Opinie

Opinie: ‘Zorg is onderbelicht in het klimaatbeleid’

Klimaatverandering is niet meer iets van de toekomst. Wat dat betekent voor de zorg moet dringend worden besproken, stellen ­­Joris Overmeer en Jorinde Westra.

Het terrein van Tata Steel in Velsen-Noord. Het bedrijf geldt als de grootste industriële CO2 -uitstoter van Nederland. Beeld Getty
Het terrein van Tata Steel in Velsen-Noord. Het bedrijf geldt als de grootste industriële CO2 -uitstoter van Nederland.Beeld Getty

Zowel de wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als het toonaangevende medische tijdschrift The Lancet noemt klimaatverandering de grootste bedreiging voor de volksgezondheid wereldwijd. Dat we klimaatverandering moeten voorkomen, is intussen wel duidelijk. Maar dat we ons moeten voorbereiden op de gevolgen voor de volksgezondheid, wordt nog nauwelijks erkend.

Ook in Nederland krijgen wij te maken met gezondheidseffecten van klimaatverandering. Het veranderende klimaat zorgt ervoor dat extreem weer, met hoge temperaturen en hevige regenval, in frequentie en intensiteit toeneemt. Tijdens de hittegolf in 2019 was sprake van flinke oversterfte, in één week overleden vierhonderd mensen meer dan gemiddeld in die periode. Langdurig aanhoudende hitte kan leiden tot uitdroging, oververhitting en levensbedreigende hitteberoertes. De druk op de ziekenhuizen neemt daarom aanzienlijk toe tijdens hittegolven.

Warmer weer leidt ook tot verergering van de luchtvervuiling. Nu al sterven er volgens de European Environment Agency in Nederland jaarlijks meer dan dertienduizend mensen aan de gevolgen van luchtvervuiling. Fijnstof, stikstof en ozon vergroten niet alleen het risico op verschillende longziekten, maar spelen ook een versterkende factor in het ontstaan van hart- en vaatziekten. Door de warmere zomers zal de luchtvervuiling en dus de concentratie fijnstof, stikstof en ozon op warmere dagen toenemen. Dat heeft gevolgen voor de gezondheid.

Nieuwe ziektes

De hogere temperatuur leidt ook tot de intrede van exotische diersoorten die nieuwe ziektes kunnen overbrengen. Zo zal de tijgermug, oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië, steeds beter gedijen in Nederland. Deze mug staat bekend om het overbrengen van gevaarlijke tropische infectieziekten zoals dengue (knokkelkoorts) en chikungunya. Momenteel heeft deze mug zich al gevestigd in grote delen van Zuid-Europa. Ook in Nederland wordt de mug steeds vaker aangetroffen. Maar ook de inheemse eikenprocessierups, die met zijn brandharen klachten veroorzaakt zoals jeuk en huiduitslag, profiteert van het veranderende klimaat. Deze rups houdt van zachte winters en droge hete zomers die zijn groei stimuleren.

Klimaatverandering zorgt voor extra opnames op intensivecareafdelingen en voor over­lijdens. Naast de ziektelast zorgt dit voor een grotere zorgbehoefte en hogere zorgkosten. Dit terwijl de druk op de zorg momenteel al voelbaar is én de vergrijzing steeds verder toeneemt. Het zou onverstandig zijn niet nu al rekening te houden met toekomstige generaties en geen concrete aanpassingen te maken in het huidige zorgsysteem.

Actie ondernemen

Om in Nederland voorbereid te zijn op deze crisis voor de volksgezondheid, moeten we op tijd actie ondernemen. Zo moeten we de impact van klimaatverandering op de Nederlandse gezondheidszorg in kaart brengen; zowel de ziektelast als de zorgcapaciteit en zorgkosten. Deze voorspellingen moeten onderdeel worden van het nationale gezondheid- én klimaatbeleid. Moeten we bijvoorbeeld extra capaciteit creëren op de spoedeisende hulp tijdens hittegolven? En wat betekent het voor de zorg als meer mensen tropische infectieziekten krijgen?

Wij stellen voor deze aanpak in een nieuw preventieakkoord op te nemen. In dat akkoord zouden zowel de effecten van klimaatverandering op volksgezondheid worden benoemd als de maatregelen om die effecten zo goed mogelijk tegen te gaan.

Veel mensen zijn niet bekend met de relatie tussen de gezondheidsrisico’s en klimaatver­andering. Onderwijs is bij bewustwording daarvan essentieel. Daarom zullen klimaatveran­dering, duurzaamheid en hun relatie met gezondheid integraal in het onderwijs moeten worden opgenomen. Zoals The Lancet ook stelt, is het belangrijk te beginnen bij zorgopleidingen als verpleegkunde en geneeskunde. Kennis en bewustwording binnen deze opleidingen leidt tot zorgprofessionals die begrijpen en kunnen uitleggen welk effect klimaatverandering heeft op de gezondheid en welke interventies daarbij nodig zijn, nu en in de toekomst.

Om goed voorbereid te zijn, moeten we in kaart brengen wat klimaatverandering betekent voor de volksgezondheid en de druk op de gezondheidszorg. Net als de klimaatcrisis zijn de bijkomende gezondheidseffecten niet meer iets van de toekomst. Laten we nu actie ondernemen, zodat de huidige én de toekomstige generaties in een gezonde omgeving kunnen opgroeien. We hebben geen tijd te verliezen.

Joris Overmeer
Masterstudent sustainability science, policy and society. Lid van de Public Affairs werkgroep bij de Jonge Klimaatbeweging. Zet zich in om de stem van jongeren te vertegenwoordigen in het klimaatdebat.

Jorinde Westra
Basisarts en masterstudent global health af. Actief bij de Jonge Klimaatbeweging op het thema gezondheid. Heeft als missie om meer bewustwording te creëren over klimaat en gezondheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden