Opinie

Opinie: ‘Terugkeer naar onveilig Syrië is een waanidee’

De PVV wil Syriërs in Nederland terugsturen naar hun land van herkomst. Fernande van Tets legt dit programmapunt uit de verkiezingscampagne naast wat terugkeerders naar Syrië te wachten staat.

Grote delen van de stad Idlib zijn tijdens de Syrische oorlog verwoest. Beeld Anadolu Agency via Getty Images
Grote delen van de stad Idlib zijn tijdens de Syrische oorlog verwoest.Beeld Anadolu Agency via Getty Images

Het is natuurlijk een schreeuw om aandacht, dat voorstel op pagina 8 van het verkiezingsprogramma van de PVV. Aandacht die dit voorstel eigenlijk niet verdient, omdat de gedachte dat Syriërs terug naar huis kunnen een waanidee is. Syrië is namelijk niet veilig.

Ik heb dat zelf ondervonden toen ik in 2018-2019 in Damascus werkte voor de Verenigde Naties. De laatste gebieden rond de hoofdstad werden door bombardementen en uithongering terugveroverd door de troepen van president Bashar al-Assad. Juist in die terugveroverde gebieden, die sommige Nederlandse politici graag aanduiden als ‘veilig’ – en waarvan er nu veel meer zijn – ging het aantal arrestaties omhoog.

Ik werd talloze keren benaderd door Syriërs van wie geliefden waren meegenomen bij een controlepost, en sindsdien onvindbaar zijn. Nog steeds is onduidelijk waar meer dan 100.000 Syriërs zijn. Ze verdwijnen in een doolhof van gevangenissen, waar martelingen tot de orde van de dag behoren. Nederland heeft nota bene zelf vorig jaar een aanklacht tegen Syrië ingediend vanwege schending van een internationaal verdrag tegen marteling.

Ontheemden

Het is dan ook geen wonder dat noch de Verenigde Naties, noch de Europese Unie de tijd rijp acht voor terugkeer naar Syrië. Naast de kans op arrestatie en geweld, noemt de EU de gedwongen dienstplicht en discriminatie bij toegang tot huisvesting, grond en eigendom. Mensen mogen niet altijd terug naar de plek waar ze vandaan kwamen, zelfs als hun huis er nog staat. Veel gebieden die in puin liggen worden herontwikkeld, wat in de praktijk betekent dat de nieuwe woningen die gebouwd worden onbetaalbaar zijn voor de oude bewoners. Terugkeerders zal een leven als ontheemde te wachten staan, in een land met haperende elektriciteit, tekorten aan brood en benzine, weinig werk en nog minder toekomstperspectief. En in angst voor de staat.

De Syrische president ziet maar wat graag vluchtelingen terugkeren. Voor hem zou dat een vorm van internationale erkenning zijn dat hij de opstand in zijn land heeft weten neer te slaan. Terugkerende dienstplichtigen zijn een bron van nieuwe troepen voor zijn verzwakte leger. En hij hoopt op geld; de terugkeerkwestie is voor hem onlosmakelijk verbonden met financiële steun voor de wederopbouw van het land dat hij zelf heeft verwoest.

Maar let op, niet iedereen is welkom. Vanuit Libanon wordt sinds 2018 vrijwillige terugkeer geregeld, in samenspraak met de Syrische regering. Hoewel Libanon meer dan een miljoen Syriërs herbergt, gaven tot nog toe slechts enkele duizenden van hen zich op. De Syrische veiligheidsinstanties beslissen wie terug mag komen. Twintig procent van de aanvragen uit Libanon is geweigerd. Syriërs die oorspronkelijk uit gebieden komen waar de oppositie tegen Assad erg sterk was, zijn allemaal afgewezen. Dat sluit aan op de beruchte uitspraak van generaal Jamal Al-Hassan, hoofd van een van de Syrische veiligheidsdiensten: “Een Syrië met tien miljoen betrouwbare, gehoorzame mensen is beter dan een Syrië met dertig miljoen vandalen.”

Mortuarium

Terugkeer vereist dus verregaande samenwerking met de Syrische regering, maar Nederland heeft in 2012 de diplomatieke banden met Damascus verbroken. De PVV stelde zelf in 2019 dat het herstellen van diplomatieke betrekkingen geen goed idee was omdat president Assad het land geen stabiliteit kan brengen. “Hij brengt de stabiliteit van het mortuarium,” aldus PVV-Kamerlid Raymond de Roon destijds. Krap een jaar later wil de partij Syriërs terugsturen naar dat mortuarium.

Maar niet alleen de PVV wil Syriërs terugsturen. Ook de fractieleider van Forum voor Democratie alsmede enkele Kamerleden van de SGP, VVD en het CDA hebben gezegd dat Syriërs op de korte termijn terug zouden moeten kunnen keren. Er zijn inmiddels 105.000 Syriërs in Nederland, van wie 80 procent zegt zich hier thuis te voelen. Laten we er bij de stembus voor zorgen dat dat terecht is.

Fernande van Tets. Journalist, schrijver van het boek Vier Seizoenen in Damascus. Verslag van een land in oorlog.
  Beeld
Fernande van Tets. Journalist, schrijver van het boek Vier Seizoenen in Damascus. Verslag van een land in oorlog.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden