Opinie

Opinie: ‘Misbruik van stagiairs moet stoppen’

Stagiairs worden vaak ingezet als ‘normale’ werkkrachten waar vooral de werkgever van profiteert. Simon van Teutem en Bas van Weegberg pleiten voor verandering.

Stagiairs aan het werk de hotelkeuken. Beeld ANP
Stagiairs aan het werk de hotelkeuken.Beeld ANP

We hebben in Nederland een groot stageprobleem: jongeren worden massaal ingezet als werkkrachten zonder eerlijke beloning. Dat is niet alleen onrechtvaardig voor stagiairs, maar maakt het voor starters ook onmogelijk om aan een baan te komen. De covidpandemie zal, net als de financiële crisis van 2008, dit morsige muurtje van de arbeidsmarkt verder afbreken, tenzij het volgende kabinet er direct tegen in actie komt.

Een absurd verhaal van een kennis, laten we hem Rob noemen, gaf het startschot voor dit stuk. Rob liep stage bij een bedrijf dat twintig mensen in dienst had. Het verdienmodel van dat bedrijf leunt zwaar op stagiairs die behandeld worden als werknemers: zij verrichten maar liefst de helft van de arbeid.

De jongeren ontvingen voor hun de facto fulltimebaan een schamele 250 euro per maand. Toen de coronatijd aanbrak en Robs afdelingsmanager werd ontslagen, nam Rob die rol over, uiteraard nog steeds als stagiair en met de bijbehorende vergoeding.

Dubbeltje en een dropveter

Dit verschijnsel blijft helaas niet beperkt tot het ‘handige’ bureautje waar Rob een paar maanden rondliep. Zo kreeg het Meldpunt Stagemisbruik in Zorg & Welzijn van vakcentrale FNV vorig jaar binnen twee maanden meer dan tweeduizend meldingen. Maar liefst 80 procent van de stagiairs die zich meldden, zei werk te doen van een volwaardige collega. Ook in andere bedrijfstakken is het raak. Zo berichtte Vrij Nederland in 2019 over een organisatie waar ruim een kwart van het totale team uit stagiairs bestond.

Dat stagiairs ‘normaal’ werk uitvoeren en daar dan maar een dubbeltje en een dropveter mee verdienen is onrechtvaardig; bij gelijk werk hoort gelijk loon. Daarnaast verdringen spotgoedkope stagiairs starters van de arbeidsmarkt. Want waarom zou je als ondernemer een afgestudeerde werknemer in dienst nemen als je voor dezelfde prijs tien stagiairs kunt krijgen?

Dit probleem zwelt aan in recessies: in de nasleep van de financiële crisis zag de jongerentak van vakcentrale FNV stagemisbruik toenemen. Onderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) wees uit dat de helft van de stagiairs uit de proef ervoer dat zij een werkplek innamen van een betaalde werknemer. Dat kan niet de bedoeling zijn.

Hoog tijd iets te doen aan het grijze gebied dat leidt tot stagemisbruik. Maar hoe? De wet is duidelijk: een stagiair mag niet een gewone werknemer vervangen zonder daarvoor minimumloon te krijgen, en het leerproces moet centraal staan. Die wet wordt alleen niet nageleefd. Het lastige is dat de Inspectie SZW sterk afhankelijk is van meldingen om in te kunnen grijpen. En dat gebeurt zelden; stagiairs zijn geen verklikkers. Zij hopen een vaste baan te scoren of zijn van hun stagebedrijf afhankelijk voor een cijfer.

Verplichte vergoeding

Een meldingsplicht voor stage-afhankelijke bedrijven is daarom een goed begin. Als meer dan een bepaald percentage, laten we zeggen 20, van het totaal aantal arbeidsuren gemaakt wordt door stagiairs, dient de werkgever dit te melden. Zo komen de rotte appels, die bovendien voor oneerlijke concurrentie zorgen, sneller bij de inspectie in beeld en kan zij de excessen snel en effectief aanpakken.

Daarnaast moeten we ons afvragen of een verplichte stagevergoeding deel kan zijn van de oplossing. Of een stagiair iets krijgt, hangt, tenzij er iets in de cao is geregeld, puur af van de welwillendheid van een werkgever. Bovendien worden onbetaalde stagiairs niet centraal geregistreerd, waardoor zij niet in beeld zijn. Een verplichte stagevergoeding maakt daar een einde aan en versterkt de positie van stagiairs. Het is daarbij wel belangrijk dat er voldoende stageplekken overblijven, maar zo’n maatregel verdient op z’n minst nader onderzoek.

Het volgende kabinet moet het stageprobleem onmiddellijk aanpakken. Zowel stagiairs als starters op de arbeidsmarkt verdienen niets minder dan dat. Een nieuw sociaal contract mag geen ruimte bieden om jongeren uit te knijpen.

Simon van Teutem

Politiek commentator en student filosofie, politicologie en economie aan de Universiteit van Oxford.

Bas van Weegberg

Voorzitter FNV Young & United.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden