Opinie

Opinie: ‘Ov dat niet toegankelijk is voor mensen met een beperking schendt recht op gelijke behandeling’

Overheden en ov-bedrijven hebben afgesproken dat in 2040 het openbaar vervoer voor iedereen volledig toegankelijk zal zijn, maar in 2016 was in een VN-verdrag afgesproken dat dat in 2030 zou zijn. Niets minder dan een schending van de mensenrechten, vinden Sandra van der Meer en Jadi Hertog.

Het Parool
Een vrouw in haar rolstoel wacht op Rotterdam Centraal op de volgende trein. Beeld Hans van Rhoon/ANP
Een vrouw in haar rolstoel wacht op Rotterdam Centraal op de volgende trein.Beeld Hans van Rhoon/ANP

De kranten waren er opvallend stil over, maar afgelopen zaterdag was het de Dag van de Rechten van de Mens. Op die dag in 1948 werd de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aangenomen door de Verenigde Naties. Dit is dat verdrag dat onze vrijheid van meningsuiting waarborgt, stelt dat alle mensen vrij en gelijkwaardig worden geboren en ervoor zorgt dat je onschuldig bent tot het tegendeel is bewezen. Best wel een belangrijke dus. Vanzelfsprekend denkt men niet direct aan Nederland als wordt gesproken over een land waarin mensenrechten worden geschonden. Alhoewel. Die vanzelfsprekendheid blijkt niet voor iedereen even sterk te gelden.

Schending van mensenrechten

In 2016 ratificeerde Nederland het VN-verdrag voor mensen met een beperking. Hierin stond eigenlijk niets nieuws, want het is een uitwerking van de al bestaande mensenrechten. Zoals het recht op gelijke behandeling, zelfstandig leven en vervoersmogelijkheden.

Waarom het is geschreven, ondanks dat er niks nieuws in stond? Omdat mensen met een beperking in onze maatschappij niet automatisch toegang hebben tot de bestaande mensenrechten. In andere woorden, de rechten van mensen met een beperking zijn niet vanzelfsprekend.

Neem dat recht op vervoersmogelijkheden, een vereiste om vol mee te kunnen doen aan de maatschappij (nog zo’n mensenrecht!). De afgelopen maanden klonken alom geluiden dat reizen met het openbaar vervoer voor mensen met een beperking ondoenlijk is. Een gebrek aan informatie betekent dat mensen in een rolstoel soms pas bij aankomst op een station weten of ze door de poortjes kunnen. Is het brede poortje kapot, dan kunnen ze direct terug naar huis.

Mensen geven aan te moeten doorreizen naar volgende haltes op een traject, omdat geen informatie was gegeven over een kapotte lift op hun eindbestemming. Personeelstekorten en bezuinigingen hebben gezorgd voor een gebrek aan reisassistentie waardoor mensen niet zelfstandig een intercity in kunnen. Daarbij, het telefonisch aanvragen van deze reisassistentie (tot zover de enige manier om dit te doen) kampt met wachttijden van meer dan een uur.

Bestuursakkoord Toegankelijkheid Openbaar Vervoer

Er wonen in Nederland twee miljoen mensen met een beperking die de ontoegankelijkheid van ons openbaar vervoer dagelijks meemaken. Deze verhalen over ontoegankelijk vervoer zijn dus niet nieuw. De voornaamste reden dat deze stem nu wel in de krant verschijnt is een nieuw bestuursakkoord dat in november dit jaar werd getekend: het Bestuursakkoord Toegankelijkheid Openbaar Vervoer.

In dit akkoord maakte het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, samen met regionale bestuurders, ov-bedrijven en ProRail, afspraken die ertoe moeten leiden dat in 2040 het openbaar vervoer volledig toegankelijk is voor iedereen. Dit lijkt een stap in de goede richting, totdat je bedenkt dat bij de implementatie van bovengenoemd VN-verdrag voor mensen met een beperking was afgesproken dat alle stations in 2030 al toegankelijk zouden zijn.

Gebrek aan daadkracht

Dit gebrek aan daadkracht is niet verwonderlijk wanneer je bedenkt dat mensen met een beperking nauwelijks worden betrokken bij de besluitvorming die hen direct raakt. Mensen redeneren vanuit hun eigen ervaring. Als jij nooit eerder naast een onfris ruikende toilet bent geplaatst omdat je de trappen in de intercity niet af kunt met je rolstoel, is het begrijpelijk dat dit niet het eerste is waar je aan denkt bij het ontwerpen van een nieuwe trein. Het is daarentegen onbegrijpelijk dat men zich niet bewust is van de heel voor de hand liggende oplossing die hier schuilt: laat mensen mét deze ervaring meebeslissen over de oplossingen.

Het is schokkend, maar ook in Nederland worden mensenrechten geschonden. Werkend aan een oplossing raadde het College voor de Rechten van de Mens twee jaar geleden al aan dat mensen met een beperking niet alleen hun mening kunnen geven, maar ook instemmingsrecht krijgen op toegankelijkheidsbeleid. Met nog drie weken te gaan in 2022 is het hoog tijd dat dit daadwerkelijk gebeurt. Hopelijk is 10 december 2023 dan een feestje voor de rechten van álle mensen.

Jadi Hertog en Sandra van der Meer  Beeld
Jadi Hertog en Sandra van der Meer

Jadi Hertog (21, woont in Purmerend) studeert bèta-gamma met een major antropologie aan de Universiteit van Amsterdam en is werkzaam bij de ASVA Studentenvakbond.

Sandra van der Meer (25, woont in Utrecht) studeert forensische biologie aan de Universiteit van Amsterdam en was anderhalf jaar jongerenexpert duurzame mobiliteit voor de Jonge Klimaatbeweging.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden