PlusOpinie

Opinie: ‘Verbied verhoogd eigen risico in zorg: keuze leidt tot meer ongelijkheid’

De basisverzekering is houdbaarder en vooral maatschappelijk aanvaardbaarder als bij de optie van verhoogd eigen risico verboden wordt, schrijft Ludo Grégoire. ‘Wat de één minder bijdraagt, moet een ander meer bijdragen.’

Gezonde mensen (vaak hoger opgeleid, met een hoger inkomen) worden met de keuzemogelijkheid ‘verleid’ juist mínder bij te dragen. Beeld Getty Images
Gezonde mensen (vaak hoger opgeleid, met een hoger inkomen) worden met de keuzemogelijkheid ‘verleid’ juist mínder bij te dragen.Beeld Getty Images

De jaarlijkse stoelendans bij de zorgverzekeringen is weer gestart. Dat euro’sverslindende circus levert nooit zorgwinst op. En ofschoon we in vergelijking met andere landen geen slecht systeem hebben, is er zowel laaghangend als iets hoger hangend fruit. Het hoger hangend fruit is het radicaal kiezen voor ‘zinnige zorg’ als criterium voor verzekerde zorg. Er zijn overtuigende rapporten die stellen dat misschien wel de helft van het huidige zorgbudget ‘verdampt’ in niet-effectieve zorg en bureaucratie. Het komende kabinet moet dit tot speerpunt maken. Niet om te bezuinigen, maar om het maatschappelijk kennelijk aanvaardbare macrobudget voor zorg te gebruiken om de werkdruk te verlagen, de salarissen van verpleegkundigen te verhogen, de wachtlijsten te reduceren en om buffercapaciteit in te richten voor situaties als de huidige pandemie.

Het laaghangende fruit kan na volgend jaar geoogst worden. Door een weeffout in de zorgverzekering te herstellen: de keuzemogelijkheid van een verhoogd eigen risico. Die optie ondermijnt een collectief belang: een zo gezond mogelijke populatie burgers. Gezonde mensen blijken massaal te kiezen voor een verhoogd eigen risico. Een simpele rekensom: het scheelt al snel honderden premie-euro’s per jaar.

Voor het zorgbudget geldt een ijzeren wetmatigheid: wat de één minder bijdraagt, moet een ander meer bijdragen. Gezonde mensen (vaak hoger opgeleid, met een hoger inkomen) worden ‘verleid’ juist mínder bij te dragen. Die individuele calculatie is een weliswaar legale, maar daarom niet minder perverse prikkel tot niet-solidair gedrag. Twee keer voordeel: je bent gezond (geen verdienste) en je betaalt ook nog minder premie (terwijl je die beter kunt betalen). Minder gezonde mensen (‘pech gehad’, maar meestal ook met een lager inkomen) moeten de volle premiemep aanvaarden. Het eigen risico wordt immers altijd opgesoupeerd. Het is mij een raadsel waarom de wetgever zo’n moreel verwerpelijk systeem heeft bedacht. Het zal toch niet bewust ingebakken zijn: de armen armer en de rijken rijker? En dan nog iets: de tactici zijn slim genoeg om het verhoogde eigen risico níét te nemen als ze hogere zorgkosten in een komend jaar verwachten. Legaal maar net zo immoreel als belastingontwijking, want in strijd met de bedoeling van dergelijke wetgeving.

We moeten de zorgverzekering beschouwen zoals we dijken bouwen: iedere Nederlander – ongeacht potentiële wateroverlast – betaalt eerlijk mee. Gezondheidszorg is toch een even cruciaal maatschappelijke belang? De basisverzekering zou houdbaarder, maar vooral maatschappelijk aanvaardbaarder zijn als bij wet de optie van verhoogd eigen risico verboden zou zijn.

De sterkste schouders... weet u nog?

Ludo Grégoire, (oud-bestuurder gezondheidszorg), Leiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden