Opinie

Opinie: ‘Veel ziektebehandelingen zijn niet noodzakelijk en maken de zorg onnodig duur’

Onder het mom ‘baat het niet, dan schaadt het niet’ doen we vaak onnodig een beroep op de zorg. Geen wonder dat die dan vastloopt en onbetaalbaar wordt, betoogt Jona van Loenen. We moeten meer behandelingen laten.

Het Parool
null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

De energierekening is flink gestegen. De inflatie zorgt voor een duurder dagelijks brood. Nederlanders hebben steeds meer moeite om rond te komen. En nu gaan de zorgpremies ook nog eens omhoog. Zo hebben 1,4 miljoen mensen ervoor gekozen om van zorgverzekeraar te wisselen, het hoogste aantal in zes jaar. Maar terwijl we allemaal druk bezig zijn met onze eigen rekening, zien we de écht belangrijke ontwikkeling over het hoofd. De premies stijgen, doordat ons zorgsysteem totaal onhoudbaar is.

Het probleem is duidelijk: de zorgvraag en het aanbod zijn niet in balans. Waar het tekort aan zorgpersoneel dit jaar 49.000 medewerkers bedroeg, zal dit over negen jaar meer dan 140.000 zijn. De zorgvraag blijft met een hels kabaal toenemen. Maar de groei van de zorghelden voor wie we niet lang geleden nog applaudisseerden, valt angstvallig stil. En dus komen we met talloze oplossingen. De een spreekt over robotisering, de ander stelt dat immigratie kan zorgen voor de aanwas van kwalitatief personeel. Iedereen is het er grondig over eens dat we met het aanbod iets moeten doen.

Blaasontsteking? Gaat vanzelf over

Dat is tekenend voor de hypergeïndividualiseerde manier van denken in onze maatschappij. Als maximaliserende zorgconsumenten uiten we continu kritiek op het systeem, maar tegelijkertijd kijken we onszelf niet in de bek. Zoals een patiënt die ineens kraakhelder beseft dat het gedaan is als hij op de huidige voet doorgaat, moeten ook wij hoognodig onze manier van denken radicaal omgooien. De oplossing voor onze zorg ligt namelijk niet in allerlei dingen doen, maar zoveel mogelijk dingen laten.

Neem nou die pijnlijke heup, de stekende blaasontsteking of die vervelende buikgriep. Het merendeel van de ziektes heeft een gemeenschappelijke eigenschap: ze gaan vanzelf over. Het is iets wat we intuïtief wel weten, maar na maart 2020 werden we nog eens met de neus op de feiten gedrukt. Alleen al in het eerste halfjaar na het uitbreken van de coronacrisis waren er 891.000 minder doorverwijzingen. Iedereen maakte zich grote zorgen. Maar het overgrote merendeel van deze klachten is zonder problemen overgegaan. Zo bleken die tienduizenden behandelingen waar we vooraf nog zo hard om schreeuwden, achteraf helemaal niet nodig te zijn.

Verdienmodel

Dit is niets nieuws. Al in 2007 kwam een onderzoek uit met de term ‘onzinnige zorg’, waaruit bleek dat van de drieduizend behandelingen die geregeld worden uitgevoerd, van de helft überhaupt niet vaststaat of ze effectief zijn. En alsof dat nog niet ernstig genoeg was, had meer dan 10 procent van de behandelingen zelfs aantoonbaar geen zin. Het is niet zonder reden dat artsen vroeger leerden dat ze voor goede zorg niet de handen uit de mouwen, maar juist in hun eigen jaszakken moesten steken. Want net als bij een korstje op een wond is niets doen en dingen de tijd geven om te herstellen vaak de beste optie.

Het is deze manier van kijken die de afgelopen decennia volledig uit het zicht is geraakt. De zorg is een verdienmodel geworden, waarin het loont zoveel mogelijk te behandelen. En dus grijpen we voortdurend in. Onder het individuele mom ‘baat het niet, dan schaadt het niet’ graven we collectief ons eigen graf. Medische behandelingen die geen zin hebben zijn namelijk allesbehalve onschadelijk. Ze kosten geld. Ze kosten tijd. En ze zorgen ervoor dat er minder ruimte is voor ingrepen die wél noodzakelijk zijn.

Het is de hoogste tijd dat dit besef er komt. Iets doen is misschien beter dan niets doen voor jou, maar niet voor de samenleving. Want baat het jou niet, dan schaadt het de rest zeker.

Jona van Loenen is columnist en manager bij een start-up. Beeld Privebeeld
Jona van Loenen is columnist en manager bij een start-up.Beeld Privebeeld

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden