Opinie

Opinie: ‘Technologie hoort ook thuis op de formatietafel’

Tijdens de verkiezingscampagnes ging het over het klimaat, integratie en het coronavirus. Niet over technologie en digitalisering, tot onvrede van Kees Verhoeven en Rudy van Belkom.

Technologie heeft enorme maatschappelijke impact maar politieke partijen hebben geen samenhangende visie erop.  Beeld Getty Images/iStockphoto
Technologie heeft enorme maatschappelijke impact maar politieke partijen hebben geen samenhangende visie erop.Beeld Getty Images/iStockphoto

Stel je voor, Geert Wilders stapt het podium op en vraagt: “Willen jullie in deze stad, en in Nederland, meer of minder robots?” Hoe geloofwaardig is het dan dat het publiek vervolgens scandeert: “Minder, minder, minder.” Behoorlijk ongeloofwaardig.

Toch zou deze afweging bij een onderwerp als technologie niet alleen veel minder kwetsend zijn, maar ook veel relevanter. Problemen als de toeslagenaffaire en het GGD-datalek maken schrijnend duidelijk dat technologie enorme impact heeft op onze samenleving. Die schadelijke impact is een maatschappelijk probleem en daarmee een politiek probleem.

Geen sexy onderwerp

Technologie als politiek onderwerp staat nog in de kinderschoenen. Dit blijkt niet alleen uit de beperkte ICT-kennis van politici en de gebrekkige aandacht in partijprogramma’s. Ook in politieke discussies speelt het geen significante rol. In het debat over de toeslagenaffaire ging het voornamelijk over de bestuurlijke fouten, terwijl de rol van het algoritme van het geautomatiseerde risicoselectiesysteem grotendeels werd genegeerd. Erger nog, politici lijken niet van hun fouten te leren. Door de onlangs aangenomen Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS) ligt een nieuwe toeslagenaffaire op de loer. Door de nieuwe wet kunnen publieke en private organisaties samenwerkingen aangaan om gegevens met elkaar te delen. Opnieuw onder het mom van fraudebestrijding. En opnieuw zonder al te veel tegenspraak. De kans is dan ook klein dat technologie als serieus onderwerp op de formatietafel komt te liggen.

Om je als partij op dit onderwerp te profileren, moet je je hoofd boven het maaiveld durven uitsteken. Met name de problemen en de fouten trekken de aandacht, weet ook minister Ferd Grapperhaus (CDA) inmiddels door zijn voornemen encryptie af te zwakken. Technologie is bovendien integraal onderdeel van andere domeinen, zoals onderwijs en zorg. Dat maakt het voor politici een lastig behapbaar en niet erg sexy onderwerp.

Ook in de samenleving is er in verhouding weinig aandacht voor de impact van technologie. Emoties lopen nu eenmaal niet zo hoog op als bij onderwerpen als klimaat en integratie. De invloed van technologie lijken we schouderophalend te accepteren. Net zoals we de algemene voorwaarden van mobiele applicaties accepteren, zonder deze daadwerkelijk te lezen. Techgiganten worden aan de lopende band aangeklaagd en bijna dagelijks komen schandalen aan het licht. Toch stappen we niet zomaar over. Temeer omdat diezelfde techbedrijven dit natuurlijk niet gemakkelijk maken.

Technologie is niet links of rechts

Als de samenleving de schouders ophaalt, waarom zouden politieke partijen dan hun nek uitsteken? Bij de meeste politieke partijen ontbreekt het aan een partijbreed gedragen visie, waardoor techstandpunten onsamenhangend zijn. Dit maakt partijen lastig in te delen op het politieke spectrum. Er is daarbij niet zoiets als links of rechts technologiebeleid. Zo wil Forum voor Democratie er alles aan doen om digitale discriminatie tegen te gaan. En uitgerekend 50Plus wil stemmen met DigiD in de toekomst mogelijk maken.

Het assenkruis dat het Kieskompas hanteert om partijen en kiezers in te delen is niet toepasbaar voor technologie. Uit analyses van de Technologie Kieswijzer blijkt dat er andere tegenstellingen zijn dan links en rechts, en conservatief en progressief. Het gaat veel meer over een nationale versus internationale aanpak en een marktgerichte versus overheidsgerichte aanpak. Wij roepen alle partijen op om tech-onderwerpen mee te nemen naar de formatietafel. Want de vraag of we meer of minder technologie willen, is relevanter dan ooit.

Kees Verhoeven, voormalig Tweede Kamerlid (D66) en tech-expert. Beeld
Kees Verhoeven, voormalig Tweede Kamerlid (D66) en tech-expert.
Rudy van Belkom, onderzoeker, verbonden aan Stichting Toekomstbeeld der Techniek.
 Beeld
Rudy van Belkom, onderzoeker, verbonden aan Stichting Toekomstbeeld der Techniek.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden