Opinie

Opinie: ‘Nee wethouder Rijxman, het is niet aan u om te beoordelen of een reis met de staatssecretaris een privézaak is’

De integriteitskwestie rond wethouder Shula Rijxman sleept te lang voort, vindt oud-wethouder Geert Dales. Volgens hem is het tijd dat de gemeenteraad optreedt.

Geert Dales
Wethouder Shula Rijxman had privécontacten met de hoogste ambtenaar van het ministerie van OCW en met staatssecretaris Sander Dekker.   Beeld Jakob van Vliet
Wethouder Shula Rijxman had privécontacten met de hoogste ambtenaar van het ministerie van OCW en met staatssecretaris Sander Dekker.Beeld Jakob van Vliet

Als wethouder Personeel en Organisatie ontsloeg ik in 2001 het toenmalig hoofd van het Bureau Integriteit van de gemeente Amsterdam. Uit telefoontaps was gebleken dat hij vriendschappelijke betrekkingen onderhield met de omstreden taxibaas Dick Grijpink, naar wie een strafrechtelijk onderzoek liep. Niet de vriendschap, maar het nalaten er melding van te maken was het probleem. Een hooggeplaatste ambtenaar die niet inziet dat in zo’n gevoelige zaak totale transparantie geboden is, kan beter een andere baan zoeken.

Aan die kwestie moest ik denken toen bekend werd dat Shula Rijxman, sinds een paar maanden wethouder Zorg e.a. van Amsterdam, in haar vorige functie als bestuursvoorzitter van de NPO privécontacten had met de hoogste ambtenaar van het ministerie dat de NPO financiert en ook met de staatssecretaris die er politiek verantwoordelijk voor was. En die daarover, ondanks de evidente schijn van belangenverstrengeling, zweeg, tot het dankzij de BNR-podcast Koster & Van Dijk niet langer te verzwijgen viel.

Waarna het circus begon van niet willen antwoorden op vragen, ontkennen en afzwakken. En dan niet door de wethouder zelf, maar via een woordvoerder. Die bracht de boodschap dat een publiek persoon nu eenmaal veel mensen ontmoet waaruit talloze vriendschappen ontstaan, en dat die persoon daar geen registers van kan aanleggen. Anders gezegd: ik maak zelf wel uit wanneer een gevoelig privécontact gemeld moet worden.

Hotelkamer

Nee wethouder, het is niet aan u om te beoordelen of het delen van een hotelkamer met de topambtenaar van OCW en een vakantiereis met de staatssecretaris en diens en uw partner naar Israël een privézaak is waar niemand wat mee te maken heeft. Niet alleen omdat de gedragscode voor NPO-bestuurders transparantie voorschrijft, maar vooral omdat u vanuit uw eigen integriteitsbesef had moeten aanvoelen dat u over deze relaties openheid had moeten betrachten, ook als gedragscodes dat niet expliciet eisen. Als u dat niet snapt heeft u niets te zoeken op het Amsterdamse bestuurderspluche, zoals de chef van het integriteitsbureau ook niet thuishoorde op die stoel.

De nieuwe kwesties-Rijxman gingen rollen toen zij inmiddels wethouder van Amsterdam was. Dan zijn de Amsterdamse normen maatgevend. Dat zij bij haar aantreden niet is doorgezaagd over haar leugenachtige ontkennen van D66-sympathieën gedurende het NPO-bestuursvoorzitterschap was een teken aan de wand. ‘Strontvervelend’ vond ze het om als D66’er gezien te worden toen ze NPO-baas was. Niet veel later was ze wethouder voor die partij.

Alleen een serviele gemeenteraad accepteert zulk gehuichel. Dat de Amsterdamse raad daarna ook niet volop is aangeslagen op de nieuwe verzwegen feiten, die inmiddels onderwerp zijn van onderzoek door de Auditdienst Rijk en het Commissariaat voor de Media, is een schandaal. Snapt die raad niet dat integer handelen staat of valt met elkaar aanspreken en handelend optreden als er ook maar de minste twijfel is?

Gedragscodes

Ik weet waarover ik praat, want de eerste gedragscodes voor het college van B&W en de gemeenteraad zijn opgesteld onder mijn bestuurlijke verantwoordelijkheid. Elkaar scherp houden was en is de essentie. ‘Integriteit is een gezamenlijk belang dat de hele organisatie en het hele bestuur in al zijn geledingen aangaat. Een integriteitsbeleid dat alleen op papier bestaat is slechts een dode letter’, zeggen de codes. Passief toekijken is dus een integriteitsschending op zich. Hopelijk dringt dit door tot de leden van de Amsterdamse gemeenteraad en de coalitiepartijen.

Van alle halve of verdraaide verhalen die Shula Rijxman in haar nog maar korte wethoudersbestaan heeft opgehangen blijft er eentje het meest hangen: de legitimatie die zij gaf aan haar vakantiereis naar Israël met staatssecretaris Sander Dekker. Ze had hem Yad Vashem laten zien. Het was dus geen ordinaire strandvakantie. ‘Witwassen’ noemde oud Cidi-directeur Esther Voet dat: misbruik van je joodse identiteit om privévertier een functioneel karakter te geven. Gezeten op het wethouderspluche middenin het meest beladen deel van Amsterdam. Waar wacht de raad nog op?

Geert Dales was van 2000 tot 2004 wethouder voor de VVD in Amsterdam. Beeld Marijn Scheeres
Geert Dales was van 2000 tot 2004 wethouder voor de VVD in Amsterdam.Beeld Marijn Scheeres

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden