Opinie: ‘Stel producenten van kauwgom en sigaretten aansprakelijk voor vervuiling’

Hoe komen we van die sigarettenfilters en kauwgomplakkaten op straat af? Strenge handhaving zoals in Singapore gaat niet werken, denkt Ludo Grégoire. Hij ziet een betere oplossing.

Ludo Grégoire

In alle binnensteden van Nederland – en zeker in Amsterdam – is het te zien: kauwgomresten en sigarettenfilters op en tussen het plaveisel. Met name in straten en op pleinen waar veel voetgangersverkeer is. Het zijn grote straatvervuilers die een ‘duurzaam’ smerig straatbeeld geven. Uitgespuugde kauwgomresten verworden tot platgetrapte vieze plakkaten. Vooral rond putten en vuilnisbakken doordat ze er meer náást dan ín belanden. Beide restanten ontsnappen aan de gemeentelijke straatschoonmakers; sigarettenfilters zitten veegvast tussen de straatklinkers geklemd, kauwgom plakt ongelofelijk sterk.

Een peuk valt na tien tot vijftien jaar uiteen in schadelijke microplastics Beeld Getty Images
Een peuk valt na tien tot vijftien jaar uiteen in schadelijke microplasticsBeeld Getty Images

Zowel kauwgom als sigarettenfilters zijn extreem slecht biologisch afbreekbaar en daardoor wordt de hoeveelheid restanten alleen maar groter. Volgens wetenschappelijke schattingen komen niet minder dan twee van de drie peuken in onze omgeving terecht. Sigarettenfilters bestaan uit acrylacetaat, een kunststof die zo traag afbreekt dat er pas na tien tot vijftien jaar schijnbaar niks meer van over is. Schijnbaar, want het is niet echt ‘vergaan’, het is afgebroken tot microplastics. Je kan het dus niet meer zien, maar het richt nog steeds schade in de natuur aan. Kauwgom breekt nog slechter af. Naar schatting duurt het 25 jaar voordat de resten verdwenen zijn. En alweer: schijnbaar. In veel kauwgom zitten synthetische polymeren. En ook bij de afbraak daarvan komen microplastics in de natuur.

De voor de hand liggende oplossing voor dit probleem – de consument gooit het afval in een prullenbak – gaat niet werken. In Singapore overigens wel, maar daar wordt al vanaf de jaren tachtig actief en met hoge boetes gehandhaafd. We kunnen er kort over zijn: dat gaat in Nederland niet gebeuren. ‘Statiegeld’ op sigarettenfilters en kauwgomresten is al evenmin realistisch. De vervuilers aanspreken? Slechte ervaringen helaas. Het gebrek aan innerlijke beschaving om kauwgom en peuken níet op het plaveisel te gooien, blijkt veelal gekoppeld aan een kwaaie blik en een kort lontje: ‘Bemoei je met je eigen zaken!’ De openbare ruimte wordt kennelijk als minder eigen beschouwd dan bijvoorbeeld de tuin, laat staan de huiskamer.

Maar er is een oplossing die wél werkt. Waarom worden de producenten van dit afval niet aansprakelijk gesteld? Wanneer een wettelijke eis wordt gesteld dat dit afval in de natuur binnen een maand biologisch volledig afgebroken moet zijn, op straffe van een verbod op het in het verkeer brengen ervan, zal het snel opgelost zijn. Dergelijke wetgeving is juridisch uitstekend te motiveren. De huidige schade aan de natuur, aan het straatbeeld en de kosten van de gemeentelijke schoonmaakdiensten, van de waterzuivering en van de rioolreiniging worden momenteel immers simpelweg afgewenteld op de samenleving. Hier ligt een eenvoudige en schone taak voor onze regering.

Ludo Grégoire, Leiden (voormalig Amsterdammer)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden