Opinie

Opinie: ‘Vaccinnationalisme brengt ons nergens, internationale samenwerking wél’

Exportrestricties van coronavaccins zullen schadelijk zijn voor de handelsbelangen van de EU, betoogt Jim van der Sluijs. ‘Vaccinnationalisme heeft geen toekomst.’

Demissionair premier Mark Rutte (links), de Duitse bondskanselier Angela Merkel, Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en de Franse president Emmanuel Macron (rechts).  Beeld AFP
Demissionair premier Mark Rutte (links), de Duitse bondskanselier Angela Merkel, Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en de Franse president Emmanuel Macron (rechts).Beeld AFP

Wat zou Mark Rutte (VVD) vinden van het voorstel van de Europese Commissie om exportrestricties in te voeren vanwege een tekort aan coronavaccins? Als liberaal huivert hij waarschijnlijk als er over handelsbeperkingen gesproken wordt. En terecht: ten tijde van crisis is protectionisme ook niet verstandig. Het versterkt wantrouwen tussen landen en belemmert samenwerking.

Waar we als Europa in de wereld eerst als voorbeeld golden van diepgaande economische samenwerking, beschadigen we nu handelsrelaties vanwege het plan om exportrestricties en dus handelsbarrières op te werpen. Vorige week dreigde de Commissie zelfs met een verbod op export van coronavaccins om te voorkomen dat deze de EU zouden verlaten.

Maar al snel kwam men hierop terug, omdat het de productie in gevaar kon brengen: de ingrediënten voor deze vaccins komen namelijk uit landen die door zo’n verbod geraakt zouden worden. Nu stelt de Commissie voor om alleen in bepaalde gevallen exportrestricties in te voeren. Als landen zoals het Verenigd Koninkrijk niet genoeg coronavaccins aan de EU leveren, wordt de export daarnaartoe eventueel beperkt.

Paniekvoetbal

De onvoorspelbaarheid van zulk beleid zorgt voor een onbetrouwbaar beeld van de EU; zullen toekomstige handelsafspraken in de toekomst nog wel worden nageleefd? Daarnaast bevordert de diplomatie van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op deze manier vaccinnationalisme. De beschikbaarheid van vaccins neemt daarmee wereldwijd af terwijl het wantrouwen tussen landen juist toeneemt.

De restricties die nu op tafel liggen zorgen er bovendien niet voor dat AstraZeneca beter gaat leveren aan de EU. Daarvoor zou de EU de dialoog met bijvoorbeeld het VK op moeten zoeken om samen tot een oplossing met de famaceut te komen. Het VK heeft er namelijk ook baat bij als het vaccineren in de EU voorspoedig verloopt – de twee economieën zijn immers nog altijd met elkaar verbonden. Hetzelfde geldt voor Amerikaanse partners die hopelijk het America first-gedachtegoed definitief hebben uitgezwaaid. Kunnen zij helpen met hun grote vaccinvoorraden?

Dit klinkt misschien naïef nu een pandemie laat zien dat een ieder-voor-zichmentaliteit nog steeds de status quo is. Het paniekvoetbal met potentiële exportrestricties zal ons daarentegen nergens brengen als de economie weer opgebouwd moet worden. Voor herstel zijn we namelijk afhankelijk van de welwillendheid van onze handelspartners.

Samenwerking

Het is daarbij nog naïever om te denken dat handelsbeperkingen onopgemerkt zullen blijven in andere landen waarmee we handel drijven. Er kunnen bijvoorbeeld vraagtekens gezet worden bij de integriteit van Nederland en de EU als handelspartner wanneer onvoorspelbare handelsbarrières werkelijkheid worden. Het huidige gestuntel met eventuele exportrestricties belemmert daarmee toekomstig economisch herstel.

Mark Rutte zou Von der Leyen moeten aansporen om te stoppen met het kortzichtige exportgeknoei. De Commisievoorzitter zou op haar beurt moeten laten zien wat de kracht is van zeventig jaar Europese samenwerking en duidelijke afspraken moeten maken met farmaceuten die niet ten koste gaan van onze relaties met andere landen. Het is essentieel voor de toekomst van Europa als baken van vrijhandel om terug te komen op deze exportrestricties.

Komende weken moet duidelijk worden of er echt restricties komen op de uitvoer van AstraZenecavaccins, maar vaccinnationalisme heeft in ieder geval niet de toekomst. Europese en internationale samenwerking wel; we moeten ook ná deze pandemie nog samen door één deur kunnen.

Jim van der Sluijs, student aan de Universiteit van Edinburgh. Beeld
Jim van der Sluijs, student aan de Universiteit van Edinburgh.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden