PlusOpinie

Opinie: ‘Universiteiten en gemeente: doe iets tegen seksueel geweld onder studenten’

Een ­alarmerend hoog ­percentage van de studenten krijgt te maken met seksueel geweld, laat recent onderzoek zien. ­Universiteiten en de gemeente moeten in actie komen, stelt Nenita La Rose.

Nenita La Rose
Een verkrachting kan enorme impact hebben op de studie­resultaten. 94 procent van de ­studenten weet niet wat de ­procedure is bij melding van verkrachting. Beeld Getty Images
Een verkrachting kan enorme impact hebben op de studie­resultaten. 94 procent van de ­studenten weet niet wat de ­procedure is bij melding van verkrachting.Beeld Getty Images

Met de start van een nieuw academisch jaar stroomt onze stad weer vol met studenten die moeten kunnen rekenen op een veilige studententijd. Tegelijk laat een recent onderzoek in opdracht van Amnesty International zien hoe alarmerend groot het probleem van seksueel geweld onder studenten is. Zo’n 11 procent van de vrouwelijke studenten (en 1 procent van de mannen) heeft seksuele penetratie zonder hun instemming meegemaakt. Verkrachting dus, een grove mensenrechtenschending. Onze gemeente moet samen met onderwijsinstellingen in onze stad meer doen om dit probleem te bestrijden.

Seksueel geweld en verkrachting zijn een zeer ernstig en omvangrijk probleem in Nederland, dat vooral vrouwen en meisjes treft. Niet verwonderlijk, want ze hangen nauw samen met structurele machtsongelijkheid, diepgewortelde stereotyperingen en onjuiste beeldvorming over verkrachting. Een verkrachter is meestal niet een onbekende man uit de bosjes die het slachtoffer met veel geweld overmeestert. Meestal gaat het om een bekende. Uit opinie­onderzoek blijkt nota bene dat veel slachtoffers zichzelf de schuld geven als ze zich niet of onvoldoende hebben verzet.

Geen verantwoordelijkheid

De huidige Nederlandse strafwet draagt hieraan bij, want nog steeds is er volgens de wet alleen sprake van verkrachting als dwang be­wezen kan worden, bijvoorbeeld door geweld of bedreiging. Terwijl een groot deel van de slachtoffers bevriest, een natuurlijk overlevingsmechanisme, en dus geen dwang kan bewijzen. Dit is bovendien in strijd met mensenrechtenverdragen zoals het Verdrag van Istanboel, waarin niet het bewijs van dwang ­centraal staat, maar het ontbreken van instemming (‘consent’).

Het blijkt dat slechts een klein deel van de slachtoffers een verkrachting meldt; nog minder slachtoffers doen aangifte en het aantal vervolgingen en veroordelingen is marginaal. Amnesty analyseerde de rechtspraak in verkrachtingszaken, en daaruit blijkt dat er in de huidige wet geen verantwoordelijkheid is om actief te onderzoeken of de ander instemt met seks. Zoals een vrouw die een verkrachting meemaakte aan Amnesty vertelde: ‘In de huidige wet is victim blaming vastgelegd, omdat de vraag naar het verzet van het slachtoffer centraal staat.’

Wetsvoorstel

Het kabinet diende gelukkig dit voorjaar een wetsvoorstel in waarmee alle vormen van onvrijwillige seks als verkrachting worden opgenomen in de wet. De nadruk komt te liggen op de verantwoordelijkheid om bij de ander te checken of die ook seks met jou wil. De instemming moet vrijwillig worden gegeven en ­voortvloeien uit de vrije wil. Het zogenaamde ­‘consent’-beginsel (wederzijdse instemming) lijkt hiermee een wettelijke basis te krijgen.

De noodzaak om de wet in lijn te brengen met mensenrechten en de aanhoudende zorgelijke geluiden en ervaringen van slachtoffers, waren aanleiding voor Amnesty Internationals campagne Let’s Talk About YES. Naast aanpassing van de wet, beoogt deze campagne de bewustwording te vergroten over wederzijdse instemming bij seks. Op dit moment richt de campagne zich specifiek op het hoger onderwijs, omdat studenten in het recente Amnesty-onderzoek aangeven nauwelijks te weten waar zij bij hun onderwijsinstelling hulp kunnen zoeken als ze met seksueel geweld te maken krijgen. Van de studenten weet 94 procent niet wat de procedure is van de hogeschool of universiteit wanneer iemand melding maakt van verkrachting.

‘Ik heb geen idee bij wie ik mijn verhaal kwijt zou kunnen, dus ik denk dat ik er uiteindelijk voor zou kiezen om het niet te melden op mijn hogeschool. Gewoon omdat ik niet weet waar, en niet tegen iedereen het verhaal zou willen vertellen,’ schrijft een student in het onderzoek. Een ander: ‘Ik heb eigenlijk nog nooit informatie gehad/gezien over hulp na verkrachting, dus ik denk ook niet dat ze er erg mee bezig zijn op mijn universiteit.’

Amnesty-manifest

Verkrachting gebeurt meestal buiten de instelling, in de vrije tijd of in het uitgaansleven. Toch moeten onderwijsinstellingen verantwoordelijkheid nemen door een onveilig leer­klimaat, ook buiten de deuren van de instellingen, tegen te gaan. Het kan immers een enorme impact hebben op de studieresultaten van een slachtoffer.

In universiteitsstad Rotterdam wordt al erkend dat de studententijd kan uitlopen op een nachtmerrie. Daar adviseerde de gemeenteraad dat het gemeentebestuur een regisserende en begeleidende rol neemt in het beteugelen van dit gevaar. Tijd om ook in Amsterdam tot concrete actie over te gaan. Want ons gemeentebestuur heeft samen met de Amsterdamse universiteiten, hogescholen, mbo-instellingen en studentenorganisaties een gezamenlijke verantwoordelijkheid om deze gevaarlijke cultuur van grensoverschrijdend gedrag aan te pakken.

De gemeente moet samenwerking en uitwisseling faciliteren tussen de instellingen en relevante lokale partners met expertise op het gebied van preventie en ondersteuning. Help als gemeente studentenverenigingen met toegankelijke informatieverstrekking voor het organiseren van workshops of beleidsadvies met betrekking tot meldingsprocedures. En onderzoek mogelijke samenwerking met andere gemeenten en ministeries op dit gebied.

Een eerste stap voor de hoger onderwijsinstellingen is ondertekening van het Amnesty­manifest tegen seksueel geweld, waarmee zij zich committeren aan concrete stappen om seksueel geweld tegen te gaan.

De VU heeft als eerste Nederlandse universiteit net getekend, een goede eerste stap. Tijd voor betere bescherming tegen seksueel geweld en meer steun aan de slachtoffers. Tijd voor hulp en nazorg, maar ook voor preventie voor de huidige generatie studerende jongvolwassenen.

Nenita La Rose, Gemeenteraadslid PvdA Amsterdam, Voorzitter Nederlandse Vrouwen Raad, Bestuurslid Amnesty International. Beeld -
Nenita La Rose, Gemeenteraadslid PvdA Amsterdam, Voorzitter Nederlandse Vrouwen Raad, Bestuurslid Amnesty International.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden