers is door de BBC geschrapt wegens racisme.

Fawlty Towers… Persoonlijk vind ik die serie een van de grappigste die ooit zijn gemaakt.

Iemand keek naar de gewraakte aflevering, The Germans, en zei: “Dit is geen humor, dit is racisme. Dit is schokkend. Dit moet weg!”

Is het niet beledigender voor alle mensen waar ook ter wereld om dit weg te halen dan om het te laten staan, nog afgezien van de vraag of het wel racisme is?

Er bestaat geen humor zonder overdrijving, zonder generalisaties en zonder stereotyperingen. Je kunt humor smaakvol en minder smaakvol vinden, zoals je ook een uitspraak van een zuiver blanke volkszanger – die zei dat hij Zwarte Piet hoogstpersoonlijk een trap in zijn gezicht zou geven en die zei dat hij daarmee geen geweld beoogde, maar dat hij ‘speelde met taal’ – smaakvol of minder smaakvol kunt vinden.

Wie lacht, is niet gevaarlijk.

Je zou ‘uitlachen’ wel een vorm van ver­nedering kunnen vinden, zeker in het openbaar, maar in de context van een kunstwerk is het toch wat anders. Er zijn buitengewoon onsmakelijke cartoons over Joden verschenen, vreeswekkend om te zien, maar wat daar vooral schokkend aan is, is het besef dat er mensen waren (en zijn) die zeiden: “Ja, zo zijn Joden. Goed getypeerd.” En dat er een cartoonist was die dit wilde tekenen.

Niet naar kijken, geen blad kopen waar zoiets in staat, maar niet verbieden. Niet iedereen vindt alle humor altijd grappig, zoals men ook niet alle muziek kan waar­deren. De aflevering van Fawlty Towers had niet tot doel te laten lachen om stereotypen, maar om het denken in stereotypen juist te kijk te zetten. Je ziet hoe pijnlijk het racisme is.

In 1972 maakten Van Kooten en De Bie voor de tv expres walgelijke grappen over alle minderheden, om precies dezelfde reden als dat in Fawlty Towers gebeurde. Ze moesten daarvoor van de Vara hun excuses aanbieden, waarop Volkskrantcolumnist Jan Blokker destijds reageerde met: ‘Ik wou dat ik elke dag in de Volkskrant schreef, dan zou ik elke dag mijn excuses aanbieden.’

Je kunt Van Kooten en De Bie toch niet ­serieus betichten van antisemitisme?

Mijn stelling is dat orthodoxe politieke ­correctheid juist het omgekeerde teweegbrengt van wat de bedoeling is.

Je schept namelijk een taboe en alleen al dat taboe doorbreken kan humor worden.

Ik zou de man van de BBC die hiervoor ­verantwoordelijk is, ontslaan.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden