PlusOpinie

Opinie: ‘Links, ruil de trukendoos voor nieuwe ideeën en inspirerende leiders’

Hoe komt het dat de VVD nog steeds de grootste partij is in Nederland? Volgens Sezgin Cihangir heeft dat te maken met een gebrek aan innovatie op links.

Dat GroenLinks  ondanks een mislukte campagne en een kritisch rapport nog met Jesse Klaver doorgaat, helpt links niet verder.  Beeld EPA
Dat GroenLinks ondanks een mislukte campagne en een kritisch rapport nog met Jesse Klaver doorgaat, helpt links niet verder.Beeld EPA

Zijn prachtig geschreven boek Ontwaak! leidt schrijver Ewald Engelen in met een intrigerende vraag: hoe komt het dat het ongenoegen onder niet-hoogopgeleide kiezers maar mondjesmaat in de stembusuitslagen terug te vinden is? Hoe komt het dat de kiezer de afgelopen vier verkiezingen steevast op VVD heeft gestemd en conventionele partijen als PvdA, GroenLinks en SP links heeft laten liggen?

Zelf kon ik daar maar één antwoord op bedenken: er is een groot gebrek aan nieuwe ideeën passend bij de tijdsgeest. Het ontbreekt aan, zoals dat in het Engels mooi wordt verwoord, ‘thought leadership’ op de linkervleugel van het politieke spectrum. Reflexmatig grijpen de partijbonzen naar oude socialistische idealen als verheffing van migranten en de onderklasse, en dat bij voorkeur via het onderwijs. Maar duidelijk eigentijdse, inspirerende ideeën die hun weerklank vinden bij het grote publiek om een factor van betekenis te blijven, zijn er niet.

Dit komt waarschijnlijk doordat de partij­ideologen er geen rekening mee houden dat de linkse kiezer hunkert naar inventieve oplossingen voor sociaalmaatschappelijke uitdagingen. Ze blijven zich vastklampen aan ouderwetse denkbeelden en dogma’s om de klimaatvraagstukken, massamigratie, het onderwijs, de zorg en de enorme tekorten in bijna elke sector van de arbeidsmarkt aan te pakken.

Kansenongelijkheid

Intussen heeft Mark Rutte op veel fronten de wind uit de linkse zeilen gehaald: de maximumsnelheid is naar 100 km/u; de gestelde klimaatdoelen zullen in 2030 worden gehaald en de instroom van migranten is jarenlang gestegen: linkse idealen die de rechtse VVD uitvoert. Dat legt die partij geen windeieren.

Een goed voorbeeld van grijpen naar verouderde thema’s door links, is de verhitte campagne omtrent kansenongelijkheid in het onderwijs. Onder aanvoering van de Amsterdamse wethouder Marjolein Moorman is dit klassiek linkse thema terug van weggeweest. In de televisieserie Klassen konden wij onze wethouder weken achtereen zien schitteren terwijl ze opkwam voor de kinderen uit kansarme milieus die veel meer moeite moeten doen om dezelfde schoolresultaten te behalen als meer bevoorrechte klasgenootjes. We zagen een gepassioneerde PvdA’er strijden voor hen die vaak een te laag advies voor het voortgezet onderwijs krijgen. Dit leidde echter niet tot electorale winst voor haar partij.

Een ander links thema binnen de kansen­ongelijkheid is de woonlasten als oorzaak van het lerarentekort in de grote steden, met Amsterdam als koploper. Onderwijsminister Arie Slob reageerde daarom ook laconiek op dit probleem. Het zou niet zijn schuld zijn dat wonen in kleinere gemeenten goedkoper is en dat daardoor leraren wegtrekken uit de stad. De stagnatie van nieuwbouw en het tekort aan woningen in de stad is waarschijnlijk eerder te wijten aan het falende gemeentelijke bouwgrondbeleid, maar met getouwtrek tussen gemeenten en rijksoverheid over de verantwoordelijkheid voor het lerarentekort schiet niemand iets op. Want wie worden daar de dupe van? Precies, onze kinderen.

Het lerarentekort is zeker niet onze enige zorg. De tekorten in de handel, de bouw en de zorg zijn duizelingwekkend. Door een tekort aan mariniers moet het fregat van Defensie dat werd ingezet voor drugsoperaties in het Caribisch gebied, minimaal drie jaar aan wal blijven. Sterker nog: sinds 2019 hebben we volgens het CBS ruim een miljoen openstaande vacatures voor arbeidskrachten ­– van laag- tot hoogopgeleiden.

Lerarentekort

Neoliberalisme is ongetwijfeld, zoals Engelen betoogt, schuldig aan deze grote maatschappelijke vraagstukken. Misschien helpt het als we gehoor geven aan zijn oproep en ontwaken uit onze ‘neoliberale sluimer’. Maar welke inspirerende, eigentijdse, inventieve, bij voorkeur linkse leider gaat ons daartoe verleiden? Dat GroenLinks uit gebrek aan een beter leider, ondanks mislukte campagne en een kritisch rapport nog met Jesse Klaver doorgaat, helpt links niet verder. Ook de voorgenomen plannen van PvdA en GroenLinks om te gaan fuseren, betekenen, mijns inziens, eerder een zege voor rechts dan voor links.

Onderwijl moeten we accepteren dat het lerarentekort (of welk ander tekort dan ook) zich niet vanzelf oplost als er meer geld aan wordt besteed. Er moeten ook mensen bereid zijn om in het onderwijs te werken. En er moeten inspirerende leiders opstaan die durven te ageren en te besturen. Van de zittende minister, wier dagen zijn geteld, hoeven we geen oplossingen te verwachten. De oude trukendoos van links brengt ons evenmin dicht bij een duurzame oplossing. Waar blijft de klassenrevolutie?

Sezgin Cihangir is directeur van het Nederlands Mathematisch Instituut, Twitter mee via @SezginCihangir_ Beeld Emmely van Mierlo
Sezgin Cihangir is directeur van het Nederlands Mathematisch Instituut, Twitter mee via @SezginCihangir_Beeld Emmely van Mierlo
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden