Opinie: ‘Zes jaar Urgendavonnis maakt invoeren Klimaatautoriteit onvermijdelijk’

De Nederlandse regering lijkt maar moeizaam tot een effectief klimaatbeleid te komen. Werner Schouten en Merel Groot pleiten voor een Klimaatautoriteit.

Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, na afloop van de uitspraak van de Hoge Raad in de Urgendazaak.  Beeld Sem van der Wal/ANP
Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, na afloop van de uitspraak van de Hoge Raad in de Urgendazaak.Beeld Sem van der Wal/ANP

In juni was het zes jaar geleden dat stichting Urgenda een historische rechtszaak tegen de staat won. Volgens de rechter moest de CO2 -uitstoot van Nederland in 2020 minimaal met 25 procent zijn gedaald. Nederland komt nu op een teleurstellende 24,5 procent. Als er zelfs na een vonnis van de rechter geen effectief klimaatbeleid komt, wat helpt dan wel? Een onafhankelijke Klimaatautoriteit, zegt de Jonge Klimaatbeweging, die is nodig om onze klimaatdoelen te bewaken.

Je zou zeggen dat een rechterlijke uitspraak een vrij extreme terechtwijzing is, die, zeker door een overheid, serieus wordt genomen. De afgelopen zes jaar laten het tegendeel zien. De regering ging tweemaal in hoger beroep en verloor beide keren. Pas in 2019, 4 jaar na de uitspraak, kwam de regering met extra maatregelen in een poging de 25 procent reductie alsnog te halen.

Dat mislukte, er was zelfs een pandemie voor nodig om enigszins in de buurt te komen. Geen wonder dat Urgenda opnieuw naar de rechter stapt. De overheid is als een luie leerling die de avond van tevoren begint met leren voor een toets, en dan net een 5 haalt door af te kijken.

Jongeren willen geen luie leerling als regering. Ze maken zich zorgen over de toekomst en willen een regering die deze zorgen serieus neemt. Het niet halen van doelen die hoofd moeten bieden aan de grootste crisis van deze tijd, doet niet echt rustig slapen. Maar heeft het zin om boos te worden op de luie leerling? Misschien wel niet. Misschien moeten we kijken naar wat de leerling nodig heeft om wel een voldoende te halen. Ook de overheid wil namelijk de doelen halen, ze heeft ze immers zelf gesteld. Daarom is het hoog tijd dat er een onafhankelijke partij komt die Nederland op koers houdt voor de klimaatdoelen. Dat helpt politici, geeft vertrouwen bij burgers en resulteert in consistent beleid voor de markt.

OMT voor klimaat

Zo’n onafhankelijk partij is de Klimaatautoriteit, een soort OMT voor klimaat. Het is een college van onafhankelijke wetenschappers die de verre klimaatdoelen voor 2050 kan vertalen naar juridisch bindende emissiebudgetten per regeerperiode. De Klimaatautoriteit toetst nieuw kabinetsbeleid vooraf aan deze emissiebudgetten, en daarmee aan de doelen die zijn gesteld. Om binnen de emissiebudgetten te blijven, helpt de Klimaatautoriteit de overheid door pakketten van maatregelen voor te stellen. Tot slot monitort de Klimaatautoriteit de voortgang van het klimaatbeleid.

Het idee van een Klimaatautoriteit is niet nieuw. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid adviseerde al in 2016 voor het instellen van een Klimaatautoriteit. Ook zij zeggen dat het Nederlandse klimaatbeleid te veel gericht is op de korte termijn. In het Verenigd Koninkrijk is in 2008 al een Klimaatautoriteit opgericht. Het Britse Committee on Climate Change is voor een groot deel verantwoordelijk voor de reeds gerealiseerde uitstootreductie van 44 procent ten opzichte van 1990. Cijfers waar we in Nederland slechts van kunnen dromen.

In de goede richting sturen

Het concept van een Klimaatautoriteit werkt omdat wetenschappers kennis van zaken hebben en op afstand van de politiek opereren. Hiermee is de Klimaatautoriteit geïsoleerd van de doorgaans kortzichtige belangen die spelen in lobbyend Nederland. Daarnaast geeft het vertrouwen bij burgers en bedrijven dat de crisis serieus genomen wordt, we ons klimaatbeleid baseren op de laatste wetenschappelijke inzichten en dat de koers niet bij elke nieuwe regering wordt verlegd. Laten we het zien als een soort ‘huiswerkbegeleiding’.

Met de juiste begeleiding kunnen we de luie leerling in de goede richting sturen. Dat geldt voor onze regering ook. Er zit alleen één groot verschil tussen de luie leerling en onze regering, en daarmee gaat deze metafoor mank. Die luie leerling kan nog wel een herkansing doen, of desnoods een jaartje blijven zitten. Met klimaatbeleid hebben we die tijd niet. Elke ton CO2 telt voor de leefbaarheid van onze planeet. Het is daarom de hoogste tijd voor een crisisaanpak met de Klimaatautoriteit als OMT voor klimaat. Als de nieuwe regering hun eigen klimaatdoelen serieus neemt, staat die Klimaatautoriteit straks in het regeerakkoord.

Werner Schouten is voorzitter Jonge Klimaatbeweging. Beeld Judith Jockel
Werner Schouten is voorzitter Jonge Klimaatbeweging.Beeld Judith Jockel
Merel Groot is bestuurslid Jonge Klimaatbeweging. Beeld
Merel Groot is bestuurslid Jonge Klimaatbeweging.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden