Opinie

Opinie: ‘Overheid onderschat gevaar superbacteriën’

De coronapandemie lijkt redelijk onder controle op dit moment. Tijd voor minister Kuipers om zich te richten op een ander groot medisch probleem, vindt Jim van der Sluijs. Hij zou graag zien dat de overheid meer aandacht had voor antibioticaresistentie en gevaarlijke ‘superbacteriën’.

Het Parool
Wereldwijd zijn ruim 1 miljoen doden te wijten aan onbehandelbare bacteriële infecties, volgens cijfers gepubliceerd in wetenschappelijke vakblad The Lancet. Beeld Getty Images
Wereldwijd zijn ruim 1 miljoen doden te wijten aan onbehandelbare bacteriële infecties, volgens cijfers gepubliceerd in wetenschappelijke vakblad The Lancet.Beeld Getty Images

Nu de coronapandemie geacht wordt zich schuil te houden, mag minister Kuipers van Volksgezondheid zich bezighouden met de volgende pandemie: antibioticaresistentie. Recente cijfers, gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke vakblad The Lancet, lieten zien dat er wereldwijd meer dan 1 miljoen doden te wijten zijn aan onbehandelbare bacteriële infecties. Ter vergelijking: dat zijn meer sterfgevallen dan te wijten aan hiv en aids of malaria, twee andere voortdurende én bekendere pandemieën.

Malariamuggen mogen dan niet in Nederland voorkomen – resistente ‘superbacteriën’ die niet aan landsgrenzen gebonden zijn er wel. Dezelfde onderschatting die eerder gemaakt werd met het coronavirus, dreigt. Overmatig gebruik van antibiotica wordt gezien als de voornaamste veroorzaker van superbacteriën. Een antibioticakuurtje tegen een verkoudheid is in veel landen ook niet ongewoon.

Alleen werken antibiotica niet tegen verkoudheidsvirussen, maar tegen bacteriën. Een bacteriële longontsteking of bloedvergiftiging veroorzaakt door resistente bacteriën kan daardoor levensgevaarlijk worden en iedereen treffen, van jong tot oud.

Farmaceutische industrie

Nederland staat samen met de Scandinavische landen gelukkig bekend als het braafste jongetje van de klas met betrekking tot het gebruik van antibiotica. Helaas beschermt deze positie ons niet tegen de import van resistente bacteriën uit landen die bekendstaan als grootgebruikers, zoals de Verenigde Staten, India of Turkije.

Het is daarnaast naïef om te denken dat landen waar veel antibiotica gebruikt worden, vanzelf zullen minderen. Antibiotica zijn tenslotte nog altijd wondermiddelen die een kuchje of keelpijn ogenschijnlijk als sneeuw voor de zon laten verdwijnen, kippen harder doen groeien en koeien meer melk laten produceren. Belangrijke factoren in landen waar de bevolking snel toeneemt en gevoed moet worden.

Nieuwe soorten antibiotica tegen superbacteriën verschijnen bovendien nauwelijks op de markt; de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen is duur en de financiële prikkel ontbreekt voor de farmaceutische industrie. De kosten van een antibioticapil zijn vergelijkbaar met die van paracetamol.

Een ommekeer is nu gelukkig gaande in het Verenigd Koninkrijk, waar voortaan een abonnementsmodel op het gebruik van antibiotica à la Netflix wordt gehanteerd. Zo’n model geeft financiële garanties aan farmaceutische bedrijven, waardoor de afzet wordt losgekoppeld van de winstgevendheid en investeren in nieuwe antibiotica weer tot de mogelijkheden behoort.

Koploper

Nederland zou het tweede land ter wereld moeten worden dat dit abonnementsmodel volgt. Niet omdat onze afzetmarkt zo groot is, integendeel, het zal juist laten zien dat het mogelijk is een collectief tegen resistente bacteriën te vormen in een land met een geprivatiseerd zorgstelsel. Hopelijk schept dit een precedent voor andere landen, om te laten zien dat antibioticaresistentie urgent is en om stelselmatige wijzigingen vraagt in onze omgang met geneesmiddelen.

Desondanks is het onwaarschijnlijk dat Nederland samen met het VK koploper wordt in de strijd tegen antibioticaresistentie. Althans, dat blijkt uit het recent gepresenteerde plan van minister Kuipers om ons voor te bereiden op toekomstige pandemieën. Dit plan is namelijk niet doeltreffend. Het heeft als doel om alles wat tijdens de coronapandemie misging te verbeteren, denk aan bron- en contactonderzoek en een voorraad van medische producten.

Zo’n aanpak is begrijpelijk voor een volgende coronagolf. De pandemie van resistente bacteriën komt echter op ons af als een razende stoomtrein en vraagt om een andere handelswijze om deze af te remmen. De manier waarop we farmaceuten voor antibiotica betalen is daar één van.

Hopelijk heeft de minister de daadkracht om met stelselmatige wijzigingen te komen en het VK te volgen in het antibiotica-abonnementsmodel, om zo de ontwikkeling van broodnodige nieuwe antibiotica te stimuleren. Het zou daarnaast echt daadkrachtig zijn als de minister zich als medicus ook inspant om andere landen ervan te overtuigen dit model over te nemen. Dit zal namelijk mensenlevens redden en ons behoeden voor onbehandelbare bacteriële infecties.

Jim van der Sluijs, Student Biomedische Wetenschappen aan de Universiteit van Edinburgh

Jim van der Sluijs. Beeld
Jim van der Sluijs.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden