Opinie

Opinie: ‘Zwijg niet als je online kwetsend gedrag ziet, maar spreek je uit’

Milou Deelen (27) krijgt regelmatig te maken met online haat. Ze pleit voor upstandergedrag: actief voor elkaar opkomen om online haat tegen te gaan.

Milou Deelen
Uit onderzoek blijkt dat het vrij onwaarschijnlijk is dat mensen in de rol van omstanders in actie komen tegen online shaming en canceling. Beeld Getty Images/fStop
Uit onderzoek blijkt dat het vrij onwaarschijnlijk is dat mensen in de rol van omstanders in actie komen tegen online shaming en canceling.Beeld Getty Images/fStop

Ik zal nooit de eerste keer vergeten dat ik online haatreactie kreeg. ‘Kankerhoer’ stond er op mijn beeldscherm. Ik schrok me rot, alsof iemand een klap in mijn gezicht gaf.

Het was in 2017 nadat ik me op Facebook had uitgesproken tegen het seksisme waarmee ik te maken kreeg bij Vindicat, het studentencorps in Groningen. In de anderhalf jaar dat ik lid was, zag ik dat veel meisjes te maken kregen met slutshaming: iemand voor slet uitschelden. Ook ik kreeg regelmatig te horen dat ik ‘laag’ was. Vaak lachte ik het weg, uit ongemak, maar als ik er wél iets van zei, kreeg ik te horen dat het ‘maar een grapje was’. Wat me opviel: de jongens die seks hadden waren stoer, de meisjes een hoer.

Na anderhalf jaar besloot ik me openlijk uit te spreken en postte ik een filmpje op Facebook. In de anderhalve minuut durende video hou ik borden omhoog met teksten die ik op de vereniging naar mijn hoofd geslingerd kreeg: hoer, slet, laag wijf. Mijn statement was dat mijn seksualiteit van mij is en geen stof voor andermans grap. ‘Stop slutshaming’ stond er op mijn laatste bord.

Meisje van 21

En toen ging ik viral. Het filmpje werd meer dan een miljoen keer bekeken en alle landelijke media besteedden er aandacht aan. Ik zat in mijn studentikoze kamertje achter mijn bureautje en ineens stond er ‘kankerhoer’ op mijn beeldscherm. Niet één keer, maar duizenden keren, in soortgelijk taalgebruik. Als ik daarop terugkijk, vind ik dat behoorlijk pittig. Beseften die mensen wel dat ik een mens was, een meisje van 21? Voor het eerst in mijn leven kreeg ik te maken met onlineshaming.

Inmiddels is het vijf jaar en duizenden haatreacties later. Ik ben journalist geworden en schrijf regelmatig over onderwerpen als abortus, seks en seksueel overschrijdend gedrag. Het voelt bijna alsof de haatreacties erbij horen. Het verbaast me ook niet meer als ik in mijn DM lees dat ik een kutwijf ben en mijn mond moet houden. Wat zegt dat over deze tijd?

Ik ben zeker niet de enige. Uit een peiling van Netwerk Mediawijsheid (2022) blijkt dat twee derde van de Nederlanders weleens heeft gezien of ervaren dat iemand online werd gekwetst. Denk aan: racisme, onlineshaming of buitengesloten worden. Dat kan grote gevolgen hebben voor iemands welzijn en voor de maatschappij. We moeten het hierover hebben, omdat ons leven zich steeds meer online afspeelt en dit soort gedrag steeds vaker voorkomt.

Anonieme accounts

Ook op mij heeft het een impact gehad. Ik vond het vooral verwarrend dat ik online zoveel haat kreeg, maar dat nooit iemand in het echt mij uitschold voor de dingen die ik op het internet las. Waarom was die kloof tussen real life en online zo groot? Mensen zeiden weleens tegen mij dat het ‘gelukkig’ alleen maar online gebeurde, maar ik vond dat juist lastig. Vaak wist ik niet wie mij uitschold, omdat het kwam van anonieme accounts.

Gelukkig ontving ik niet alleen haat maar ook enorm veel hartverwarmende, lieve berichten, die ervoor zorgden dat ik gemotiveerd bleef om me uit te spreken over feministische zaken. Dat heeft me altijd enorm goed gedaan. Maar vaak genoeg bleef het ook stil. ‘Het stille midden’ noemen onderzoekers Esther Rozendaal en Chiara de Jong dat. Hun onderzoek naar prosociaal gedrag van online omstanders werd afgelopen week gepubliceerd tijdens de Week van de Mediawijsheid, een jaarlijkse campagne die dit jaar oproept tot upstandergedrag.

Kwetsend gedrag

Uit het onderzoek blijkt dat het ‘momenteel vrij onwaarschijnlijk is dat mensen in de rol van omstanders in actie komen tegen online shaming en cancelling, ongeachte de generatie waartoe ze behoren’. Mensen willen vaak wel upstandergedrag vertonen – 70 procent vindt dat mensen op sociale media anders met elkaar moeten omgaan – maar weten niet hoe. Een upstander komt(actief) op voor anderen om kwetsend gedrag online tegen te gaan. En daar draait het deze week om.

Zwijgen is niet neutraal, want door te zwijgen kunnen slachtoffers van online haat het gevoel krijgen dat ze er alleen voor staan. Terwijl je juist als omstander verschil kan maken, maar wat kan je doen, en hoe? Hierbij een paar tips: luister en biedt steun, spreek je publiekelijk uit, of stuur de persoon die antisociaal gedrag vertoont een bericht, rapporteer het of maak een melding. Dit allemaal natuurlijk op een respectvolle manier. Check ook eens de site www.meldpunt.nl, Bij strafbare feiten kan je altijd bij de politie terecht.

En tegen mensen die online haat spuwen: het is niet cool, leuk of grappig, het is laf, dus doe het niet en #houhetsociaal.

Milou Deelen is journalist. Beeld -
Milou Deelen is journalist.Beeld -

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden