Opinie

Opinie: ‘Verbeter jeugdwerk, keer de loonpiramide om’

Goede jeugdwerkers maken het verschil, maar ze worden vaak niet op waarde geschat, schrijven Merei Lubbe en Veroni Larsen. ‘Herwaardering is nodig, zodat ze niet overstappen naar managementfuncties.’

Kinderen zijn er de dupe van dat hun belangrijkste hulpverleners het slechtst worden beloond. Beeld Getty Images
Kinderen zijn er de dupe van dat hun belangrijkste hulpverleners het slechtst worden beloond.Beeld Getty Images

Al meer dan twintig jaar doet ons adviesbureau onderzoek naar effectieve manieren van werken in de (jeugd)zorg, re-integratie en het onderwijs. Steeds weer komen we tot dezelfde conclusie: goede mensen in de uitvoering maken het verschil.

Deze mensen zijn schaars, of het nu gaat om leraren, jeugdwerkers of hulpverleners. Goede uitvoerders zijn betrokken, doen aan (zelf)-reflectie én stellen grenzen. Ze kunnen mensen bij elkaar brengen en de hele situatie overzien met een integrale blik. Deze eigenschappen maken het verschil. Ze zijn niet inherent aan een functie, maar aan de invulling ervan.

In onze onderzoeken kwamen we treffende voorbeelden tegen: de begeleider die op zondagavond bereikbaar is via de app en meegaat naar een spannend sollicitatiegesprek. Maar die een jongere ook confronteert met dure nieuwe schoenen van onduidelijke herkomst. De consulent die tegen alle hulpverleners aan tafel durft te zeggen: jullie modderen al jaren door met dit meisje, zonder resultaat, het stopt hier. Waarna de cliënt schoorvoetend zélf stappen gaat zetten, aangemoedigd en ondersteund door diezelfde consulent. Deze mensen werken hard en met hun hart.

Rendement

Het maatschappelijk rendement van effectieve ondersteuning is groot. Vooral als het gaat om de kwetsbare groepen in onze samenleving. Iedere uitkering die we weten te voorkomen door een jongere aan werk te helpen, levert jaarlijks ruim 16.000 euro op. Voorkomen dat een broertje van een crimineel zélf veelpleger wordt, scheelt de maatschappij jaarlijks 100.000 euro. En een vermeden uithuisplaatsing leidt per jaar tot zo’n 60.000 euro minder kosten.

Juist in deze sectoren is er een toename van het aandeel mensen dat niet bezig is met uitvoering, maar met zaken als inkoop, beleid en controle. Pijnlijker is dat de salarissen in zulke organisaties stijgen naarmate het personeel verder van de uitvoering staat. Wil je meer verdienen, dan moet je naar beleid- of management. Mogelijkheden om binnen het eigenlijke werk door te groeien zijn er nauwelijks. Superuitvoerders met een stevige positie en doorzettingsmacht, zoals bijvoorbeeld de stadsmariniers in Rotterdam, zijn een uitzondering. Een (senior)beleids­medewerker ontvangt gemiddeld meer dan anderhalf keer zoveel salaris als zijn collega’s in de uitvoering. Je moet wel heel intrinsiek gemotiveerd zijn om te (blijven) kiezen de uitvoering. Zeker als je veel talent en vaardigheden hebt. Voor de beste leraren, maatschappelijk werkers en klantmanagers geldt dat hun beloning op geen enkele manier in lijn is met hun maatschappelijke waarde.

Piramide

Deze beloningsstructuur van lage salarissen voor uitvoering en hoge salarissen voor het ontwikkelen van beleid, is gebaseerd op een achterhaalde piramide. Vanuit economisch oogpunt moet de waardering voor werk gebaseerd zijn op schaarste. Hoe zeldzamer jouw kennis of vaardigheden, hoe meer werkgevers bereid zijn om ervoor te betalen. In de jaren zestig van de vorige eeuw was slechts 10 procent van de bevolking hoog opgeleid. Iedereen kon in de uitvoering aan de slag, maar bijna niemand kon beleidsmedewerker of directeur worden.

Inmiddels is bijna 40 procent van de bevolking hoger opgeleid, en onder jongeren tussen de 25 en 35 jaar zelfs al 53 procent. In plaats van beleidsmedewerkers zijn goede, effectieve mensen in de uitvoering het schaarse goed geworden, maar dit is nog niet vertaald in de beloning.

Wat we nodig hebben, is een herwaardering van de uitvoering. Dat geldt zowel voor het maatschappelijk aanzien als voor de aantrekkelijkheid van het beroep. Als we willen dat de beste mensen werken in de uitvoering, moet daar een passende beloning tegenover staan. Pas echt aantrekkelijk worden de uitvoerende functies als je er ook kunt doorgroeien en jezelf ontwikkelen. Als je handelingsruimte en verantwoordelijkheid krijgt. Zodat je als werknemer met drive, talent en ambitie niet meer hoeft over te stappen naar beleid of management.

We moeten inzien hoe belangrijk goede mensen in de uitvoering zijn. Begin met het omdraaien van de piramide en geef de uitvoerders de waardering ze verdienen.

Merei Lubbe, partner bij economisch adviesbureau LPBL in Amsterdam. Beeld Helene Wiesenhaan
Merei Lubbe, partner bij economisch adviesbureau LPBL in Amsterdam.Beeld Helene Wiesenhaan
Veroni Larsen, partner bij economisch ­adviesbureau LPBL in ­Amsterdam. Beeld Helene Wiesenhaan Photography
Veroni Larsen, partner bij economisch ­adviesbureau LPBL in ­Amsterdam.Beeld Helene Wiesenhaan Photography
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden