Opinie

Opinie: ‘Maak duidelijk dat de windmolens er sowieso gaan komen’

Juist omdát het vage plannen betreft over iets ingrijpends dat misschien gaat gebeuren, heeft Amsterdam haar eigen weerstand georganiseerd in het dossier over windmolens, schrijft lector psychologie Reint Jan Renes in deze ingezonden brief.  

De windmolens van het windpark Krammer.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
De windmolens van het windpark Krammer.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De afgelopen tijd is in Amsterdam en omgeving onrust ontstaan onder bewoners over de bouw van windmolens. Op IJburg hebben duizenden bewoners een protest­petitie getekend en in Weesp heeft onenigheid binnen de eigen partij als een selffulfilling prophecy (‘Zie je wel: er is geen draagvlak’) zelfs geleid tot het opstappen van een GroenLinkse wethouder. 

Hoe komt het toch dat er zoveel protest is, terwijl de gemeente benadrukt dat het alleen nog maar om ‘zoekgebieden’ gaat en er nog helemaal geen concrete plannen zijn? Het klinkt tegenstrijdig, maar juist omdát het vage plannen betreft over iets ingrijpends dat misschien gaat gebeuren, heeft de stad haar eigen weerstand georganiseerd.

Recent onderzoek laat zien dat hoe burgers reageren op ingrijpende maatregelen van de overheid sterk afhankelijk is van de wijze waarop die worden ingevoerd. Op het moment dat de maatregel ‘absoluut’ is (het gaat hoe dan ook gebeuren) stappen burgers er gemakkelijker overheen (‘Het is wat het is’) dan wanneer er een kans is dat het niet doorgaat (‘Dat zullen we nog wel zien’).

In de ‘weerstand’ studie van sociaal psychologen Devon Proudfoot en Aaron Kay kregen mensen in twee verschillende experimenten te horen dat er een wet zou komen waardoor automobilisten verplicht werden langzamer te rijden in een bebouwde omgeving, of dat zij in de auto niet langer meer hun smartphone mochten gebruiken. 

In beide experimenten kreeg de helft te horen dat de wet er zéker zou komen, terwijl de rest werd verteld dat de wet er alleen zou komen ­wanneer er genoeg politieke voorstanders zouden zijn. Wat bleek? Wanneer de wet er zéker zou komen, waren mensen veel positiever dan wanneer het onzeker was. Ook gaven ze aan het niet erg te vinden hun gedrag te moeten aanpassen, zo belangrijk vonden ze het namelijk ook weer niet. Terwijl de mensen die te horen hadden gekregen dat er nog een kans was dat de wet er niet door zou komen juist het belang van het hard rijden en smartphonegebruik veel groter maakten.

Neem burgerinspraak serieus, maar dan vanaf het begin, met duidelijke kaders voor wat sowieso onder welke condities moet gebeuren. Maak mensen dan ook echt mede-eigenaar van de oplossing. En anders: toon lef als overheid, wees standvastig en maak duidelijk dat de windmolens er sowieso gaan komen.

Reint Jan Renes is lector psychologie voor een Duurzame Stad aan HvA

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden