Opinie

Opinie: ‘Tweede Kamer moet er alles aan doen inclusiviteit te behouden’

Er zijn meer vrouwen verkozen dan in 2017. Zahra Runderkamp en Liza Mügge hopen de komende vier jaar dan ook op een ‘gendersensitieve Tweede Kamer’.

Volgens Liza Mügge en Zahra Runderkamp moet er in de politiek meer rekening worden gehouden met álle genders. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Volgens Liza Mügge en Zahra Runderkamp moet er in de politiek meer rekening worden gehouden met álle genders.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Gender en seksisme waren grote thema’s in de verkiezingscampagnes. Dit is geen toeval. Vrouwen hebben weliswaar gelijke politieke rechten, maar zeker (nog) geen gelijke politieke kansen. De stortvloed aan onlinehaat waarmee vrouwelijke kandidaten kampen, of de ­verontrustende berichten dat vrouwelijke ministers in de ministerraad vaker worden onderbroken dan hun mannelijke collega’s laten dat nog eens zien.

Vrouwelijke lijsttrekkers en ministers van verschillende partijen spraken zich hier expliciet over uit de laatste weken. Ze appelleren aan een breed gedragen maatschappelijk ongenoegen over gebrekkige diversiteit op invloedrijke posities, binnen en buiten de politiek. Een inter­sectionele vrouwenbeweging is springlevend en laat zich horen. Dat dit effectief is, blijkt uit de voorlopige verkiezingsuitslagen. Er zijn meer vrouwen verkozen dan in 2017.

Uitstroom in politiek

De instroom van meer vrouwen naar de politiek is belangrijk. Gendergelijkheid is niet alleen een kwestie van sociale rechtvaardigheid. De kwaliteit van het politieke proces gaat omhoog. Zo is in gemengde teams de kans groter dat er nieuwe onderwerpen en perspectieven worden ingebracht die anders over het hoofd worden gezien.

Maar om te zorgen dat het aandeel vrouwen in de toekomst blijft stijgen tot in ieder geval 50 procent op alle niveaus, moet talent ook behouden worden. Hier knelt het. Hoewel er veel aandacht is voor maatregelen om de instroom van vrouwen op topposities te bevorderen – zoals bijvoorbeeld de instelling van het 30 procent quotum voor de Raad van Commissarissen van beursgenoteerde bedrijven – is er te weinig aandacht voor de uitstroom.

‘Leegloop’

Het aandeel vrouwen in de Tweede Kamer daalde de afgelopen vier jaar van 36 procent naar 31 procent. Het Parlementair Documentatie Centrum biedt inzicht in de vertrekkende Kamerleden van de afgelopen parlementaire periodes. Deze periode kende de hoogste uitval onder Kamerleden ooit. Reden voor RTL Nieuws om van ‘leegloop’ te spreken. Een aantal Kamerleden stroomde door en verliet de Tweede Kamer om minister (13), Eerste Kamerlid (1), gedeputeerde (2), burgemeester (3) of wethouder (6) te worden, of voor een internationale politieke functie (2).

Wat zorgen baart, zijn de 16 Kamerleden (5 vrouwen en 11 mannen) die uitvielen om persoonlijke- of gezondheidsredenen. Meer aandacht voor het belang van het behouden van politiek talent is hoe dan ook belangrijk, maar essentieel om de uitval van vrouwelijke politici de komende vier jaar te voorkomen. Zonder verandering in de werkwijze van het parlement en een cultuurverandering, kunnen we ook de komende periode veel uitval verwachten.

Harde cultuur

Een voorbeeld is Monica de Boer (D66), die moeite had met de harde politieke cultuur. Ze schreef in haar afscheidsbrief dat het ‘niet altijd op waardering kan rekenen als je je kwetsbaar opstelt’. Of Nine Kooiman (SP), zij werd moeder toen ze in de Tweede Kamer zat en kon dat lastig combineren: “Ik merk dat ik de balans tussen het moederschap en het Kamerlidmaatschap moeilijk kan vinden en daardoor niet het Kamerlid kan zijn wat ik graag zou willen zijn.” Als Jacinda Ardern het moederschap kan combineren met haar baan als premier van Nieuw-Zeeland, dan mag dat voor Nederlandse Kamerleden geen obstakel zijn.

Hoe moet het dan wel? Als het doel is dat Kamerleden een termijn voltooien, is aandacht voor de voorwaarden van het ambt essentieel. Mogelijk kan de nieuwe gedragscode voor Tweede Kamerleden die binnenkort ingaat, verbetering brengen. Maar om echt stappen te zetten, die zich in het bijzonder richten op het verbeteren van gelijke kansen voor alle volksvertegenwoordigers, kunnen we inspiratie putten uit internationale studies – van onder andere de Interparlementaire Unie – naar ‘gendersensitieve parlementen’.

Zorgtaken

Dat is een parlement dat wat betreft samenstelling, structuren, processen en resultaten rekening houdt met de realiteit, belangen en behoeften van alle genders. Gendersensitiviteit beslaat zowel het interne als het externe gerichte parlementaire werk, zoals de samenstelling van commissies, informele omgangsvormen, bevorderen van gendergelijkheid én reageren op de realiteit van het leven van Tweede Kamerleden – ook wat betreft zorgtaken.

De Tweede Kamer heeft een voorbeeldfunctie wat betreft inclusie. De studies, voorbeelden en stappenplannen liggen er. In het Verenigd Koninkrijk en andere landen zijn op basis daarvan al stappen gezet. Nu Nederland nog.

Liza Mügge is universitair hoofddocent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Beeld Eigen foto
Liza Mügge is universitair hoofddocent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam.Beeld Eigen foto
Zahra Runderkamp is promovenda politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Beeld Eigen foto
Zahra Runderkamp is promovenda politicologie aan de Universiteit van Amsterdam.Beeld Eigen foto
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden