Opinie

Opinie: ‘Welke pilgebruiker wil extra risico op trombose als dat vermijdbaar is?’

Risico op trombose is er ook met de anticonceptiepil. Oud-huisarts Dick Bijl stelt dat het tijd wordt dat fabrikanten en autoriteiten eerlijk zijn over de risico’s.

Het communiceren van de risico’s van het gebruik van de anticonceptiepil is niet in goede handen bij de registratieautoriteiten en al helemaal niet bij de producenten.  Beeld Getty Images
Het communiceren van de risico’s van het gebruik van de anticonceptiepil is niet in goede handen bij de registratieautoriteiten en al helemaal niet bij de producenten.Beeld Getty Images

In een opiniestuk in Het Parool van 8 februari jongstleden stelt Faye Schumacher dat vrouwenlichamen nog te vaak voor experimenten worden gebruikt. De aanleiding was het onvoldoende goed onderzochte spiraal Ballerine dat onvoldoende tegen zwangerschap bleek te beschermen.

Ofschoon ik het ermee eens ben dat vrouwenlichamen niet als proeftuin gebruikt mogen worden, is dat mijns inziens niet de kern van het probleem. Het gebeurt namelijk ook met mannenlichamen. Zie de medicijnen tegen prostaatvergroting en voortijdige ejaculatie die ook onvoldoende goed onderzocht zijn.

Het echte probleem is dat medicijnen in de handel mogen worden gebracht terwijl ze onvoldoende zijn onderzocht op werkzaamheid en veiligheid. Als fabrikanten hebben laten zien dat een medicijn statistisch significant beter werkt dan een placebo, dus een rekenkundig effect heeft, mag het in de handel worden gebracht. Of de gebruiker daar iets van merkt of zich er beter door voelt, doet er niet toe.

Ik heb diverse keren betoogd dat als voor antidepressiva klinische relevantie als criterium voor marktintroductie zou gelden, geen enkel antidepressivum wordt toegelaten. Daarnaast worden bijwerkingen onvoldoende voor de marktintroductie onderzocht.

In Nederland kwam de anticonceptiepil begin jaren zestig beschikbaar. Sindsdien zijn we verschillende ‘generaties’ verder. Pillen die zijn doorontwikkeld, met verschillende doses van bijvoorbeeld de stof ethinylestradiol en met andere typen progestagenen. Nogal wat vrouwen maken inmiddels gebruik van de derde en vierde generatie pillen.

Geen afgewogen oordeel

Maandag 26 april was in het tv-programma Radar te zien dat nieuwe anticonceptiepillen van de derde generatie (onder andere Marvelon, Mercilon, Minulet) en van de vierde generatie (Qlaira, Yasmin, Yaz, Zoely) een anderhalf tot twee maal groter risico op veneuze trombose hebben dan de standaardanticonceptiepil, die overigens ook een vergroot risico met zich meebrengt. Het vergrote risico van de nieuwe pillen is al sinds 2009 bekend, onder meer dankzij Nederlands en Deens onderzoek. Toch behoren die nieuwe pillen gewoon tot de standaardanticonceptiemiddelen van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en kunnen ze dus worden voorgeschreven.

In mijn boek Het pillenprobleem vroeg ik mij af waarom vrouwen die pillen van de derde en de vierde generatie zouden willen gebruiken? Hebben zij zich laten verleiden door reclame en marketing? Dat moet haast wel, want de keuze voor de derde- of vierdegeneratiepil berust zeker niet op een afgewogen oordeel over werkzaamheid en bijwerkingen.

Wie zou een extra risico op trombose, embolie of overlijden willen lopen als dat vermijdbaar is? Nog steeds sterven jonge vrouwen of worden vrouwen invalide door anticonceptiepillen met een onnodig risico. Het communiceren van deze risico’s is niet in goede handen bij de registratieautoriteiten en al helemaal niet bij de fabrikanten.

Maar ook bij het NHG gaat het fout. Waarom neemt dat genootschap deze nieuwe pillen nog steeds op in zijn standaardanticonceptiepakket terwijl er goede alternatieven zijn zonder dat risico? Ik vermoed dat het NHG deze keuzes niet kan verdedigen en dat het om die reden die maandagavond niet bij Radar aan tafel zat. Als het dat wel had gedaan, zou het de zaak voor zijn leden, de Nederlandse huisartsen, waarschijnlijk alleen maar erger hebben gemaakt.

Vak apart

De uitspraak ‘Vertrouw uw arts, maar vertrouw niet haar pillen’ is hierop helemaal van toepassing. Pillen zijn hard op weg de derde doodsoorzaak te worden na hart- en vaatziekten en kanker.

Het voorschrijven van medicijnen is een vak apart, waaraan in de opleiding tot arts weinig aandacht wordt besteed. Medicijnen zijn geen snoepjes. Integendeel: onjuist, overmatig, te lang en gecombineerd gebruik van medicijnen leidt tot een groeiend aantal vermijdbare sterfgevallen.

Artsen hebben met het afleggen van de eed van Hippocrates (primum non nocere) beloofd patiënten geen schade te berokkenen. Dit leidende principe is in de geneeskunde naar de achtergrond verschoven en dient veel meer aandacht te krijgen. Gebruikers van medicijnen doen er goed aan zich door onafhankelijke deskundigen te laten informeren.

Dick Bijl is oud-huisarts en epidemioloog en voorheen hoofdredacteur van het Geneesmiddelenbulletin. Beeld
Dick Bijl is oud-huisarts en epidemioloog en voorheen hoofdredacteur van het Geneesmiddelenbulletin.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden