Opinie

Opinie: ‘Sta leerlingen toe hun thuistaal op school te gebruiken, dat bevordert de prestaties’

Op school worden kinderen vaak ontmoedigd hun 'thuistaal’ te spreken. Zonde, vinden raadsleden Simion Blom, Tirza de Fockert en Numan Yilmaz. Meertaligheid in het onderwijs draagt volgens hen bij aan kansengelijkheid en het welbevinden van meertalige kinderen in onze stad.

Simion Blom en Tirza de Fockert en Numan Yilmaz
Het aanleren van een tweede taal bouwt voort op de eerste taal. Beeld Getty Images
Het aanleren van een tweede taal bouwt voort op de eerste taal.Beeld Getty Images

Stel je voor, het is ouderdag op school. Docenten en ouders overleggen over de ontwikkeling van de kinderen in de klas. Het eentalige Nederlandssprekende kind wordt beoordeeld als uiterst taalvaardig. Tegen de ouders wordt verteld dat het kind zich uitstekend ontwikkelt. Het jongetje dat vloeiend Papiamento spreekt, wordt bestempeld als kind met taal- en onderwijsachterstand, omdat hij in het Nederlands ‘de’ en ‘het’ verwisselt. Zijn ouders krijgen het advies thuis alleen Nederlands te spreken. En dat terwijl het inzetten van de thuistaal juist de taalvaardigheid in het Nederlands kan versterken.

Als raadsleden horen wij tal van zulke verhalen in onze stad. Leerlingen die meertalig zijn (met uitzondering van Engels, Duits en Frans) worden ontmoedigd om de thuistaal te spreken, op school en thuis. Nog te vaak bestaat de opvatting dat kinderen met een andere moedertaal dan het Nederlands het beste de thuistaal naar achteren kunnen drukken. Het zou de Nederlandse taalbeheersing negatief beïnvloeden. Het spreken van een andere taal dan het Nederlands is op de meeste scholen verboden: kinderen en ouders krijgen er een standje voor.

Betere interactie met de ouders

Het is goedbedoeld, maar wetenschappelijk achterhaald. In onze samenleving is het ook beïnvloed door het politieke discours: een andere taal spreken zou de integratie in de weg staan. Echter, deze opstelling staat juist kansengelijkheid en de ontwikkeling van het kind in de weg. Tevens belemmert het een goede interactie tussen ouder en kind, wat juist zo fundamenteel is voor goede leerprestaties.

Vaardigheden zoals rekenen en conclusies trekken zijn taalonafhankelijk. Dat wil zeggen dat als een Arabisch sprekend kind de vaardigheden zou leren in het Arabisch, die vaardigheden makkelijk overdraagbaar zijn in het Nederlands. Daarnaast bouwt het aanleren van een tweede taal voort op de eerste taal. Ze worden gelijktijdig in de hersenen gebruikt. Het bevordert de hersenontwikkeling op vele manieren: je wordt er eigenlijk slimmer van en het bevordert onderwijsprestaties en kansengelijkheid. De thuistaal een nuttige positie geven in het onderwijs is dus van groot belang, ook voor de taalontwikkeling in het Nederlands. Niet voor niets pleiten taal- en onderwijskundigen al jaren voor de toelating van thuistalen in het onderwijs.

Het faciliteren van meertaligheid gebeurt al op een aantal scholen in Nederland, zoals de Sint Janschool in Amsterdam, Floralaan in Eindhoven en De Dubbeldekker in Hilversum. Nederlands blijft de voertaal op deze taalvriendelijke scholen. Kinderen worden aangemoedigd hun thuistaal te gebruiken om de lesstof tot zich te nemen. Dat kan zijn door lessen in de thuistaal aan te bieden of door het spreken van de thuistaal tijdens de les toe te laten.

Uit onderzoek naar deze scholen bleek dat er hierdoor sprake was van minder schooluitval, betere leerprestaties en meer zelfvertrouwen. Ook bevordert het het onderlinge begrip en de wederzijdse interesse tussen kinderen met verschillende achtergronden. Het zorgt voor verbinding en dus integratie. Maar bovenal versterkt het juist de centrale rol van het Nederlands en de goede beheersing daarvan.

Visie op meertaligheid

Meer dan een kwart van de Amsterdammers is meertalig. De vooronderstellingen rond meertaligheid moeten we doorbreken door een dialoog te voeren over de taalkundige inzichten en door te leren van scholen die laten zien dat de onderwijskwaliteit verbetert. Onderwijsorganisaties zoals Rutu Foundation proberen al decennialang het bewustzijn te vergroten. En met succes: steeds meer scholen dopen zich officieel om tot een ‘Taalvriendelijke School’. In onder andere De Balie en de Nieuwe Liefde zijn gesprekken gaande waar experts en ervaringsdeskundigen hun waardevolle visie en ervaring delen.

Wij hopen meertaligheid een onderdeel van het onderwijs te maken om een veilige leeromgeving te creëren waar iedere leerling de ruimte heeft om zichzelf te ontplooien.

Met het verspreiden van deze kijk op meertaligheid kunnen we voorkomen dat leerlingen ongemotiveerd raken en onterecht met het stempel achterstand worden bestempeld. Wij pleiten er daarom voor dat de gemeente een visie op meertaligheid ontwikkelt waarin zij het belang van meertaligheid erkent en scholen actief aanmoedigt om taalvriendelijk onderwijs te geven. Scholen moeten leerlingen niet alleen zien op basis van hun Nederlands taal, maar aandacht hebben voor de volledige meertalige persoon die zij zijn.

Raadsleden Simion Blom en Tirza de Fockert (GroenLinks Amsterdam) en Numan Yilmaz (Denk)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden