PlusOpinie

Opinie: ‘Nederland, spreek de navo aan op het uitbannen van kernwapens’

Deze maand is het 71 jaar geleden dat er voor het eerst kernwapens werden gebruikt, met desastreuze gevolgen. Jan Hoekema pleit voor een regeerakkoord dat afstevent op een kernwapenvrije wereld.

De Atoombomkoepel in Hiroshima, begin deze maand tijdens de herdenking van de bomaanval. Het is een van de weinige gebouwen in de Japanse stad die overeind zijn blijven staan na de explosie.  Beeld AFP
De Atoombomkoepel in Hiroshima, begin deze maand tijdens de herdenking van de bomaanval. Het is een van de weinige gebouwen in de Japanse stad die overeind zijn blijven staan na de explosie.Beeld AFP

Deze maand stonden we weer stil bij het eerste gebruik van kernwapens in Hiroshima en Nagasaki in 1945. De verschrikkelijke gevolgen daarvan zijn al generaties lang bekend. Met vele duizenden kernwapens in de arsenalen van de kernwapenstaten en een paar andere landen zijn de risico’s dat ze opnieuw gebruikt zullen worden niet denkbeeldig.

Toch lijkt het erop dat we ons er stilzwijgend bij neerleggen. Ze zijn er immers al zo lang en ach, ze zijn toch nooit meer gebruikt? Het inzetten van kernwapens was toch eenmalig en goed voor het afdwingen van vrede met Japan? Over dat laatste kunnen we, met veel historici, twisten, maar het eerste argument raakt in elk geval kant noch wal. Het wordt tijd dat de kernwapens de wereld uit gaan, en ook Nederland heeft daar een rol in te spelen.

Het enorme belang van het opruimen van alle kernwapens is enerzijds politiek en anderzijds een kwestie van veiligheid. In de loop van de tijd zijn er veel kernproeven gedaan, met schadelijke effecten voor omwonenden. Frans-Polynesië is een veel genoemd voorbeeld, maar er zijn talrijke bijna-ongelukken geweest met kernwapens. Men herinnert zich de foto van de Amerikaanse ex-president Trump met de nucleaire doos op tafel in zijn golfresort Mar-a-Lago. Natuurlijk, er gaan meer stappen aan vooraf voor de VS kernwapens af zou vuren, toch waren we deze decennia vaak dicht bij een nucleaire catastrofe.

Nucleaire arsenalen

De vijf grote kernwapenlanden staan bovendien niet stil met hun modernisering van de nucleaire arsenalen, wat zorgwekkend genoeg de drempel voor de inzet van kernwapens verder verlaagt. De verbeterde betrekkingen tussen Moskou en Washington zijn een klein lichtpuntje, maar nemen de zorgen geenszins weg, want met name in een paar volatiele regio’s zijn kernwapens dicht bij inzet geweest of werd daar in elk geval mee gedreigd. Denk aan de Korea’s, het Midden-Oosten, Iran.

Het probleem is dat dit, anders dan bij de grote klimaatproblematiek, lijkt voor te komen uit een gebrek aan handelingsperspectief. Een uiterst verontrustend bericht over smeltende ijskappen op Groenland leidt tot veel aandacht, discussie, en een nog groter gevoel van urgentie. Uit dat gevoel ontstonden bijvoorbeeld de Europese Green Deal en het Nederlandse Klimaatakkoord.

Toch is er ook wat betreft het opruimen van kernwapens een begin van een oplossing, ook voor Nederland. In het komende regeerakkoord moet aandacht komen voor de houding jegens kernwapens. Het vorige kabinet sprak in het Regeerakkoord 2017 heldere taal over het streven naar een kernwapenvrije wereld. Het zou een misser zijn als het kabinet dit keer niet een stapje verder durft te gaan.

Mijn voorstel: beëindig zo snel mogelijk en in goed overleg met de VS de resterende Nederlandse kernwapentaak. Die taak, op basis waarvan Amerikaanse kernwapens op Europees grondgebied worden gehouden, is achterhaald. De nieuwe wapens komen eraan. Een goed moment dus om de vliegbasis Volkel van kernwapens te ontdoen.

En laat Nederland daarnaast in internationaal en Navoverband een stevige discussie op gang brengen over een alternatief voor de politieke en militaire strategie van nucleaire afschrikking. Die is buitengewoon gevaarlijk en ouderwets. Dat kan en moet anders.

Ambitieus maar haalbaar

Ook wordt het tijd dat in de Navo een nieuw gesprek op gang komt over het Verbodsverdrag op kernwapens, uit januari van dit jaar. Nederland onderhandelde daarover mee, maar mocht niet tekenen. Nederland kan wel met andere Navolanden als waarnemer meedoen aan de eerste bijeenkomst over het verdrag in januari 2022. In diezelfde maand is de toetsing van het nu 50-jarige Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens, het Non-proliferatieverdrag. Een verdrag vol onvolkomenheden, vooral bij de vereiste nucleaire ontwapening, maar momenteel nog altijd het beste dat we hebben om ons op te beroepen.

Het is, kortom, een ambitieuze agenda voor Nederland, maar een haalbare. Al moeten we wel eerst af van het te gemakkelijke idee dat dit een probleem uit 1945 is, of dat de inzet van kernwapens eens maar nooit weer geweest zal zijn. Dat is geenszins zeker. Nederland, word wakker zet in op een kernwapenvrije wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden