Opinie

Opinie: ‘Orthodoxe opstelling staat effectieve aanpak covid in de weg’

De aanpak van Covid-19 sorteert te weinig effect, stelt Peter van Bergeijk. Het is daarom hoog tijd dat we oude ethische beperkingen loslaten en eindelijk eens leren slimmer te zijn dan het virus.

Peter van Bergeijk
null Beeld EPA
Beeld EPA

Beleidsmakers in Nederland houden vast aan het oude en vertrouwde. Ze baseren zich op de ethiek en ervaringen van voor het uitbreken van de coronapandemie. Ze zien daardoor niet goed wat er aan de hand is en worden elke keer weer verrast door het coronavirus. Om corona eronder te krijgen, moeten we naar onorthodoxe methoden durven grijpen. We moeten eindelijk eens leren slimmer te zijn dan het virus.

Ongevaccineerden overhalen met drang en dwang blijkt niet goed te lukken. De toepaste ezelpsychologie leert dat als de stok niet werkt, we het met de wortel moeten proberen. Uit recent onderzoek in Zweden blijkt dat een vaccinatievergoeding mensen metterdaad overhaalt zich te laten vaccineren. Een vaccinatievergoeding van bijvoorbeeld vijf tientjes kan mensen werken.

Zo’n maatregel is vooral aantrekkelijk aan de onderkant van de samenleving (daar is de vaccinatiegraad laag). Kostenefficiënt, want de kosten van uitval en ziekenhuisopname zijn veel hoger. We doen dit intussen niet, omdat we het onethisch vinden. Maar is het ethisch om een instrument niet in te zetten als het wel zou bijdragen aan het verminderen van de druk op de zorg?

Een andere onorthodoxe oplossing is het per direct bijvaccineren van degenen die het vaccin van Janssen of AstraZeneca hebben gekregen. Hier volstaat een halve dosis Moderna, en de winst is dat de beschermingsgraad van 65 naar 95 procent groeit. Het vaccineren van 10 ongevaccineerden met Moderna kost 20 doses. Daarvoor geef je 40 boosters, wat per saldo meer bescherming oplevert. De boosters werken bovendien direct waar het prikken van ongevaccineerden pas na een maand effect heeft.

Ook hier staat de medische ethiek in de weg. We moeten met de kwetsbaarsten beginnen, dus de oudsten, maar daar gelden allerhande belemmeringen (zoals het verkrijgen van toestemming als de patiënt die zelf niet kan geven). En intussen staat een grote groep bereidwilligen klaar die per direct kunnen worden bijgeprikt.

Er zijn nog veel meer faciliteiten die we niet gebruiken. Er is bijvoorbeeld al een kwart eeuw een calamiteitenhospitaal in Utrecht en tijdens de eerste golf van de pandemie werden in rap tempo noodhospitalen uit de grond gestampt (Rotterdam Ahoy en het Mecc in Maastricht). De geldende orthodoxie verhindert om voor corona categorale ziekenhuizen aan te wijzen.

Deze week oefent de zorg voor het eerst met code zwart. Dat lijkt op een nieuwe fase, maar feitelijk leven we al lang onder een code diepdonkergrijs waarin beslissingen van patiënten en dokters leiden tot het uitstellen en zelfs afzien van zorg die we belangrijk vonden en nog steeds zouden moeten vinden. We moeten onze oude ethiek durven loslaten.
Peter van Bergeijk (auteur van De volgende pandemie en hoogleraar economie), Nieuw Vennep

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden