Opinie

Opinie: ‘Reputatie Gouden Koets is ten onrechte beschadigd’

Het Amsterdam Museum wil weten wat er met de Gouden Koets moet gebeuren. Siep de Haan is duidelijk: gewoon blijven gebruiken.

Het omstreden rechter (boven) en het linker paneel van de Gouden Koets. Met name om het linkerpaneel is veel te doen omdat dit schaamteloos naar het Nederlandse slavernijverleden zou verwijzen. Beeld RV
Het omstreden rechter (boven) en het linker paneel van de Gouden Koets. Met name om het linkerpaneel is veel te doen omdat dit schaamteloos naar het Nederlandse slavernijverleden zou verwijzen.Beeld RV

In het Amsterdam Museum staat tot en met 27 februari 2022 een tentoonstelling over de Gouden Koets, het cadeau van de stad Amsterdam aan Koningin Wilhelmina, nadat zij in 1898 de troon had bestegen. Na de uitermate kostbare restauratie die ruim vijf jaar in beslag heeft genomen, is het koninklijke rijtuig teruggekeerd naar de stad.

De centrale vraag van de tentoonstelling is of dit historisch interessante cadeau definitief wordt teruggegeven aan de stad of dat de ­koning erin zal blijven rijden. Deze vraag is geformuleerd naar aanleiding van ophef over het zijpaneel van de koets, dat sporen van het Neder­landse slavernijverleden zou laten zien. Het imago van de koets is hierdoor zwaar beschadigd, maar is dat wel terecht?

Het Amsterdam Museum wil de koets letterlijk en figuurlijk aan alle kanten bespreken. Het prachtige rijtuig lijkt wel ‘woke’ verklaard en beschimpt.

Dat de koets echt een voorbeeld is van een fout slavernijverleden lijkt bij nadere inspectie veel te kort door de bocht. Historici verklaren namelijk dat het paneel aan de zijkant van de koets niets van doen heeft met slavernij, maar alles met de verering van de Nederlandse Maagd, die het Nederlandse gemenebest representeert.

In Nederland zijn op veel meer plekken standbeelden en afbeeldingen te zien van de Nederlandse Maagd en van stedenmaagden, de verpersoonlijking van een stad. De Stedenmaagd Amsterdam is bijvoorbeeld te vinden in de Burgerzaal van het Paleis op de Dam.

Op het prachtig uitgevoerde paneel van de koninklijke koets staan zowel allochtone als autochtone personen afgebeeld, kinderen en volwassenen. Ze bieden elkaar tijdens de verering van de Nederlandse Maagd geschenken aan, afkomstig uit Oost- en West-Indië en uit Nederland. Nergens staan mensen in kettingen of in gevangenschap afgebeeld, wel staan op het schilderij een belangrijke Indische vorst en enkele Indische hoogwaardigheidsbekleders afgebeeld, die alle eerbetoon krijgen toegewuifd. Kortom, er lijkt geen werkelijk valide reden om dit paneel besmet te verklaren.

Geen allure

Ik begin medelijden te krijgen met de Nederlandse koning die onder de laatste kabinetten steeds meer van zijn mystiek en symboliek lijkt kwijt te raken. En dan zou nu ook de Gouden Koets in de mottenballen moeten.

Maar Prinsjesdag met een koning in een personenauto heeft geen allure. Een koets heeft dat wel. Zeker deze koets die door de burgers van Amsterdam aan de overgrootmoeder van de koning cadeau werd gedaan.

We mogen best trots zijn op de eigen identiteit en ons culturele erfgoed. Uit de westerse cultuur komen belangrijke normen en waarden voort, zoals de vrijheid van meningsuiting, vrijheid van kunst, van gender en vooral om te mogen zijn wie je wilt zijn. Dat geldt ook voor de koning en zijn koets.

Siep de Haan, docent voortgezet onderwijs en ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Beeld Femke Boermans
Siep de Haan, docent voortgezet onderwijs en ridder in de Orde van Oranje-Nassau.Beeld Femke Boermans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden