Opinie

Opinie: ‘We moeten ons laten inspireren door Kick Out Zwarte Piet’

Recent werden in Staphorst de veiligheid en de burgerrechten van anti-zwartepietdemonstranten niet gewaarborgd, vindt Reza Kartosen-Wong. Dat is volgens de mediawetenschapper en schrijver geen incident. ‘De echte verdedigers van onze rechtsstaat zijn organisaties als Kick Out Zwarte Piet (KOZP) en politici als Sylvana Simons.’

Reza Kartosen-Wong
Deelnemers van de actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) werden op de afrit van de A28 bij Staphorst door een menigte tegengehouden. Beeld ANP
Deelnemers van de actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) werden op de afrit van de A28 bij Staphorst door een menigte tegengehouden.Beeld ANP

Als doorgesnoven hooligans gingen ze tekeer, de opgefokte prozwartepietactivisten die twee weken geleden een groep burgerrechtenactivisten met veel geweld aanvielen.

Leden en sympathisanten van burgerrechtenorganisatie Kick Out Zwarte Piet (KOZP) waren op weg naar Staphorst, om daar op vreedzame wijze te demonstreren tegen de aanwezigheid van racistische blackface pieten tijdens een Sinterklaasintocht.

Witte mannen

Maar het ultraconservatieve, streng religieuze dorp bereikten ze nooit. Onderweg werden ze opgewacht door hordes geradicaliseerde witte mannen waarvan een aantal hun gezicht zwart had geschminkt. Die belaagden de auto’s van de burgerrechtenactivisten met olie, fakkels en zwaar, illegaal vuurwerk.

Ze trokken auto’s open, bedreigden en intimideerden inzittenden, reden zelfs bewust in op een volle KOZP-bus en bedreigden en bekogelden ook journalisten. Het is een wonder dat er geen zwaargewonden – of erger – vielen. Tot zover de christelijke waarden en normen van deze ‘beschaafde’ Biblebelters.

Noodbevel

Wat meteen opviel: de politie stond erbij en greep niet in, ze liet de strafbare feiten gewoon gebeuren en pakte de geweldplegers niet op. Als kers op de taart voor de prozwartepiethooligans verbood burgemeester Jan ten Kate de vooraf goedgekeurde vreedzame demonstratie in zijn dorp met een noodbevel. Het demonstratierecht van KOZP werd gecanceld; de snelwegterreur werd snel beloond.

Onder de belaagden bevonden zich ook waarnemers van Amnesty International. Amnesty en KOZP deden aangifte van onder meer bedreiging, vernieling en intimidatie door de relschoppers. Een strafrechtelijk onderzoek is inmiddels opgestart.

Controle Alt Delete

In Staphorst werden de veiligheid en de burgerrechten van anti-zwartepietdemonstranten overduidelijk niet gewaarborgd door politie en overheid. Dat is geen incident. Vreedzame antizwartepietdemonstranten worden al jaren geconfronteerd met geweld, intimidatie en bedreiging. Een overzicht van dat geweld op de site van Controle Alt Delete, de burgerrechtenorganisatie die kritisch kijkt naar het handelen van de politie, spreekt boekdelen.

Zo werden antizwartepietdemonstranten in steden als Volendam en Eindhoven door racistische geweldplegers bekogeld met eieren, bierflesjes, rotte vis en wat al niet meer. Onder de daders bevonden zich ook vaders, moeders en grootouders, die soms met hun kind aan de hand tekeer gingen en de vreedzame demonstranten belaagden. Die taferelen doen denken aan de zwarte burgerrechtenactivisten in de VS die in de jaren ’60 door racistische witte Amerikanen werden aangevallen – ook toen keken politieagenten toe en grepen niet in.

Reconstructie

De politie geeft het geweld tegen anti-zwartepietdemonstranten al jaren de ruimte. Dat kan wellicht deels verklaard worden door rechtsradicale en racistische denkbeelden die ook onder politieagenten leven. Zij lijken meer sympathie te hebben voor de radicale prozwartepietactivisten dan voor de vreedzame anti-zwartepietactivisten.

Een reconstructie van de gebeurtenissen in Staphorst in de Volkskrant suggereert dat ook. En dat wordt ook onderschreven door beelden van politieagenten die in 2017 een vriendelijk praatje maakten met zogenoemde Blokkeerfriezen die met gebruik van geweld de levens van weggebruikers in gevaar hadden gebracht.

Veel geweld

Maar misschien nog erger is dat de politie de afgelopen jaren zelf met veel geweld heeft opgetreden tegen antizwartepietdemonstranten. Dat begon al in 2011 toen Jerry Afriyie en Quinsy Gario in Dordrecht hardhandig werden opgepakt toen ze een stil protest hielden en T-shirts droegen met de tekst ‘Zwarte piet is racisme’.

De Ombudsman concludeerde dat het geweld disproportioneel was en dat de politie de mensenrechten van Afriyie en Gario had geschonden. Ook in Gouda en Rotterdam gebruikte de politie veel geweld tegen antizwartepietdemonstranten.

Institutioneel racisme

Het is dus logisch dat BIJ1-leider Sylvana Simons en anderen minister van Veiligheid en Justitie Dilan Yesilgöz daags na ‘Staphorst’ scherp bevroegen over het optreden van politie en overheid rondom antizwartepietdemonstraties.

Simons wees terecht op het patroon van buitensporig geweld en racisme en verwees naar institutioneel racisme binnen de politie. Yesilgöz’ hysterische reactie op de kritiek van Simons was tekenend. In haar taalgebruik leek ze even te vergeten dat ze zich bevond in een Kamerdebat en niet in een fittie op straat.

Olie op het vuur

Yesilgöz’ slappe en late reactie op de geweldplegers in Staphorst sluit aan op eerdere milde reacties van onder andere Mark Rutte op radicale pro-zwartepietactivisten. Deze reacties suggereren dat de schuld ook ligt bij de antizwartepietdemonstranten – ook al maken zij simpelweg gebruik van hun demonstratierecht.

Dat Yesilgöz onlangs nog waarschuwde voor het ‘wokisme’ – wat dat ook moge betekenen – gooit in deze alleen maar olie op het vuur. Met haar anti-democratische retoriek demoniseert ze mensen die strijden voor gelijkwaardigheid en zet ze deze weg als ‘woke’ en een ‘gevaar voor de rechtsstaat’. Dat steunt en motiveert rechtsradicale activisten juist in geweld tegen antizwartepietdemonstranten.

Inspireren

Voor de verdediging van de Nederlandse rechtsstaat hoeven we dus niet aan te kloppen bij politici en bewindspersonen als Yesilgöz en Rutte wiens taak dat juist is. Daarvoor moeten we, ironisch genoeg, onze blik juist wenden naar groepen en individuen die door hen worden gestigmatiseerd, gedelegitimeerd en gedemoniseerd.

We moeten ons laten inspireren door burgerrechtenorganisaties als KOZP en Nederland wordt beter die geweldloos strijden voor gelijkwaardigheid en tegen racisme, en politici als Simons die dat streven vertegenwoordigen in de Tweede Kamer. Zij laten zien hoe te handelen in een democratische rechtsstaat. Zij zijn de echte verdedigers en helden van de Nederlandse rechtsstaat.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden