Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Opmerkelijk, autoritaire leiders die sorry zeggen

PlusDerk Sauer

Eerst ontkennen maar daarna snel door de bocht. Dat deed het Iraanse bewind binnen 48 uur na het per abuis neerschieten van de Oekraïense Boeing bij het vliegveld van Teheran. Nederige excuses aan de slachtoffers en nabestaanden volgden.

Eenzelfde patroon doet zich voor in China. De eerste reactie van de Chinese autoriteiten in Wuhan was ontkenning. De artsen die aan de alarmbel trokken over een nieuw virus, werden als ‘onruststokers’ weggezet.

Inmiddels heeft de Xi Jinping – de oppermachtige leider van China – zijn excuses aan­geboden voor het aanvankelijke weifelende optreden in de coronacrisis.

Autoritaire machthebbers die hun ongelijk bekennen – wellicht is het wat vroeg om van een nieuwe trend te spreken, maar opmerkelijk is het wel. Het boekje voor dictators in geval van crises zegt immers: altijd ontkennen en iets of iemand anders de schuld geven.

Ontkennen en anderen de schuld geven is ook Poetins tweede natuur. Toen in 2000 een explosie de Russische onderzeeër Koersk deed zinken en 141 bemanningsleden naar hun dood meesleepte in een ijskoude Barentszzee, gaf Poetin niet thuis. Internationale hulp werd geweigerd en de nabestaanden wachten nog steeds op excuses.

Individuele Russische atleten kregen de schuld van het dopingschandaal in Sotsji. Dat het hier een geraffineerd complot van de Russische autoriteiten betrof, waaraan sporters werden gedwongen mee te doen, wordt nog steeds ontkend.

De gedachte is dat een echte moezjik – een sterke leider – geen zwakte mag tonen. Het ­sterkeleidersconcept – zoals ook door Poetin omarmd – zegt dat de leider en zijn systeem onfeilbaar zijn.

Als er onverhoeds toch iets misgaat, wordt dat ofwel onder het tapijt geschoven (zie de kernramp in Tsjernobyl) of krijgt een ondergeschikte dan wel ‘het Westen’ de schuld. Vandaar dat Poetin graag op televisie lokale bestuurders ­ontslaat. Het is de feitelijke voortzetting van het tijdperk van de Romanovs, toen de tsaar nog Gods plaatsvervanger op aarde was.

In deze moderne tijd, waarin de waarheid via sociale media in no time boven tafel komt, blijkt ruiterlijk uitkomen voor een blunder echter veel effectiever.

Het neerschieten van de Boeing in Teheran is iedereen alweer vergeten. En Xi Jinping krijgt met zijn excuses en de daaropvolgende openheid over het coronavirus nu alle lof toe­gezwaaid.

Een autoritaire leider blijkt heel goed sorry te kunnen zeggen. Dat is een les die Poetin – nu het MH17-proces met rasse schreden nadert – ter harte zou kunnen nemen.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist van Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden